I SA/Po 1616/15
WyrokWSA w Poznaniu2015-09-29
Skład orzekający: Małgorzata Bejgerowska, Waldemar Inerowicz, Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy miał prawo odmówić przeprowadzenia dowodów zgłoszonych przez podatnika, które miały istotne znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego w sprawie dotyczącej podatku VAT?Ratio decidendi
Organ podatkowy nie może odmówić przeprowadzenia dowodów zgłoszonych przez stronę, jeśli dotyczą one okoliczności mających znaczenie dla sprawy i nie zostały stwierdzone innymi dowodami. W przypadku braku pełnego ustalenia stanu faktycznego na podstawie materiału dowodowego, konieczne jest uzupełnienie postępowania dowodowego, co ma wpływ na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy i zastosowanie przepisów prawa materialnego.Stan faktyczny
W 2009 roku Spółka jawna "X. R. D., Z. M." wystawiła faktury dokumentujące usługi montażu stolarki okiennej i drzwiowej. Organy podatkowe ustaliły, że faktycznym wykonawcą usług był P. S., a Spółka nie wykonywała tych usług, co skutkowało zakwestionowaniem prawa do odliczenia podatku naliczonego i nałożeniem obowiązku zapłaty podatku na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. Spółka kwestionowała te ustalenia i wniosła o przeprowadzenie dodatkowych dowodów.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2015 r. sprawy ze skargi "A" Spółka Jawna na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od czerwca do listopada 2009 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej [...] na rzecz skarżącej spółki kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W dniu 11 stycznia 2010 r. "X. R. D., Z. M." Spółka jawna złożyła korektę deklaracji podatku od towarów i usług VAT-7 za listopad 2009 r., w której zadeklarowała kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 60 dni w wysokości [...] zł.
Decyzją z dnia [...], nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. określił Spółce, nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za miesiące: lipiec, sierpień, wrzesień, październik i listopad 2009 r. oraz kwoty podatku do wpłaty, w trybie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm. - dalej w skrócie: "u.p.t.u.") za miesiące: sierpień, październik i listopad 2009 r.
W uzasadnieniu powyższej decyzji organ powołał się na zebrany w toku postępowania materiał dowodowy, w tym wyjaśnienia i zeznania świadków, stwierdzając, że brak jest podstaw do uznania, że usługodawcą wykonującym montaż stolarki okiennej i drzwiowej, ujęty w fakturach wystawionych przez Spółkę jawną "X. R. D., Z. M.", była ta Spółka. Według organu w rzeczywistości usługi świadczyła firma Y. P. S.. W konsekwencji, według Naczelnika Urzędu Skarbowego, zasadnym było również zastosowanie w sprawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. i zobowiązanie Spółki X. do zapłaty kwot podatku wykazanych na wystawionych przez nią fakturach. Ponadto organ I instancji stwierdził, że Spółka dokonała odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących zakup od głównych kontrahentów (dostawców), tj.: J. G., D. Z. K. i Wspólnicy Sp. j., PPHU "A." Sp. z o.o., S. Sp. z o.o. (faktura nr [...] z dnia 31 sierpnia 2009 r.) i B. S.C. K. P. & E. P. (faktura nr [...] z dnia 12 sierpnia 2009 r.) z naruszeniem art. 86 ust. 1 u.p.t.u., albowiem faktury wystawione przez wyżej wymienione podmioty nie dotyczyły zakupu towarów związanych z czynnościami opodatkowanymi prowadzonej przez Spółkę X. działalności gospodarczej. Według organu zgromadzony materiał dowodowy wskazywał, że Spółka X. nie dokonała żadnej sprzedaży, a tym samym kwota podatku naliczonego wynikająca z zakwestionowanych faktur nie mogła służyć do obniżenia podatku należnego Spółki. W ocenie organu I instancji, zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że faktury sprzedaży Spółki jawnej X. nie odzwierciedlają rzeczywistych operacji gospodarczych, tj. są fakturami fikcyjnymi.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu I instancji Spółka jawna X., reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie powyższej decyzji w całości i umorzenie postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 15 ust. 1, art. 86 ust. 1 i ust. 2, art. 108 ust. 1, art. 109 ust. 3 u.p.t.u., a także przepisów proceduralnych, w szczególności: art. 120, art. 121, art. 122, art. 125, art. 180, art. 187, art. 191 i art. 192 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 746 ze zm .- dalej w skrócie: "O.p."). W uzasadnieniu odwołująca się zarzuciła organowi I instancji przede wszystkim błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez uznanie, że Spółka nie wykonała kwestionowanych usług. Spółka podkreśliła przy tym, że ze względu na niewielki rozmiar prowadzonej działalności, przy wykonywaniu usług korzystała z pomocy rodziny wspólnika – P. S. (zięcia Z. M.).
