II FZ 761/14
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2014-06-25
Skład orzekający: Beata Cieloch
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony po prawomocnym oddaleniu poprzedniego wniosku, może być rozpatrywany jako wniosek o zmianę postanowienia na podstawie art. 165 P.p.s.a., jeśli strona nie wykazała istotnej zmiany okoliczności faktycznych uzasadniających przyznanie pomocy?Ratio decidendi
Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony po prawomocnym oddaleniu poprzedniego wniosku, powinien być rozpatrywany jako wniosek o zmianę postanowienia na podstawie art. 165 P.p.s.a. Tylko istotna zmiana okoliczności faktycznych, która uzasadnia zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia, może prowadzić do uwzględnienia takiego wniosku. Strona ma obowiązek wykazać, że jej sytuacja majątkowa i finansowa uległa pogorszeniu w sposób uzasadniający przyznanie prawa pomocy, a brak przedstawienia nowych dowodów lub istotnych zmian w sytuacji faktycznej uniemożliwia uwzględnienie wniosku.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych) w związku ze skargą o wznowienie postępowania. Wniosek został odrzucony z powodu nieprzedstawienia przez skarżącego wymaganych dokumentów dotyczących jego stanu majątkowego i dochodów, a także stanu majątkowego jego żony. Po ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu, skarżący złożył kolejny wniosek o prawo pomocy, który również został odrzucony, ponieważ nie wykazał istotnej zmiany swojej sytuacji materialnej w porównaniu do poprzedniego wniosku, który został prawomocnie oddalony. Skarżący złożył zażalenie na postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy.Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 470/12 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi S. O. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 1043/11 wydanym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 19 czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. postanawia: oddalić zażalenie.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 marca 2013 r., sygn.akt I SA/Sz 470/12, odmawiającego przyznania S. O. (dalej: Skarżący) prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd wyjaśnił, że Skarżący, w związku z wniesioną skargą o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 1043/11, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 2.688 zł, złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podał, że w 2000 r. została ogłoszona upadłość jego firmy, po której do dnia dzisiejszego "nie odbudował się" finansowo ani majątkowo. Choruje na nadciśnienie tętnicze, jest zagrożony zawałem i wylewem. Pomimo złego stanu zdrowia pracuje na ¼ etatu z wynagrodzeniem 400 zł miesięcznie. Oświadczył, że nie ma środków na uiszczenie wpisu i możliwości, aby na taką kwotę zapracować. Ponadto podał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną E. i 20-letnią córką M. Zaznaczył przy tym, że w małżeństwie istnieje rozdzielność majątkowa.
Wezwany pismem z dnia 16 listopada 2012 r. przez referendarza sądowego do nadesłania enumeratywnie wskazanych dodatkowych dokumentów i oświadczeń, które pozwoliłyby na usunięcie wątpliwości co do jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, Skarżący przedłożył część żądanych dokumentów, tj.: swoje zeznanie podatkowe za 2011 r., zaświadczenie pracodawcy (M.E. O.) o miesięcznym wynagrodzeniu w okresie od czerwca do listopada 2012 r. w wysokości brutto 375 zł (netto 323,58 zł), opinię lekarską z 22 października 199...(czwarta cyfra nieczytelna). Ponadto oświadczył, że koszty związane z utrzymaniem to cały dochód wynikający z zaświadczenia o wysokości zarobków oraz że nie dokumentuje tych kosztów. Podkreślił również, że w małżeństwie obowiązuje rozdzielność majątkowa. Odnośnie nieruchomości położonej w W. przy ul. N. nr [...] wskazał, że należy do odrębnego majątku żony (własność). Skarżący nie przedstawił natomiast innych żądanych dokumentów i oświadczeń, w tym: zeznania podatkowego małżonki o wysokości osiągniętego dochodu w 2011 r., dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów związanych z utrzymaniem za okres ostatnich trzech miesięcy (w szczególności wydatki na opłaty związane z utrzymaniem domu, leczeniem, itp.) oraz dodatkowego udokumentowanego oświadczenia o źródłach utrzymania żony, wysokości dochodów z okresu ostatnich sześciu miesięcy i jej stanu majątkowego oraz oświadczenia o tytule prawnym żony do zajmowanego domu w W., ul. N. nr [...].
W tym stanie sprawy, postanowieniem z dnia 31 grudnia 2012 r., referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W sprzeciwie od powyższego postanowienia Skarżący wniósł o jego uchylenie i przyznanie mu prawa pomocy zgodnie z wnioskiem.
Wezwaniem z dnia 7 lutego 2013 r., Sąd zobowiązał Skarżącego do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń, nienadesłanych uprzednio przez Skarżącego w odpowiedzi na wezwanie z dnia 16 listopada 2012 r. Pomimo upływu zakreślonego terminu Skarżący nie nadesłał żądanych przez Sąd dokumentów.
