I SA/Po 233/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu "[...]" sp. z o.o. w restrukturyzacji od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2018 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "[...]" sp. z o.o. w restrukturyzacji na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2014 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. referendarz odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca złożyła na urzędowym formularzu w dniu [...] marca 2018 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podano, że wnioskodawczyni nie ma dostatecznych środków na uiszczenie kosztów sądowych w związku z licznymi problemami z odzyskaniem własnych wierzytelności. O złej sytuacji ekonomicznej skarżącej świadczy otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego. Wnioskodawczyni w obecnej sytuacji nie jest w stanie pozyskać środków finansowych na uiszczenie wpisu od skargi. Konieczność wpłaty tak dużego zobowiązania na obecnym etapie postępowania restrukturyzacyjnego oznaczałaby zachwianie bieżącej sytuacji ekonomicznej. Z danych zawartych we wniosku wynika, że kapitał zakładowy skarżącej wynosi [...] zł, wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu na ostatni rok [...] zł, zysk za ostatni rok obrotowy według bilansu [...] zł, stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku: w [...] [...] zł, w [...] [...] euro, w [...] (-)[...] zł, w [...] (-)[...] zł, w [...] +[...] euro, w [...] +[...] euro. Skarżąca podała, że stan środków w kasie na dzień [...] grudnia 2017 r. to kwota [...]zł. Skarżąca podała, że zobowiązania spółki z umów leasingu to kwota [...]zł, kredytów [...] zł. Nadto wynagrodzenia pracownicze wynoszą [...] zł, zobowiązania podatkowe [...] zł, ubezpieczenia [...] zł, media [...] zł. Łącznie miesięczne zobowiązania spółki to [...] zł. Spółka posiada nieruchomość w O. przy ul. [...], która jest obciążona hipoteką na rzecz [...]. Na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z [...] kwietnia 2018 r. oświadczyła, że zatrudnia około 20 osób. W ocenie skarżącej nie posiada ona majątku wystarczającego na pokrycie zobowiązań, jednakże dalsza działalność i realizacja planu restrukturyzacyjnego daje możliwość wypracowywania zysków, które będą w całości przeznaczane na spłatę zobowiązań oraz kosztów bieżącej działalności. Spółka korzysta z obiektu w miejscowości B., ul. [...] na mocy umowy dzierżawy zawartej w grudniu 2015 r. z Syndykiem Przedsiębiorstwa [...]. Spółka ma zawarte umowy z operatorami i Urzędem Gminy G. na dostawy i usługi: energii elektrycznej ([...] zł), gazu ([...] zł), wody ([...] zł), odbioru nieczystości z kanalizacji ([...] zł), wywozu śmieci i odpadów ([...] zł), telefonii komórkowej i stacjonarnej ([...] zł), Internetu ([...] zł). Ponadto zawarła umowy na: dzierżawę obiektu ([...] zł), obsługę prawną ([...] zł), obsługę ksiąg rachunkowych ([...] zł), leasingi pojazdów ciężarowych i naczep ([...] zł). Do kosztów o zmiennym charakterze zaliczają się: opłaty autostradowe, ubezpieczenia (komunikacyjne, OCP, nieruchomości), opłaty licencyjne, zakup hurtowy paliw (oleju napędowego) do potrzeb własnych, delegacje kierowców i inne wydatki z ich podróży służbowych. Skarżąca ponosi również wydatki ponadplanowe w związku z prowadzoną działalnością z tytułu: naprawy taboru, zakupu części zamiennych, usterek sprzętu komunikacyjnego i warsztatowego. Skarżąca podała, że udziałowiec spółki dokonał na przestrzeni ostatnich 10 miesięcy pożyczek do jej kasy w wysokości ok. [...] zł. Spółka podała, że z uwagi na trudną sytuację ekonomiczną udziałowiec nie pobiera wynagrodzenia z tytułu pełnionej funkcji do czasu odnotowania poprawy finansów w spółce. Do sprawy o sygn. akt I SA/Po 231/18 skarżąca załączyła: kserokopię "Test prywatnego wierzyciela. Wniosek dłużnika o otwarcie przyśpieszonego postępowania układowego. Sygnatura akt [...], Październik 2017 r.", oświadczenie udziałowca spółki z [...] kwietnia 2018 r., z którego wynika, że udziałowiec w związku z otwarciem i zatwierdzeniem przyspieszonego postępowania układowego wobec "[...]" Sp. z o.o. w restrukturyzacji przejął część zobowiązań dłużnika wobec wierzycieli, którym osobiście poręczał swoim majątkiem. Ponadto jako wspólnik spółki cywilnej [...] s.c. znalazł się w grupie wierzycieli objętych układem. Obecnie nie jest w stanie podjąć kolejnych obciążeń finansowych za spółkę "[...]", gdyż w/w fakty w dużym stopniu uszczuplają jego zdolność finansową. Prowadzona w ramach obrotu gospodarczego działalność nie przynosi obecnie dostatecznych dochodów pozwalających zabezpieczyć bieżące wydatki wraz z obsługą prywatnych kredytów hipotecznych, firmowego kredytu obrotowego, a nadto przeznaczania dodatkowych środków na rzecz skarżącej spółki. Udziałowiec