W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w P. w dniu [...], nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podtrzymał ustalenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. i podzielił jego stanowisko, że zakwestionowane faktury VAT dokumentują transakcje gospodarcze w zakresie usług, które faktycznie nie zostały wykonane przez Spółkę jawną "X. R. D., Z. M.", ale przez P. S. w ramach prowadzonej przez niego działalności pod firmą S. P. Y. W konsekwencji organ II instancji uznał, że przedmiotowe faktury - wskazujące jako sprzedawcę Spółkę "X. R. D., Z. M." - stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane pomiędzy wystawcą faktur a ich odbiorcami, albowiem Spółka X. nie wykonała w ramach własnej działalności żadnej sprzedaży. Natomiast z uwagi na okoliczność, że Spółka wprowadziła do obrotu prawnego faktury VAT niedokumentujące faktycznej sprzedaży towarów, to stosownie do art. 108 ust. 1 u.p.t.u., została zobowiązana do zapłaty wykazanych na tych fakturach kwot podatku.
Organ odwoławczy powołał się na treść art. 86 ust. 1 u.p.t.u. podnosząc, że prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego nie wynika z samego faktu posiadania faktury, lecz z faktu nabycia towaru lub usługi i wykazania, że czynność udokumentowana tą właśnie fakturą była wykorzystana do wykonania czynności opodatkowanej przez podatnika. Natomiast ustalenia dokonane w toku przeprowadzonego postępowania podatkowego pozwoliły postawić tezę, że "X. R. D., Z. M." Spółka jawna nie dokonała sprzedaży usług montażu stolarki okiennej i drzwiowej dla osób i firm widniejących jako nabywcy na zakwestionowanych fakturach. W związku z powyższym uznano, że nie może stanowić podstawy obniżenia podatku należnego Spółki jawnej X., podatek naliczony wynikający z faktur VAT wystawionych przez jej kontrahentów (dostawców), bowiem zakwestionowane faktury - wbrew twierdzeniom Spółki - nie dotyczyły zakupu towarów związanych z czynnościami opodatkowanymi prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej, a tym samym kwota podatku naliczonego wynikająca z tych faktur nie może służyć do obniżenia podatku należnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu "X. R. D., Z. M." Spółka jawna, działając przez pełnomocnika, zarzuciła naruszenie:
- art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a) u.p.t.u., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że skarżąca nie może realizować prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, gdyż zakwestionowane faktury nie dotyczyły zakupu towarów związanych z czynnościami opodatkowanymi prowadzonej w 2009 r. działalności gospodarczej;
- art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u., poprzez niewłaściwą interpretację i przyjęcie, że skarżąca nie dokonała żadnej sprzedaży;
- art. 108 ust. 1 u.p.t.u. poprzez bezpodstawne zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca wprowadziła do obrotu prawnego faktury VAT niedokumentujące faktycznej sprzedaży usług;
- art. 180 § 1 w zw. z art. 181 O.p., poprzez odmowę przeprowadzenia dowodów zgłoszonych przez skarżącą, gdy przeprowadzenie tych dowodów miało istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy;
- art. 187 § 1 O.p. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego prowadzący do ustalenia, że nie doszło do zakupu towaru przez skarżącą w ilościach i cenie podanej na fakturze, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do tego, żeby stwierdzić, że taki zakup faktycznie nastąpił;
- art. 191 w zw. z art. 122 O.p. poprzez nieprawidłową ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności pominięcie dowodów wskazujących na to, że doszło do zakupu towarów przez skarżącą w ilościach i cenie podanej na fakturze;
- art. 120, art. 121 § 1 i art. 125 § 1 O.p. poprzez niezastosowanie się do dyspozycji tych przepisów na skutek zaniechania wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych związanych ze sprawą, a tym samym naruszenia zasady praworządności, co z kolei wpłynęło na nieprawidłowe zastosowanie normy prawa materialnego oraz naruszenia zasady zaufania zobowiązującej organy skarbowe do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do tych organów;
- art. 123 § 1 i art. 200 § 1 O.p. poprzez uniemożliwienie ustosunkowania się do ustaleń dotyczących nie tylko stanu faktycznego, ale także stanu prawnego sprawy;
- art. 127 O.p. poprzez brak dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa.