W tym stanie rzeczy, Sąd stwierdził, że analiza okoliczności przedstawionych we wniosku wraz z dokumentacją i oświadczeniami strony zgromadzonymi w aktach sprawy, nie dają podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. To zaś uniemożliwiło Sądowi zastosowanie instytucji prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o uchylenie tego orzeczenia i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu Skarżący powtórzył argumentację prezentowaną w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uchylenia orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i postanowieniem z dnia 8 lipca 2013 r. o sygn. akt II FZ 321/13, oddalił zażalenie Skarżącego. W ocenie Sądu II instancji, Sąd I instancji trafnie wskazał, że ciężar dowodu wystąpienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o jego przyznanie i że to wnioskodawca powinien przekonać sąd, że znajduje się w na tyle trudnej sytuacji materialnej, iż nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. W rozpoznawanej zaś sprawie Wnioskodawca nie wywiązał się z obowiązku nałożonego przez Sąd I instancji w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a.", i nie przedstawił danych dotyczących stanu majątkowego żony, ani dokumentów obrazujących poziom kosztów utrzymania jego rodziny. Tym samym pozbawił Sąd I instancji możliwości pełnej oceny kondycji finansowej jego gospodarstwa domowego.
Skarżący wezwany ponownie do uiszczenia wpisu od skargi o wznowienie, uiścił na rachunek Sądu kwotę 2.688 zł.
Postanowieniem z dnia 30 października 2013 r. o sygn. akt I SA/Sz 470/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił opisaną na wstępie skargę Skarżącego o wznowienie postępowania sądowego, z uwagi na wniesienie jej z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 277 P.p.s.a.
Pismem z dnia 30 grudnia 2013 r., podatnik wniósł skargę kasacyjną od powyższego postanowienia. Następnie, wezwany do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi kasacyjnej w kwocie 1.344 zł, w dniu 3 lutego 2014 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym), na urzędowym formularzy PPF, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że ma 60 lat i choruje na nadciśnienie tętnicze i dyskopatię. Jest "po zakończonej upadłości", nie ma majątku ani wpływów umożliwiających uiszczenie opłaty w kwocie 1.344 zł, gdyż jego jedyne dochody to "praca na ¼ etatu z podstawowego wynagrodzenia". W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną E. i 22-letnią córką M. Zaznaczył przy tym, że córka uczy się, a pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa. Wskazał również, że nie posiada żadnego majątku ruchomego, nieruchomości ani oszczędności, pracuje na ¼ etatu z uposażeniem stanowiącym 450 zł miesięcznie. W rubryce dotyczącej stanu majątkowego osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym zawarł zapis: "nie ma – rozdzielność majątkowa".
Działając zgodnie z art. 255 P.p.s.a., Sąd wezwał stronę do nadesłania, w terminie 10 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie dokumentów i oświadczeń znajdujących się w aktach sprawy, następujących dokumentów i oświadczeń:
a) dokumentu potwierdzającego wysokość dochodów uzyskiwanych przez Skarżącego w okresie ostatnich trzech miesięcy;
b) wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych Skarżącego (w tym zajętych) oraz jego żony z ich stanem za okres od 12 grudnia 2013 r. do 12 lutego 2014 r.;
c) odpisu zeznań podatkowych Skarżącego i jego małżonki za 2012 r. oraz za 2013 r. (o ile zostały już złożone) wraz z potwierdzeniami ich złożenia w urzędzie skarbowym, a także
d) dodatkowego udokumentowanego oświadczenia o źródłach utrzymania żony Skarżącego, wysokości dochodów z okresu ostatnich trzech miesięcy i jej stanu majątkowego;
e) oświadczenia o tytule prawnym żony Skarżącego do zajmowanego domu w W., ul. N. nr [...];
f) aktualnej dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia skarżącego;
g) dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych przez skarżącego i jego małżonkę wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem - z okresu ostatnich trzech miesięcy (w szczególności wydatki na opłaty związane z utrzymaniem domu, leczenie skarżącego);
h) zaświadczenia z właściwej do spraw pomocy społecznej jednostki organizacyjnej gminy, czy Skarżący lub jego żona korzystają z pomocy społecznej bądź ubiegali się o jej przyznanie w ciągu ostatnich trzech miesięcy;
Powyższe wezwanie doręczono Skarżącemu, w trybie art. 73 P.p.s.a., w dniu 5 marca 2014 r. W wyznaczonym terminie Skarżący nie udzielił na nie odpowiedzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zaskarżonym postanowieniem odmówił zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 marca 2013 r. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że zgodnie z brzmieniem art. 243 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Na mocy przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 252 i art. 255 P.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i o dochodach. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i jej możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów. To sprawą wnioskodawcy jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Jednocześnie na Sądzie nie ciąży obowiązek prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Jest to stanowisko powszechnie akceptowane zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide np. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku: z dnia 13 stycznia 2005 r. o sygn. akt I SA/Gd 523/04 i z dnia 27 lipca 2005 r. o sygn. akt I SA/Gd 335/05).
