I SA/Po 1846/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku EG o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi EG na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: oddalić wniosek. Wpis sądowy od skargi wynosi [...]. Skarżąca EG pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Celnej. Następnie złożyła sporządzony w dniu [...] i uzupełniony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że dysponuje bardzo niskim dochodem, działalność, którą prowadzi, nie przynosi zysków. Wystarcza jej zaledwie na utrzymanie domu i na życie. Wnioskodawczyni podała, że dom jest duży i dlatego opłaty za ogrzewanie i energię elektryczną są wysokie. Skarżąca wskazała, że myślała o zamknięciu działalności, jednakże z uwagi na wiek nie wie czy znajdzie pracę. Wnioskodawczyni podała, że ma kłopoty ze zdrowiem, nie zawsze stać ją na wykupienie leków, w pierwszej kolejności ponosi wydatki na ZUS, podatki i inne opłaty. Wskazała, że powstałe w okolicy markety systematycznie obniżają jej dochody. Oświadczyła, że nie posiada żadnych oszczędności. Małżonek wnioskodawczyni pracuje na [...] etatu, a więc do domu nie przynosi dużych pieniędzy. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i z [...]-letnim synem. Skarżąca posiada dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolną o pow. [...], jest współwłaścicielem ([...] udziału) działki o pow. [...] m2, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności, posiada samochód transportowy marki V, rok prod. [...], o wartości [...] zł, syn posiada samochód osobowy marki V, rok prod. [...], o wartości ok. [...]. Skarżąca podała, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskuje dochód netto w wysokości [...], mąż z tytułu zatrudnienia w wysokości [...] netto, syn z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] netto. Skarżąca podała, że stałe opłaty miesięczne, t.j. za wodę, kanalizację, wywóz nieczystości stałych, energię elektryczną, podatek od nieruchomości, gaz, ubezpieczenie budynków wynoszą ok. [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [..] oświadczyła, że ona i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają udziałów w spółkach z o.o. i nie pełnią funkcji członka zarządu lub prokurenta w spółkach. Wnioskodawczyni podała, że posiada samochód V o wartości [...] zł, syn posiada samochód osobowy marki V o wartości [...]. Skarżąca wyjaśniła, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej od [...] uzyskała przychód w wysokości [...], poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości [...]. Wnioskodawczyni podała, że na dzień [...] zatrudnia w swojej firmie [...] osoby na podstawie umowy o pracę. Skarżąca oświadczyła, że ona i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym ponoszą następujące koszty: [...]. Do pisma załączyła odpisy zeznań rocznych podatkowych za [...], podsumowanie z książki przychodów i rozchodów za miesiące od [...], ewidencję środków trwałych, deklaracje VAT-7 za miesiące od [...], wyciągi z rachunków bankowych, kserokopie faktur VAT, karty informacyjnej leczenia szpitalnego, orzeczenia o niepełnosprawności, zaświadczenia lekarskiego. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z I OZ 468/11 z 06.07.2011r., I OZ 466/11 z 06.07.2011r., II OZ 504/11 z 28.06.2011r. publ. w Internecie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym miejscu zauważyć jednak należy, że przyznanie prawa pomocy stanowi, jak już wyżej wskazano, odstępstwo od generalnej zasady wynikającej z przepisu art. 199 P.p.s.a. W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, t.j. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, zatem wniosek jej został rozpoznany w oparciu o przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Biorąc pod uwagę złożone przez skarżącą oświadczenia stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie wykazała przesłanek do zwolnienia jej od kosztów sądowych. Z uzyskanych od skarżącej informacji wynika, że wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i z synem, mąż skarżącej pracuje i z tego tytułu uzyskuje dochód netto w wysokości [...], syn pracuje od [...] za wynagrodzeniem netto w wysokości [...]. Skarżąca podała, że posiada dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolną o pow. [...] ha, [...] udziału w działce o pow. [...] m2, samochód transportowy V, rok prod. [...] o wartości [...], syn posiada samochód osobowy marki V, rok prod. [...] o wartości [...]. Ze złożonych oświadczeń wynika, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą. Z załączonej kopii zeznania rocznego podatkowego wynika, że przychód skarżącej w [...] z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i dochód [...]. Z załączonych deklaracji VAT-7 wynika, że w miesiącu [...] podstawa opodatkowania wynosiła [...], podatnik nabył towary i usługi za kwotę netto [...], w [...] podstawa opodatkowania wynosiła [...], podatnik nabył towary i usługi za kwotę netto [...], w [...] podstawa opodatkowania wynosiła [...], podatnik nabył towary i usługi za kwotę netto [...], w [...] podstawa opodatkowania wynosiła [...], podatnik nabył towary i usługi za kwotę netto [...], w [...] podstawa opodatkowania wynosiła [...], podatnik nabył towary i usługi za kwotę netto [...]. Z załączonej podatkowej księgi przychodów i rozchodów – SUMY [...] wynika, że przychód skarżącej za miesiące od [...] wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i dochód brutto [...]. Z przedłożonego przez skarżącą oświadczenia wynika, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskała dochód miesięczny netto w wysokości [...]. Skarżąca określiła koszty miesięcznego utrzymania na kwotę ok. [...], natomiast dochód skarżącej wynosi [...], małżonek otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] netto, syn skarżącej od dnia [...] jest zatrudniony i z tego tytułu uzyskuje dochód w wysokości [...] netto. Oznacza to, że skarżąca i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują razem dochód w wysokości ok. [...], który jest wyższy od kosztów miesięcznego utrzymania. Ponadto wskazać należy, ze skarżąca w ponoszonych kosztach miesięcznego utrzymania może poczynić oszczędności (np. wydatki na odzież i inne wydatki w wysokości [...]), które pozwolą jej na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wskazać również należy, że nie wszystkie wskazane przez skarżącą koszty są wydatkami niezbędnymi dla utrzymania (np. opłaty za telefon, abonament ). W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych sytuacja rodzinna i majątkowa wnioskodawczyni nie uzasadnia stanowiska, że poniesienie przez nią kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] (wpis od skargi), spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, że ona i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie będą w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Także majątek zgromadzony przez skarżącą oraz ujawnione przychody skarżącej z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w sposób jednoznaczny wykluczają ją z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.