I SA/Po 1597/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 16 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka Masy Upadłości A w upadłości likwidacyjnej w K o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości A w upadłości likwidacyjnej w K na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2009 r. postanawia: oddalić wniosek. Syndyk Masy Upadłości A w upadłości likwidacyjnej w K pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2009 r. Równocześnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku podał że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, jest postawiona w stan upadłości. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że A w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w K została postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] w sprawie [...] postawiona w stan upadłości likwidacyjnej. Syndyk podał, że istotą postępowania upadłościowego jest sprzedaż majątku i podział sum na poszczególne fundusze. W obecnej chwili upadły nie dysponuje wolnymi środkami umożliwiającymi zapłatę wpisu sądowego. Brak możliwości wniesienia skargi spowoduje nieuzasadnione obciążenie upadłej spółki wyliczonym podatkiem. Natomiast oddalenie wniosku o udzielenie prawa pomocy uniemożliwi upadłej spółce dochodzenie praw przed Sądem. Syndyk oświadczył, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi [...], wartość środków trwałych [...], strata za ostatni rok obrotowy według bilansu [...]. Stan rachunku bankowego prowadzonego przez B na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi [...]. Do wniosku załączył wyciąg z rachunku bankowego, z którego wynika, że saldo wynosi [...], nie wiadomo na jaki dzień wyciąg z rachunku bankowego został sporządzony, bilans na dzień [...], rachunek zysków i strat za okres [...]. Pismem z dnia [...] wezwano Syndyka Masy Upadłości A w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w K do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez stronę skarżącą, 2. podanie czy Syndyk prowadzi działalność gospodarczą upadłej spółki, jeżeli tak to w jakiej wysokości od początku [...] uzyskano z tego tytułu przychody i w jakiej wysokości poniesiono koszty uzyskania przychodów, 3. złożenie raportów kasowych za okres od [...] do dnia otrzymania wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, 4. złożenie odpisu bilansu za [...], rachunku zysków i strat za [...], informacji dodatkowej – wprowadzenie do sprawozdania finansowego i dodatkowych informacji i objaśnień za [...], 5. złożenie odpisów deklaracji VAT-7 za ostatnie [...] miesięcy, 6. złożenie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych należących do strony skarżącej za ostatnie [...] miesięcy, 7. złożenie planu podziału funduszów masy upadłości. Pismo doręczono Syndykowi Masy Upadłości w dniu [...], zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy minął z dniem [...]. Tymczasem do chwili obecnej Syndyk Masy Upadłości wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzupełnił. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej jako P.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Na podstawie art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie starszego referendarza sądowego rozpoznającego wniosek w przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych należało oddalić. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że fakt ogłoszenia upadłości w stosunku do spółki w żadnym wypadku nie powoduje konieczności przyznania jej prawa pomocy, chociażby z tego powodu, iż w takiej sytuacji istnieje majątek, który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego, ponoszenia kosztów z tym związanych oraz spłatę zobowiązań. Zauważyć również należy, że realizacja przez osobę prawną jakiegokolwiek celu, w tym postępowania upadłościowego podmiotu, nie może mieć pierwszeństwa przed uiszczeniem należności publicznoprawnych, jakimi w tym wypadku są opłaty związane z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Optymalizacja kosztów postępowania upadłościowego nie może opierać się na żądaniu Syndyka zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w wysokości [...]. Z przedłożonych przez Syndyka oświadczeń wynika, że Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, jest postawiona w stan likwidacji, wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi [...], wartość środków trwałych [...], strata za ostatni rok obrotowy według bilansu [...]. Stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku [...]. Z załączonego do wniosku wyciągu z rachunku bankowego wynika, że saldo na tym rachunku wynosi [...], nie wiadomo jednak na jaki dzień wyciąg z rachunku bankowego został sporządzony. Strona skarżąca mimo wezwania nie przedłożyła wyciągów z wszystkich rachunków bankowych za ostanie [...] miesięcy. Strona skarżąca mimo wezwania nie przedłożyła raportów kasowych za ostatnie [...] miesięcy, nie wiadomo zatem czy w kasie znajdują się środki pieniężne. Z załączonego do wniosku bilansu sporządzonego na dzień [...] wynika, że Spółka posiadała środki w kasie i na rachunkach w wysokości [...], z załączonego odpisu postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...], sygn. akt [...] wynika, że Spółka dysponowała gotówką w kwocie [...]. Z załączonego przez Syndyka bilansu sporządzonego na dzień [...] wynika, że Spółka posiadała środki trwałe oraz towary, które w trakcie postępowania upadłościowego mogły zostać sprzedane i z tego tytułu uzyskano środki pieniężne. Syndyk Masy Upadłości, mimo wezwania, nie złożył odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...], nie wyjaśnił nawet czy zeznania roczne podatkowe zostały sporządzone, nie podał, czy prowadzi działalność upadłej spółki, czy w [...] uzyskano z tego tytułu przychody i w jakiej wysokości poniesiono koszty uzyskania przychodów, nie złożył odpisu sprawozdania finansowego za [...] i nie wyjaśnił czy zostało sporządzone, nie złożył odpisów deklaracji VAT-7 za ostatnie [...] miesięcy i również w tej kwestii nie udzielił żadnych wyjaśnień, t.j. czy deklaracje VAT-7 są sporządzane i składane w Urzędzie Skarbowym. Syndyk nie wyjaśnił czy został sporządzony plan podziału funduszów masy upadłości. W tym miejscu zauważyć należy, że z przepisu art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że to na stronie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie referendarza sądowego w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Podkreślić także należy, że postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać okoliczności uzasadniające jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie strona skarżąca nie wykazała przesłanek w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. W badanej sprawie strona skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Syndyk Masy Upadłości nie przesłał bowiem na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] żądanych dokumentów oraz nie udzielił dodatkowych wyjaśnień. W tych okolicznościach brak było możliwości ustalenia, czy strona skarżąca wypełnia przesłanki art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. W konsekwencji fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dokumentów oraz dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09, publ. na str. internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto godzi się zauważyć, że koszty sądowe należy traktować jako należności powstałe z czynności Syndyka, mieszczące się w pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości – art. 342 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.). Skoro Syndyk wniósł w niniejszej sprawie skargę, to wydatki z tym związane, choć nie dotyczą samego postępowania upadłościowego, należą w rezultacie do pierwszej kategorii należności zaspokajanych z masy upadłości wskazanych w powołanym przepisie (por. postanowienie NSA z dnia 06 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 430-441/12, z dnia 05 sierpnia 2013 r., sygn. I FZ 318/13, z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 20/15).). Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.