Rozważając zasadność wniosku Skarżącego o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych, Sąd zaakcentował, że Skarżący skorzystał już z możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem Sądu z dnia 28 marca 2013 r., odmówiono przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2013 r. o sygn. akt II FZ 321/13, który uznał zasadność stanowiska Sądu I instancji. Składy orzekające wskazywały przy tym na nieprzedstawienie przez Skarżącego, na żądanie Sądu, dodatkowych dokumentów i oświadczeń obrazujących sytuację finansową i majątkową Skarżącego oraz jego małżonki, jako okoliczność wyłączającą możliwość weryfikacji twierdzeń strony o trudnej sytuacji materialnej i braku jakichkolwiek środków finansowych, z których mogłyby zostać pokryte należności sądowe.
W dniu 3 lutego 2014 r. (data wpływu do Sądu 6 lutego 2014 r.) Skarżący wystąpił z ponownym wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Sąd uznał, że aktualny wniosek powinien być rozpatrywany jako żądanie zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie 28 marca 2013 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z treścią art. 165 P.p.s.a, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Do takich postanowień niekończących postępowania w sprawie zaliczane są postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Sąd podkreślił, że zmiana okoliczności winna dotyczyć stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych, a ponadto wskazane kwestie muszą być udokumentowane w tak samo rzetelnym stopniu, jak w pierwotnym wniosku o prawo pomocy. Jest to istotne, ponieważ zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 P.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy tak, aby uzasadniały zmianę lub uchylenie postanowienia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt I GZ 9/12, LEX nr 1108666). Sąd stanął na stanowisku, że wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy, będący w istocie wnioskiem o zmianę postanowienia z dnia 28 marca 2013 r., nie zasługiwał na uwzględnienie.
Sąd podkreślił, że z użytego w art. 246 § 1 P.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wynika, że ciężar wykazania okoliczności faktycznych uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o to prawo. To strona ma przekonać sąd, że znajduje się w określonej sytuacji, która uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania. W związku z tym powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy i jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 125/12, LEX nr 1120734; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, komentarz do art. 246 P.p.s.a.). Natomiast brak przedstawienia przez wnioskodawcę sytuacji majątkowej - jego oraz pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym małżonki - obejmującej zarówno dochody, ponoszone wydatki jak i posiadany majątek, uniemożliwia dokonanie pełnej oceny, czy poniesienie przez stronę kosztów postępowania uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt II GZ 52/12, LEX nr 1125486).
Dalej Sąd przedstawił, że w rozpoznawanej sprawie wniosek Skarżącego o zmianę postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy nie został poparty żadnymi dowodami. W nadesłanym formularzu Skarżący powtórzył podane wcześniej informacje (jedyna różnica polega na wskazaniu, że obecny miesięczny dochód skarżącego ze stosunku pracy stanowi kwota 450 zł, tj. o 50 zł wyższa od wykazanej uprzednio), podkreślając, że między nim a jego żoną, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, panuje ustrój rozdzielności majątkowej. Z kolei, wezwany pismem z dnia 13 lutego 2014 r. do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń, nie udzielił żadnej odpowiedzi. W tym stanie sprawy, z uwagi na fakt, że Skarżący nie powołał de facto żadnych nowych okoliczności, uzasadniających uwzględnienie jej wniosku o zmianę pierwotnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, a materiał dowodowy nie został w żaden sposób poszerzony, Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia, że sytuacja rodzinna, majątkowa i finansowa Skarżącego uległa pogorszeniu w stosunku do tych, które przedstawił on w poprzednio złożonym wniosku i które zostały przyjęte przy wydawaniu postanowienia z dnia 28 marca 2013 r. Wobec tego Sąd uznał, że Skarżący nie spełnił przesłanki koniecznej do dokonania zmiany rozstrzygnięcia w zakresie kosztów sądowych, zawartego we wcześniejszym postanowieniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 165 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., odmówił zmiany postanowienia z dnia 28 marca 2013 r.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie i załatwienie sprawy zgodnie ze złożonym wnioskiem w sprawie. W uzasadnieniu wskazał, że Sąd oparł swoje postanowienie na błędnych przesłankach procesowych i materialnych. Podniósł, że błędnie Sąd przyjął, że wniosek o zwolnienie z kosztów potraktował jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 28 marca 2013 r. Wyjaśnił, że nie wnosił o taką zmianę , traktował sprawę jako nową, tak jak Sąd potraktował tę sprawę wzywając do kolejnego wpisu. Ponadto wyjaśnił, że odmowa zmiany postanowienia była przedwczesna w szczególności, gdy złożył równocześnie również zażalenie na postanowienie Przewodniczącego ustalającego wysokość wpisu. Ponownie podniósł, że Sąd powinien być związany wnioskami Skarżącego, a nie wnioskami Sądu w sprawie Skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.