W uzasadnieniu skargi Spółka powtórzyła stanowisko prezentowane w odwołaniu od decyzji organu I instancji i rozwinęła argumentację opisaną w zarzutach.
Dyrektor Izby Skarbowej w P. odpowiadając na skargę podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i powołując się na argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi.
Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2014 r., o sygn. akt I SA/Po 547/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę "X. R. D., Z. M." Spółki jawnej, stwierdzając, że brak było uchybień normom prawa materialnego i procesowego, także w zakresie nieobjętym skargą. W pisemnych motywach wyroku Sąd I instancji za prawidłowe uznał, ustalenia organów podatkowych, iż skarżąca Spółka nie wykonywała usług budowlano - montażowych, a więc wystawione przez nią faktury nie potwierdzają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Faktycznym natomiast wykonawcą prac był P. S. i to on wykonywał działalność polegającą na świadczeniu usług montażowo-budowlanych. On też, w odróżnieniu od wspólników skarżącej Spółki, posiadał wiedzę dotyczącą realizowanych zamówień i posiadał niezbędne umiejętności, wykorzystywane także w wykonywanej poprzednio pracy na rzecz spółki P. Zdaniem WSA w Poznaniu powyższą konkluzję organy zasadnie oparły na zeznaniach lub wyjaśnieniach rzekomych odbiorców usług Spółki, z których wynika, że nie zawierały one umów ze skarżącą Spółką i to nie skarżąca Spółka była wykonawcą prac na rzecz tych podmiotów. Wszystkie te osoby, składając wyjaśnienia w toku postępowania, jako wykonawcę usług wskazywały P. S., a nie skarżącą Spółkę. Ponadto ze znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że to P. S. kontaktował się odbiorcami usług, negocjował szczegóły kontraktów, w tym wysokość wynagrodzenia i pobierał wynagrodzenie od kontrahentów. Według Sądu I instancji, wspólnicy skarżącej Spółki nie mieli wiedzy dotyczącej rzekomo wykonywanych usług. Z. M. - wspólnik skarżącej Spółki - skorzystała z prawa odmowy wyrażenia zgody na przesłuchanie i nie stawiła się na wezwanie organu podatkowego. R. D. - drugi ze wspólników - zeznając w dniu 12 grudnia 2011 r., nie potrafił udzielić informacji, w jakich okolicznościach dochodziło do zawierania umów sprzedaży i podjęcia współpracy z kontrahentami oraz nie był w stanie sprecyzować, gdzie i w jakich obiektach były rzekomo wykonywane usługi przez skarżącą Spółkę. Przyznał, że wszystkimi czynnościami związanymi z pozyskiwaniem klientów, zawieraniem umowy, zakupem przedmiotu transakcji i montażem zajmował się P. S. R. D. nie był w stanie odpowiedzieć na szczegółowe pytania związane z wykonanymi usługami lub udzielał odpowiedzi po wcześniejszej konsultacji z P. S. WSA w Poznaniu za słusznie uznał stanowisko organów podatkowych w sprawie, że skarżąca Spółka nie dysponowała infrastrukturą niezbędną do wykonywania wskazanych na spornych fakturach prac. Spółka nie zatrudniała żadnych pracowników i nie korzystała z pomocy żadnych podwykonawców. Z oświadczenia R. D. wynika, że P. S. świadczył pomoc rodzinną dla Spółki bez formalnej umowy o pracę i to właśnie on zamawiał i dokonywał zakupu okien i drzwi oraz wyceniał wartość wykonywanych prac. Posiadał doświadczenie i wiedzę specjalistyczną w zakresie montażu okien, rolet, drzwi, parapetów oraz znał rynek stolarki okiennej z uwagi na wcześniej wykonywaną pracę. Skarżąca Spółka nie wykazała nadto dla celów podatkowych żadnych kosztów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, ani nie posiadała żadnej dokumentacji technicznej potwierdzającej fakt wykonania jakichkolwiek usług.