nie posiada lokat ani innych zgromadzonych dóbr materialnych, które mógłby zbyć lub przeznaczyć na zabezpieczenie produktów kredytowych. Samochód osobowy marki [...] z 2007 r. jest czynnie wykorzystywany do prowadzonej działalności. [...] półciężarowy [...] z 2000 r. o wartości rynkowej ok. [...] zł wymaga kapitalnego remontu, na co są niezbędne środki finansowe w wysokości ok. [...] zł. Udziałowiec spółki ma na utrzymaniu córkę, która studiuje na studiach dziennych, co wiąże się z kolejnymi wydatkami związanymi z dojazdami i zamieszkaniem. Spółka do akt o sygn. I SA/Po 231/18 załączyła kserokopie: rachunku zysków i strat za okres od styczeń – grudzień 2016 r., z którego wynika, że przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi wyniosły [...] zł, zysk netto [...] zł, bilans na dzień [...] grudnia 2016 r., porozumienie w sprawie spłaty zadłużenia zawarte w dniu [...] grudnia 2017 r. w W. pomiędzy [...] S.A. w W. z udziałowcem spółki, z którego wynika, że udziałowiec spółki zobowiązał się do zapłaty zobowiązania spółki, której był poręczycielem w 12 miesięcznych ratach po [...] zł, udziałowiec w okresie od stycznia 2018 r. do lutego 2018 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał przychód w wysokości [...] zł, poniósł koszty uzyskania przychodu w wysokości [...] zł i poniósł stratę w wysokości [...] zł, postanowienie Sądu Rejonowego w K. z [...] sierpnia 2017 r., sygn. akt [...] o otwarciu przyspieszonego postępowania układowego "[...]" Sp. z o.o., w uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że dłużnik jest zdolny do bieżącego zaspokajania kosztów przyspieszonego postępowania układowego i zobowiązań powstałych po jego otwarciu. Do akt sprawy o sygn. I SA/Po 231/18 załączyła raporty kasowe za miesiące od [...] października 2017 r. do [...] lutego 2018 r., z których wynika, że stan kasy na dzień [...] października 2017 r. wynosił [...] zł, na dzień [...] listopada 2017 r. wynosił [...] zł, na dzień [...] grudnia 2017 r. wynosił [...] zł, na dzień [...] stycznia 2018 r. wynosił [...] zł, na dzień [...] lutego 2018 r. wynosił [...] zł, w lutym 2018 r. skarżąca otrzymała od udziałowca pożyczkę w wysokości [...] zł, deklaracje VAT-7 za miesiące od września 2009 r. do lutego 2018 r., z których wynika, że w miesiącu wrześniu 2017 r. podstawa opodatkowania wynosiła [...] zł, w październiku 2017 r. [...] zł, w listopadzie 2017 r. [...] zł, w grudniu 2017 r. [...] zł, w styczniu 2018 r. [...] zł, w lutym 2018 r. [...] zł, wyciągi z rachunków bankowych, z których wynika, że saldo końcowe na dzień [...] marca 2018 r. w [...] wynosiło [...] euro, w [...] na [...] marca 2018 r. [...] zł, w ING Bank Ś. na dzień [...] kwietnia 2018 r. (-) [...] zł, przyznany limit zadłużenia [...] zł, saldo dostępne -[...] zł, w [...] na dzień [...] marca 2018 r. [...] euro, w [...] na [...] marca 2018 r. (-) [...] zł, w [...] S.A. na [...] marca 2018 r. [...] zł, w [...] S.A. na [...] marca 2018 r. [...] euro. Z załączonych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że wpływają na nie środki pieniężne i że są odnotowywane obroty. W ocenie referendarza sądowego skarżąca nie wykazała przesłanek do przyznania jej prawa pomocy. Mimo wezwania skarżąca nie podała w jakiej wysokości w okresie od [...] stycznia 2017 r. do [...] grudnia 2017 r. i od [...] stycznia 2018 r. do [...] lutego 2018 r. uzyskała przychody i w jakiej wysokości poniosła koszty, nie złożyła pełnego sprawozdania finansowego za 2016 r. (przedłożyła bowiem jedynie bilans i rachunek zysków i strat), nie przedłożyła zeznań rocznych podatkowych udziałowca spółki, nie wyjaśniła nawet czy udziałowiec spółki złożył zeznania roczne podatkowe za 2016 i 2017 r., nie przedłożyła wyciągów z jego rachunków bankowych, nie wyjaśniła czy rachunki bankowe posiada. Okoliczność, iż skarżąca znajduje się w stanie restrukturyzacji nie skutkuje koniecznością przyznania prawa pomocy. Optymalizacja kosztów postępowania restrukturyzacyjnego nie może opierać się na żądaniu zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni w okresie ostatnich dziesięciu miesięcy otrzymała od udziałowca pożyczki w wysokości ok. [...] zł, ostatnią w miesiącu lutym 2018 r. Skarżąca posiada majątek, w tym środki trwałe. W ustawowym terminie skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła sprzeciw, w którym wniosła o zmianę zamianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy. Zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych, niewłaściwą ocenę materiału dowodowego, poprzez niezwolnienie skarżącej od kosztów sądowych. Do sprzeciwu dołączono wyciąg z rachunku bankowego udziałowca skarżącej za okres od [...] maja 2018 r. do [...] maja 2018 r., zestawienie przychodów i kosztów udziałowca skarżącej za styczeń i luty 2018 r. oraz bilans udziałowca skarżącej za okres od [...] stycznia 2018 r. do [...] lutego 2018 r. (k. 62 – 68 akt sąd.