I SA/Po 173/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku MK o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi MK na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca MK, reprezentowana przez adwokata, pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, że wniosek jest uzasadniony jej trudną sytuacją majątkową. Skarżąca podała, że po opłaceniu wszystkich wydatków pozostaje jej kwota rzędu [...]. Wnioskodawczyni wskazała, że aktualnie prowadzona jest wobec niej egzekucja administracyjna przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Skarżąca podała, że zaskarżyła w.w czynność. Wskazała, że w ramach egzekucji została zajęta jej emerytura i od [...] będzie ona pomniejszona o egzekwowaną kwotę. Ponadto, jak podała, prowadzone jest wobec niej postępowanie karnoskarbowe przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Wnioskodawczyni poinformowała, że od kilku lat korzysta z pomocy lekarzy specjalistów. Pomoc udzielana jest w ramach ubezpieczenia NFZ, jednakże leki musi nabywać za pełną lub częściową odpłatnością. Skarżąca oświadczyła, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami. Wnioskodawczyni posiada we współwłasności ([...]% udziału) nieruchomość o wartości ok. [...] – powierzchnia całego budynku – [...] m2, powierzchnia działki [...] m2 oraz oszczędności w wysokości [...]. Skarżąca nie posiada innych nieruchomości, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej [...]. Z tytułu emerytury otrzymuje kwotę netto w wysokości [...]. Skarżąca podała, że jej wydatki miesięczne wynoszą: [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które nie posiadają żadnego majątku i które mają bardzo niskie dochody lub całkowicie tych dochodów są pozbawione, a zatem osobom, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 06 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 468/11, postanowienie NSA z dnia 06 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 466/11, postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2011 r. sygn. akt II OZ 504/11, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego przedmiotowy wniosek skarżąca nie wykazała przesłanek do przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni jest bowiem w stanie uiścić koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] [wpis od skargi]. Ze złożonych przez skarżącą oświadczeń wynika bowiem, że posiada ona we współwłasności, t.j. [...]% udziału w nieruchomości - budynek o pow. [...] m2, działka gruntu o pow. [...] m2, wartość nieruchomości ok. [...] oraz oszczędności w wysokości [...]. Z posiadanych oszczędności wnioskodawczyni jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie. Wskazać również należy, że skarżąca otrzymuje emeryturę w wysokości [...] netto, ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości od ok. [...] miesięcznie. Z oświadczeń wnioskodawczyni wynika, że z uzyskiwanej emerytury pozostaje jej kwota w wysokości od [...] miesięcznie. W tych okolicznościach na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.