Sąd I instancji za niezasadny uznał zarzut naruszenia przez organy podatkowe art. 180 § 1 w zw. z art. 181 O.p., poprzez odmowę przeprowadzenia dowodów zgłoszonych przez skarżącą. Przeprowadzenie wnioskowanych dowodów nie mogło mieć, zdaniem WSA, istotnego znaczenia dla ustalenia stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji jej rozstrzygnięcia, gdyż przedmiotem tych dowodów miały być okoliczności w sprawie niesporne i niekwestionowane przez organ podatkowy – czyli fakt montażu u podmiotów drzwi i stolarki okiennej, a nie faktyczny przedmiot sporu, tj. to, kto był wykonawcą tych prac. Sąd I instancji nie uwzględnił także zarzutu naruszenia art. 187 § 1 O.p. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego prowadzący do ustalenia, że nie doszło do zakupu towaru przez skarżącą w ilościach i cenie podanej na fakturze. WSA w Poznaniu podkreślił, że na większości zakwestionowanych dokumentach znajdują się podpisy P. S. jako osoby składającej zamówienia. Przeprowadzona przez organ podatkowy analiza zleceń i zeznań złożonych podczas przeprowadzonych przesłuchań kontrahentów pozwoliła organowi na wykazanie rozbieżności między składanymi zamówieniami, a świadczonymi rzekomo przez skarżącą Spółkę usługami na rzecz D. M., A. W. oraz J. W. Sąd nie podzielił również poglądów Spółki co do naruszenia w sprawie art. 123 § 1 i art. 200 § 1 O.p.
Za chybione WSA w Poznaniu uznał podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, przyjmując, że zasadnie organy te wywiodły, że skoro skarżąca Spółka nie dokonywała sprzedaży opodatkowanej, to nie istnieją podstawy do odliczenia podatku naliczonego. Zgodnie bowiem z art. 86 ust. 1 prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony istnieje wyłącznie w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Skoro organy podatkowe ustaliły, że skarżąca Spółka nie wykonywała czynności opodatkowanych, tym samym nie zaistniały podstawy do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur zakupu. Jeżeli jednak skarżąca Spółka wystawiła sporne faktury, to na mocy art. 108 ust. 1 u.p.t.u. była, według WSA, obowiązana do jego zapłaty.
Na skutek zaskarżenia powyższego wyroku skargą kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2015 r., o sygn. akt I FSK 694/14, uchylił zaskarżony wyrok w całości, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.