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej: "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Z przytoczonego przepisu wynika, że rolą WSA jest merytoryczne rozpoznanie sprzeciwu, a więc definitywne rozstrzygnięcie kwestii z zakresu prawa pomocy będącej przedmiotem sprzeciwu (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2015 – komentarz do art. 260 P.p.s.a, dostępny w bazie danych Legalis). W myśl art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z powyższego przepisu wynika, że ciężar dowodu w zakresie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie wnioskującej, o czym świadczy użyty w tym przepisie zwrot "gdy wykaże" (por. postanowienie NSA z 22 lipca 2014 r., I FZ 226/14, orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia należy wyjaśnić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a. zgodnie, z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy jest wyjątkiem od zasady według której każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Wyjątkowy charakter przepisów regulujących przesłanki przyznawania prawa pomocy oznacza, że nie można ich interpretować w myśl zasad wykładni rozszerzającej. Zwolnienie strony od kosztów sądowych jest bowiem przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na Skarb Państwa. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z 6 lipca 2011 r., I OZ 468/11 oraz postanowienie NSA z 28 czerwca 2011 r., II OZ 504/11). Oceniając zasadność wniosku Sąd musi rozważyć z jednej strony, interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzygnięcie sprawy, a z drugiej, interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Zaznaczyć jednak należy, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Odnosząc się do argumentacji zawartej w sprzeciwie należy podkreślić, że to stronę skarżącą obciąża obowiązek wykazania w niebudzący wątpliwości sposób przesłanek warunkujących możliwość przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie wskazuje się, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków. Należy zwrócić uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por: postanowienie NSA z 15 stycznia 2014 r., II FZ 1526/13). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia referendarz trafnie wskazał, że wnioskodawczyni mimo wezwania nie odpowiedziała w pełni na postawione w nim pytania. Spółka nie wskazała wartości przychodów oraz kosztów ich uzyskania w okresie od [...] stycznia 2017 r. do [...] grudnia 2017 r. oraz w okresie od [...] stycznia 2018 r. do [...] lutego 2018 r. Nie przedłożono również zeznań podatkowych udziałowca za 2016 i 2017 r., jak również nie wyjaśniono czy zostały one w ogóle złożone. Nie złożono również wyciągów z rachunków bankowych udziałowca. Prawidłowości powyższych twierdzeń nie może podważyć argumentacja sprzeciwu wraz z dołączonymi do niego dokumentami. Do sprzeciwu dołączono bowiem wyciąg z rachunku bankowego udziałowca skarżącej jedynie za bardzo krótki okres (od [...] maja 2018 r. do [...] maja 2018 r.). Przedłożone zestawienie przychodów i kosztów udziałowca skarżącej obejmuje zaś wyłącznie styczeń 2018 r. oraz luty 2018 r., podobnie jak przedłożony bilans. Godzi się w tym miejscu również zauważyć, że skarżąca posiada majątek, z którego możliwe jest pokrycie kosztów związanych z niniejszą sprawą. Na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wnioskodawczyni posiadała na rachunku w [...] środki pieniężne w kwocie [...]zł. [...] marca 2018 r. na rachunku skarżącej w [...] znajdowały się środki w kwocie [...]zł oraz [...] euro. Z wyciągów wynika, że na rachunkach skarżącej generowany jest obrót, co świadczy o dalszym prowadzeniu działalności gospodarczej. Z kolei w kasie skarżącej [...] grudnia 2017 r. znajdowały się środki o wartości [...] zł. Z kolei [...] lutego 2018 r. skarżąca dysponowała w kasie środkami w kwocie [...]zł. Wartość środków trwałych wnioskodawczyni według bilansu na ostatni rok wynosi [...] zł. Zysk za ostatnio rok wyniósł zaś [...] zł. Również w przedłożonym przez stronę skarżącą postanowieniu Sądu Rejonowego w K. z [...] sierpnia 2017 r., [...] o otwarciu przyspieszonego postępowania układowego wskazano, że skarżąca jest zdolna do bieżącego zaspokajania kosztów przyspieszonego postępowania układowego i zobowiązań powstałych po jego otwarciu. W kontekście poczynionych wyżej rozważań Sąd stwierdza, że referendarz w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo wywiódł, że skarżąca nie wykazała, aby w jej przypadku ziściły się przesłanki do zastosowania normy zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w wysokości [...] zł. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.