I SA/Po 1597/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2009 r. postanawia: oddalić wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] odrzucił skargę A na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. A złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że spółka nie posiada środków na wpis sądowy. A oświadczył, że Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, nie ma majątku i nie ma środków na pokrycie wpisu sądowego. A oświadczył, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi [...], wartość środków trwałych [...], wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu [...]. Do wniosku załączono kserokopie bilansu na dzień [...] oraz rachunek zysków i strat za okres [...]. Pismem z dnia [...] wezwano A do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez stronę skarżącą, 2. złożenie raportów kasowych za okres od [...] do dnia otrzymania wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, 3. złożenie odpisu bilansu za [...], rachunku zysków i strat za [...], 4. złożenie odpisów deklaracji VAT-7 za ostatnie [...], 5. złożenie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych należących do strony skarżącej za ostatnie [...], jeżeli rachunki bankowe zostały zamknięte należy przedłożyć zaświadczenia z banków o ich zamknięciu, 7. złożenie planu podziału funduszów masy upadłości. Pismo doręczono A w dniu [...]. Do chwili obecnej, t.j. do dnia rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy A nie odpowiedział na w.w wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie złożył bowiem odpisów dokumentów, o które został wezwany, nie złożył również żadnych oświadczeń w tym zakresie. W ocenie starszego referendarza sądowego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych należało oddalić. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Na podstawie art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że jest to kolejny, bo już trzeci wniosek strony skarżącej złożony w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy, a zatem wskazać należy, że zgodnie z art. 165 P.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. W orzecznictwie wskazuje się, że złożenie przez stronę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie obliguje rozpoznającego ten wniosek do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Rolą rozpoznającego po raz kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy jest bowiem zbadanie, czy strona powołuje się na nowe okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 957/14, dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z informacji przedstawionych przez stronę skarżącą, zwłaszcza tych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia [...], nie wynika, aby sytuacja wnioskodawcy uległa zmianie w porównaniu do sytuacji udokumentowanej pierwszym z wniosków o przyznanie prawa pomocy, tj. wnioskiem z dnia [...]. Zmianie nie uległa w szczególności wysokość kapitału zakładowego strony skarżącej oraz wartość jej majątku. Również wartość środków trwałych wnioskodawczyni wykazana we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] pokrywa się z wartością wykazaną w pierwszym z wniosków. Zaznaczenia wymaga, że zmianie nie uległa również argumentacja strony skarżącej mająca na celu wykazanie zasadności zwolnienia od kosztów sądowych. Strona skarżąca w dalszym ciągu podnosi, że nie dysponuje wolnymi środkami na zapłatę wpisu sądowego. Zauważyć przy tym należy, że w postępowaniu wywołanym obecnie z wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] skarżąca podnosi tą samą argumentację, która była przedmiotem rozważań kolejno referendarza sądowego tutejszego sądu, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiednio w postanowieniu referendarza sądowego z dnia [...], sygn. akt [...], postanowieniu WSA z dnia [...], sygn. akt [...] oraz postanowieniu NSA z dnia [...], sygn. akt [...], po raz kolejny w postanowieniu referendarza sądowego z dnia [...], sygn. akt [...], postanowieniu WSA z dnia [...], sygn. akt [...] i w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...], sygn. akt [...]). W świetle powyższego należy wskazać, że w sytuacji gdy podnoszona przez wnioskodawcę argumentacja, mająca przemawiać za przyznaniem mu prawa pomocy, nie uległa w istocie zmianie, a przywołane okoliczności zostały już wzięte pod uwagę przy wydawaniu rozstrzygnięcia, to nie doszło do zmiany okoliczności sprawy umożliwiającej uznanie, że obecnie wykazano spełnienie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 25 czerwca 2014 r. sygn. akt II FZ 761/14, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym miejscu wskazać należy, że pomimo, iż przy rozpoznawaniu kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy przepisy prawa nie obligują rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy do dokonania ponownej oceny sytuacji strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy, gdyż rolą rozpoznającego po raz kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zbadanie, czy strona powołuje się na nowe okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, referendarz sądowy ma prawo wezwać wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień w celu ustalenia stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Zgodnie bowiem z art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 P.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 30 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FZ 242/13, publ. w Internecie na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem strona skarżąca, w niniejszej sprawie nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie przedłożyła również odpisów dokumentów, o które została wezwana, nie złożyła w tym zakresie jakichkolwiek wyjaśnień, w szczególności, czy zostały złożone zeznania roczne podatkowe za [...], nie podała, czy sporządzała raporty kasowe w okresie od [...] do dnia otrzymania wezwania do uzupełnienia wniosku, t.j. do dnia [...], nie złożyła odpisu bilansu za [...], odpisu rachunku zysków i strat za okres [...], nie podała, czy sporządzała i składała deklaracje VAT-7 za ostatnie [...], nie wyjaśniła czy posiada rachunki bankowe, czy rachunki bankowe zostały zamknięte, jeżeli tak należało przedłożyć zaświadczenia z banków o ich zamknięciu, jeżeli rachunki bankowe nie zostały zamknięte strona skarżąca została zobowiązana do złożenia wyciągów z tych rachunków za ostatnie [...]. Mimo wezwania nie przedłożono planu podziału funduszów masy upadłości. W tym miejscu zauważyć należy, że z przepisu art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że to na stronie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie referendarza sądowego w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Podkreślić także należy, że postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać okoliczności uzasadniające jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie strona skarżąca nie wykazała przesłanek w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych, gdyż mimo wezwania z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie przedłożyła żadnych dokumentów świadczących o tym, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tych okolicznościach brak było możliwości ustalenia, czy strona skarżąca wypełnia przesłanki art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. W konsekwencji fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09, publ. na str. internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić również należy, że nie ma podstaw do przyjęcia, że wierzytelności związane z postępowaniem upadłościowym oraz wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 83/11, z dnia 3 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 40/13). Wobec powyższego na podstawie art. 165, art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.