Na wstępie wskazać należy, że biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, sąd I instancji prawidłowo ocenił przedmiotowym postanowieniem ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, poprzez pryzmat przesłanek wynikających z art. 165 P.p.s.a. Wskazując, że wniosek ten powielał argumentację, jaką zawierał wcześniejszy wniosek.
Dalsze rozważania należy rozpocząć od wskazania, że art. 165 P.p.s.a. stanowi, iż postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zgodnie z tym przepisem postanowienia prawomocne, czyli takie od których nie przysługuje już stronie środek zaskarżenia wydane w toku postępowania i niekończące sprawy, mogą być uchylone lub zmienione jedynie wówczas, gdy zmieniły się okoliczności faktyczne, które stanowiły podstawę wydanego orzeczenia. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu art. 165 P.p.s.a. należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zastosował art. 165 P.p.s.a. i wniosek Skarżącego z dnia 3 lutego 2014 r. o przyznanie prawa pomocy potraktował jako wniosek o zmianę postanowienia sądu I instancji z dnia 28 marca 2013 r. Należy zatem zgodzić się z tezą postanowienia NSA z dnia 16 stycznia 2008 r., sygn. akt II FZ 662/07, że w sprawie, w której wydano postanowienie w przedmiocie prawa pomocy kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy należy traktować, jako wniosek o zmianę tego postanowienia na podstawie art. 165 P.p.s.a.
Rację ma sąd I instancji twierdząc, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania sądowego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd I instancji trafnie uznał, że analiza wniosku o przyznanie prawa pomocy nie pozwala w zaistniałej sytuacji finansowej Skarżącego na przyznanie mu prawa pomocy i czyni je niemożliwym.
Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia ma, co prawidłowo i słusznie dostrzegł Wojewódzki Sąd Administracyjny, art. 165 P.p.s.a. stwierdzając, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Do postanowień takich należą postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Stąd też należy zauważyć, że w niniejszej sprawie Skarżący ubiegał się już o prawo pomocy w tym samym, co obecnie zakresie (zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych) – wniosek ten został oddalony postanowieniem z 28 marca 2013 r. W kontekście powołanych orzeczeń istotne jest to, że informacje zawarte we wniosku ocenianym obecnie nie różnią się znacząco od tych podnoszonych w zakończonym 28 marca 2013 r. postępowaniu i nie sposób w konsekwencji uznać, że Skarżący wskazuje na taką zmianę okoliczności, której waga przemawiałaby za zmianą dotychczasowego stanowiska, co do spełniania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że tylko taka zmiana mogłaby prowadzić do przyznania stronie prawa pomocy w żądanym zakresie.
Jak prawidłowo uznał sąd I instancji, z porównania wniosków PPF z 6 listopada 2012 r. i 3 lutego 2014 r. wynika, że zarówno deklarowany stan majątkowy, jak też wysokość dochodów gospodarstwa domowego Skarżącego nie uległy zmianie. Skarżący nie dołączył jakichkolwiek dodatkowych dokumentów, mających na tyle istotne znaczenie dla sprawy, że pozwalałyby na zmianę prawomocnego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy z uwagi na wystąpienie przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Również argumentacja podnoszona przez Skarżącego, a mająca przemawiać za przyznaniem mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, nie uległa żadnej zmianie i w dalszym ciągu Skarżący powołuje się na trudną sytuację finansową. Okoliczności podnoszone przez Skarżącego zostały już wzięte pod uwagę poprzednio, a zatem nie doszło do zmiany sytuacji w sprawie umożliwiającej uznanie, że obecnie Skarżący wykazał się przesłankami z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Skoro argumentacja podnoszona przez Skarżącego, a mająca przemawiać za przyznaniem mu prawa pomocy, nie uległa w istocie zmianie – w dalszym ciągu strona kładzie nacisk na niemożność ich wygospodarowania z uzyskanych przychodów i posiadanego majątku z uwagi na to, że całość zużywana jest na niezbędne koszty, które to okoliczności zostały już wzięte pod uwagę przy wydawaniu wyżej wskazanych rozstrzygnięć, nie doszło w zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego do zmiany okoliczności sprawy umożliwiającej uznanie, że obecnie Skarżący wykazał spełnienie przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło