I SA/Po 173/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych sprawy z wniosku A sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do czerwca 2007 r. postanawia oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia [...] stycznia 2013r. A sp. z o.o. w [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...]. W dniu [...] marca 2013r. skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu po wezwaniu do uzupełnienia powyższego wniosku postanowieniem z dnia [...] maja 2013r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Postanowienie to utraciło moc wskutek wniesienia przez skarżącą Spółkę sprzeciwu do tutejszego Sądu, który rozpoznaje złożony wniosek, na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 poz.270 – dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Ze złożonego przez skarżącą Spółkę we wniosku oświadczenia wynikało, że wymierzono jej zobowiązania podatkowe wielokrotnie przewyższające wartość majątku Spółki. W wyniku egzekucji administracyjnej Spółka straciła niemal cały majątek i utraciła zdolność do kontynuowania działalności. Dwukrotnie Zarząd Spółki wnioskował o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej i w obu przypadkach Sąd Upadłościowy oddalił wniosek ze względu na to, że majątek Spółki nie wystarcza na pokrycie kosztów postępowania. Na dzień [...] maja 2012r. zaległości podatkowe Spółki wynosiły wg zaświadczenia Urzędu Skarbowego[...],-zł, a odsetki za zwłokę od tych zaległości[...],-zł. Kapitał zakładowy wynosi[...],- zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok obrotowy 0,- zł, strata za ostatni rok obrotowy według bilansu [...] zł. Spółka załączyła historię rachunku bankowego prowadzonego w [...]w [...] za okres od [...] września 2012 r. do [...]marca 2013 r., z których wynika, że saldo końcowe na tym rachunku na dzień [...] marca 2013 r. wynosi minus [...]zł. W 2013r. Spółka nie osiągnęła żadnych przychodów. Koszty od początku 2013r. do końca marca 2013r. wyniosły [...] zł, w tym usługi prawnicze[...],- zł (obciążenie przez [...], która to spółka poniosła koszty owych usług za Spółkę), usługi bankowe [...] zł i czynsze [...] zł. Skarżąca podała, że od dnia [...]lipca 2010r. nie zatrudnia żadnych pracowników. Skarżąca nie dysponuje nieruchomościami ani innymi środkami trwałymi, a ruchomości zostały zajęte przez komornika skarbowego i podlegają sprzedaży w ramach postępowania egzekucyjnego. Stan kasy Spółki w okresie ostatnich sześciu miesięcy był stały i wynosił [...]zł. Spółka wynajmuje lokal na siedzibę od[...].; od dłuższego czasu nie reguluje żadnych należności z tytułu wynajmu lokalu. Koszt czynszu i opłat w 2012r. wyniósł [...] zł, a za okres od I-III 2013r. [...]zł. Skarżąca oświadczyła, że zwróciła się do jedynego wspólnika [...] o pomoc finansową. Wspólnik będąc w dobrej kondycji finansowej i majątkowej udziela Spółce stałej pomocy udostępniając lokale w swojej siedzibie i finansując (wykładając za Spółkę środki pieniężne) pomoc prawną dla Spółki. Ze sprawozdania finansowego za 2012r., które przedłożyła Spółka wynika m.in., że jest pożyczkobiorcą pożyczek udzielonych jej przez Spółkę dominującą[...]., wartość pożyczek na dzień [...].12.2012r. wynosi [...] zł oraz Protokołu z Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki pod firmą: A Sp. z o.o. z dnia [...] kwietnia 2013r., z którego wynika, że Prezes Zarządu Spółki przedstawił jedynemu wspólnikowi Spółki wniosek o głosowanie za uchwałą w sprawie zobowiązania jedynego wspólnika do wniesienia dopłat, przy czym jedyny wspólnik nie podjął uchwały w sprawie zobowiązania go do wniesienia dopłat. Spółka załączyła także sprawozdanie finansowe Spółki[...]. za okres od [...] stycznia 2012r. do [...] grudnia 2012r., z którego wynika, że kapitał podstawowy Spółki [...] wynosi [...]zł. Aktywa Spółki [...] na dzień [...].12.2012r. wynosiły [...] zł, przy czym aktywa trwałe [...] zł, aktywa obrotowe [...] zł. Pasywa Spółki [...] wynosiły [...] zł, przy czym kapitał własny [...] zł, zobowiązania długoterminowe [...] zł, zobowiązania krótkoterminowe [...] zł. Przychody Spółki [...] ze sprzedaży wyniosły [...] zł, zysk netto [...]zł. Ze sprawozdania tego wynika, że zostało ono sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej przez [...] w dającej się przewidzieć przyszłości i że na dzień zatwierdzenia sprawozdania finansowego do publikacji nie istnieją okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuowania działalności przez Spółkę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Na mocy art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w skrócie: "p.p.s.a."), prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 u.p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia, (por. Hanna Knysiak -Molczyk, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s.628). Z treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z tym przepisem podstawą do przyznania prawa pomocy jest wykazanie braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Ustawodawca zatem nie wprowadza wymogu braku jakiegokolwiek majątku, ale warunek braku środków, gdyż tylko za pomocą środków pieniężnych ponoszone są koszty postępowania. Co więcej, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż osoba prawna obowiązana jest do wykazania nie tylko tego, że nie posiada niezbędnych środków, ale również tego, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (vide: postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., II OZ 266/08; postanowienie NSA z 4 kwietnia 2008 r., I GZ 62/08; postanowienie NSA z 11 kwietnia 2012 r., II GZ 123/12 – orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zwrócić uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z o.o. środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat (art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych, Dz.U. z 2000 r., Nr 94, poz. 1037 ze zm.). Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom f. Komentarz do art. 1-300 k.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, należy stwierdzić, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. wyrok NSA z 12 stycznia 2012 r., II FZ 796/11; postanowienie z 11 kwietnia 2012 r., II GZ 12 /12 –orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu spółka nie wykazała, by podjęła niezbędne kroki w celu zdobycia funduszy na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem. Sąd pragnie podkreślić, że nie kwestionuje sytuacji majątkowej skarżącej która jest bardzo trudna. Wysokość zaległości podatkowych oraz fakt oddalenia wniosku o upadłość przez Sąd upadłościowy na to wskazują. Nie zmienia to jednak okoliczności, że jedynym udziałowcem skarżącej jest Spółka będąca w dobrej kondycji finansowej i majątkowej co potwierdza chociażby to, że Spółka ta udostępnia lokale w swojej siedzibie i finansuje pomoc prawną dla spółki. W tej sytuacji, zdaniem Sądu nic nie stoi na przeszkodzie, aby Spółka zwróciła się do swojego wspólnika o pomoc finansową konieczną do prowadzenia postępowania przed sądem. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.