W motywach orzeczenia Sąd odwoławczy podniósł, że art. 108 ust. 1 u.p.t.u. należy stosować z uwzględnieniem analizy, czy zaistniała sytuacja wytworzona faktem wystawienia faktury, o której mowa w tym przepisie, niesie za sobą ryzyko jakiegokolwiek obniżenia wpływów z tytułu podatków, zgodnie z zasadą neutralności podatku VAT. W tym kontekście NSA za uzasadnione uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które sprowadzają się do kwestii braku dostatecznych ustaleń w jakim charakterze działał P. S. wykonując sporne usługi. Sąd II instancji podkreślił, że skarżąca w toku postępowania przed organem I i II instancji konsekwentnie wnioskowała o przeprowadzenie wskazanych przez siebie dowodów, wywodząc ich istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. NSA nie podzielił poglądu organów podatkowych obu instancji oraz Sądu I instancji co do zasadności odmowy uwzględnienia tych wniosków dowodowych.
NSA uznał, że stan faktyczny sprawy nie został ustalony przez organy podatkowe w oparciu o pełny materiał dowodowy, który nie wymagał przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, ponieważ nie miały one znaczenia dla rozstrzygnięcia. Przytaczając treść przepisów art. 188 O.p. Sąd II instancji wskazał na utrwalone w orzecznictwie stanowisko, że w sytuacji gdy wniosek dowodowy dotyczący istotnych okoliczności sprawy został złożony w toku postępowania podatkowego, organ podatkowy nie może żądania jego przeprowadzenia nie uwzględnić, skoro okoliczności, które miały być stwierdzone przez zgłoszone dowody, nie były stwierdzone za pomocą innych dowodów. Zawarte w art. 188 O.p. sformułowanie "chyba, że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innymi dowodem" odnosi się do sytuacji, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej, już stwierdzonej, na korzyść strony. Jeżeli dowód dotyczy tezy odmiennej (tzw. przeciwdowód) powinien być przeprowadzony.
Sąd odwoławczy zaznaczył, że skarżąca Spółka wnioskowała o przeprowadzenie dowodu z zeznań podatkowych P. S., jak również wnioskowała o przesłuchanie go w charakterze świadka. Dowody te, według NSA, w świetle art. 188 O.p. powinny zostać dopuszczone, po czym odpowiednio ocenione w trybie art. 191 O.p. W rezultacie Sąd II instancji podzielił zarzuty naruszenia przepisów postępowania dotyczące postępowania dowodowego, a jednocześnie uznał, że nie uchybiono art. 123 § 1 O.p. i art. 127 O.p.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Przy ocenie zasadności skargi wniesionej w niniejszej sprawie należy mieć na uwadze przede wszystkim to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka po uchyleniu pierwszego orzeczenia wydanego w tej sprawie przez sąd kasacyjny. W takiej sytuacji stosownie do art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Odstąpienie od zastosowania przepisu art. 190 P.p.s.a., jest możliwe w przypadku zasadniczej zmiany stanu faktycznego w sprawie lub podjęcia uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, zawierającej stanowisko dotyczące wykładni prawa odmienne od wyrażonego w wyroku. Na gruncie przedmiotowej sprawy nie zachodzi żadna ze wskazanych przesłanek.
Badając zaskarżoną decyzję według kryteriów przewidzianych w P.p.s.a., Sąd w składzie orzekającym uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo procesowe w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Jak trafnie dostrzegł NSA w sprawie bezspornym jest, iż skarżąca w 2009 r. wystawiła szereg faktur dokumentujących usługi zamontowania stolarki okiennej i drzwiowej. Tym niemniej organy podatkowe ustaliły, że Spółka nie wykonała usług stwierdzonych na tych fakturach i w konsekwencji uznały, że dokonane przez Spółkę zakupy stolarki okiennej i drzwiowej nie były związane z czynnościami opodatkowanymi i w związku z tym pozbawiły skarżącą prawa do odliczenia podatku naliczonego, zaś za wskazane w decyzji miesiące określiły skarżącej Spółce, na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. kwoty podatku do wpłaty. Ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika, że wszystkie usługi udokumentowane zakwestionowanymi fakturami zostały wykonane, zaś organy podatkowe zakwestionowały wyłącznie okoliczność, że to nie skarżąca Spółka była wykonawcą tych usług. Poza sporem pozostaje również, że sporne usługi wykonane zostały przez P. S. – zięcia Z. M., który wg oświadczenia R. D. "świadczył pomoc rodzinną dla spółki bez formalnej umowy o pracę".
Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 30 kwietnia 2015 r., o sygn. akt I FSK 694/14, że stan faktyczny rozpatrywanej sprawy nie został ustalony przez organy podatkowe w oparciu o pełny materiał dowodowy. Postępowanie w badanej sprawie wymaga bowiem przeprowadzenia wnioskowanych przez stroną skarżącą dowodów, ponieważ wbrew stanowisku organów podatkowych mają one znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia. Zasadne okazały się zatem zarzuty naruszenia prawa procesowego w zakresie postępowania dowodowego, a mianowicie art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 O.p. oraz zasad procedowania, tj. art. 120 i 121 § 1 O.p. Zgodnie bowiem z art. 188 O.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należało uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.
Sąd podziela pogląd NSA, że organ podatkowy zasadniczo nie może odmówić stronie przeprowadzenia zawnioskowanego przez nią dowodu, jeżeli dotyczy on okoliczności mającej znaczenie na zastosowanie normy materialnoprawnej, gdyż oznacza to, że dowód ten może mieć wpływ na wynik sprawy. Jedynie w sytuacji gdy dowód taki dotyczy okoliczności stwierdzonej już wystarczająco innym dowodem, ale co istotne zgodnie z tezą strony, organ nie ma obowiązku jego przeprowadzania. Organ podatkowy, obowiązany do wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego rozstrzyganej sprawy, nie może dowolnie wybierać dowodów, które są podstawą ustaleń faktycznych, poprzez dyskredytowanie inicjatywy dowodowej strony, w oparciu o wadliwe rozumienie art. 188 O.p., gdyż oznaczałoby to, że prowadzi postępowanie pod z góry założoną tezę, co zaprzeczałoby wszelkim zasadom rzetelnego postępowania podatkowego, określonym w Ordynacji podatkowej.
Wobec powyższego Sąd zauważa, że w realiach badanej sprawy zachodzi konieczność przeprowadzenia wnioskowanego dowodu z zeznań podatkowych P. S., jak również przesłuchanie go w charakterze świadka.
Jak słusznie zwrócił uwagę Sąd odwoławczy, nie jest przesądzającą okoliczność, że P. S. prowadził w 2009 r. działalność gospodarczą pod firmą S. P. Y., jak również brak formalnej umowy zawartej ze skarżącą. Poczynienie ustaleń, czy firma S. P. Y. uzyskiwała jakieś przychody i ponosiła koszty w 2009 r. pozwoli na dokonanie oceny co do możliwości zakwestionowania podatku naliczonego związanego z zakupami stolarki okiennej i drzwiowej, jak i możliwością zastosowania art. 108 ust. 1 u.p.t.u. Poczynienie takich ustaleń jest również niezbędne dla oceny, czy w zaistniałej sytuacji doszło do firmanctwa, o którym mowa w art. 113 O.p.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów będzie uzupełnienie postępowania dowodowego o czynności wnioskowane przez stronę i ewentualnie inne, których potrzeba ujawni się toku postępowania podatkowego, a następnie organ dokona oceny całokształtu zgromadzonych dowodów, na podstawie art. 191 O.p.
Wobec stwierdzonych uchybień procesowych w rozpatrywanej sprawie, mających wpływ na wynik sprawy, za bezprzedmiotowe uznać należy odnoszenie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, gdyż trafność zastosowania tych przepisów może być przedmiotem oceny jedynie na tle prawidłowo ustalonego w sprawie stanu faktycznego.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. W przedmiocie kosztów postępowania, na które składają się kwota [...] zł uiszczonego wpisu sądowego od skargi, opłata skarbowa w wysokości [...] zł i koszty zastępstwa procesowego doradcy podatkowego w kwocie [...] zł, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i 4 P.p.s.a., jak w pkt II wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło