I SA/Po 236/26
WyrokWSA w Poznaniu2026-03-18
Skład orzekający: Małgorzata Bejgerowska, Walentyna Długaszewska, Katarzyna Nikodem
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki kopalne, poddane rekultywacji po zakończeniu działalności wydobywczej, mogą być uznane za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a tym samym podlegać wyższej stawce podatku od nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że grunty sklasyfikowane w ewidencji jako użytki kopalne, nawet po zakończeniu rekultywacji, jeśli nie nastąpiła zmiana ich klasyfikacji w rejestrze, są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Organ podatkowy jest związany danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków, a postępowanie podatkowe nie jest drogą do ich kwestionowania lub zmiany.Stan faktyczny
Spółka P. S.A. wniosła o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2019 rok, twierdząc, że grunty błędnie zaklasyfikowano jako związane z działalnością gospodarczą. Organy podatkowe odmówiły stwierdzenia nadpłaty, uznając, że grunty te, sklasyfikowane jako użytki kopalne i poddane rekultywacji, są funkcjonalnie powiązane z działalnością gospodarczą spółki. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych, w tym błędną wykładnię art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 18 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (sprawozdawca) Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Protokolant: starszy sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2026 roku sprawy ze skargi P. S.A. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 listopada 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2019 rok oddala skargę.
I SA/Po 236/26
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 12 listopada 2025 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. z siedzibą w K. , utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. z 29 maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2019 r. w kwocie 306.82700 zł wraz z oprocentowaniem.
Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Spółka pismem z 30 grudnia 2024 r. wniosła o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2019 r. wraz z oprocentowaniem. Spółka wskazała, że w deklaracji na podatek od nieruchomości za 2019 r. błędnie wykazała grunty jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, od których został zapłacony podatek przy uwzględnieniu najwyższej stawki, gdy tymczasem grunty te winny być klasyfikowane jako grunty pozostałe. We wniosku powołano się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2021 r.,SK 39/19. Spółka zwróciła uwagę, że opodatkowaniu podlegają grunty, przy czym wysokość stawki podatku zasadniczo zależy od tego, czy grunty są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, bez względu na sposób zakwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków.
Zdaniem spółki:
- rekultywacja stanowi ostatni etap całego złożonego procesu likwidacji zakładu górniczego i mają do niej zastosowanie w sposób odpowiedni przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych,
- rekultywacja polega na nadaniu lub przywróceniu gruntom zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych, przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocowanie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg,
- działalność rekultywacyjna ma zniwelować skutki działalności przemysłowej,
- działalność rekultywacyjna nie stanowi działalności przemysłowej, jak również działalności gospodarczej,
- z uwagi na cechy fizyczne i biologiczne terenów rekultywowanych, grunty nie nadają się do prowadzenia działalności gospodarczej, rolniczej, leśnej, ale i jakiejkolwiek innej,
- chwilą zaprzestania działalności przemysłowej jest dzień faktycznego zaprzestania działalności wydobywczej.
W ocenie spółki, nie można na tej podstawie zakwalifikować gruntów objętych rekultywacją jako gruntów związanych na prowadzenie działalności gospodarczej, a tym samym nie powinny one zostać opodatkowane podwyższoną stawką podatku od nieruchomości właściwą dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Zdaniem spółki , od momentu rozpoczęcia rekultywacji do momentu jej zakończenia tereny rekultywowane nie nadają się do prowadzenia działalności gospodarczej, nie tylko rolniczej lub leśnej, ale jakiejkolwiek innej. Brak przydatności do prowadzenia działalności gospodarczej wynika z cech fizycznych i biologicznych terenów zwałowiska i wyrobisk. Są to tym samym grunty, o których wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku.
Wójt Gminy W. ww. decyzją z 29 maja 2025 r. odmówił skarżącej spółce zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2019 r. w kwocie 306.82700 zł wraz z oprocentowaniem.
Organ I instancji wyjaśnił, że ze zgromadzonego materiału dowodwego wynika, ze grunty wskazane w deklaracji przez podatnika jako grunty pozostałe stanowią własność podatnika, co potwierdzają zapisy w ewidencji gruntów i budynków. Wszystkie wymienione grunty sklasyfikowane są w ewidencji gruntów i budynków jako użytki kopalne ([...]) , podlegające opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.
Organ stwierdził, że nieruchomości , które zostały wykazane przez podatnika jako grunty pozostałe SA funkcjonalnie powiązane z prowadzona przez podatnika działalnością gospodarczą, co więcej są one wykorzystywane do prowadzenia tej działalności. Według organu, rekultywację gruntów po wyczerpaniu złoża także należy uznać za działalność w zakresie wydobywania kopalin, w tym przypadku węgla brunatnego. Nie jest bowiem możliwe wydobywanie kopalin bez jednoczesnego planowania prowadzenia rekultywacji zdewastowanych w wyniku wydobycia terenów. Konieczność przeprowadzenia rekultywacji wynika z przepisów ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
W odwołaniu od powyższej decyzji spółka zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych oraz materialnych:
1) art. 120, art. 121 § 1 w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm.; w skrócie: "o.p.") poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji polegające na braku wskazania w tym uzasadnieniu w sposób przekonujący i wyczerpujący racjonalnych przyczyn, dla których zastosowano najwyższą stawkę dla rekultywowanych gruntów oraz opodatkowana podatkiem od nieruchomości grunty, na których rekultywacja została już zakończona.
2) art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w związku z wyrokiem TK z 24 lutego 2021 r., SK 39/19 poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z gruntami, które są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, podczas gdy ujawnione w uzasadnieniu decyzji powody dokonanego rozstrzygnięcia pozostają w sprzeczności z prawidłowym rozumieniem tego przepisu, a za prawidłowe można uznać tylko takie rozumienie, które jest zgodne z ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego;
3) art. 122 i art. 187 § 1, w zw. Z art. 191 i art. 188 O.p. wskutek niepodjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zebrania materiału dowodowego oraz należytej oceny, co w konsekwencji miało wpływ na naruszenie art. 74 pkt 1 w zw. Z art. 1a ust 1 pkt 3 u.p.o.l oraz w zw.z art. 5 ust 1 pkt 1 lit a) oraz lit c) u.p.o.l.
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji ww. decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu stwierdziło, że nie znajduje podstaw do zmiany rozstrzygnięcia podjętego przez organ I instancji.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, m.in., że spór nie dotyczy stanu faktycznego lecz kwestii prawnopodatkowych gruntów pozostających w 2019 r. w procesie rekultywacji, które objęte wnioskiem w całości były sklasyfikowane w 2019 r. jako "[...]". A zatem spór dotyczy wykładni ar. 1a ust 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2021 r. W tym zakresie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w pełni zaaprobowało stanowisko organu I instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że organ I instancji zasadnie uznał, że decydującym kryterium jest zmiana klasyfikacji w rejestrze gruntów i stwierdził, że do dnia wydania decyzji wszystkie kwestionowane grunty są oznaczone w rejestrze gruntów jako użytki koplane.
Dalej Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w przypadku gruntów kopalnych, poddawanych rekultywacji, pozostają one w dalszym ciągu sklasyfikowane w rejestrze gruntów jako "[...]" aż do dnia zmiany ich klasyfikacji w tym rejestrze. Zatem w przypadku takich gruntów nie może mieć znaczenia moment zakończenia czynności rekultywacyjnych ani nawet data wydania lub uprawomocnienia się decyzji i uznaniu rekultywacji za zakończoną. Decyzja ostateczna o uznaniu rekultywacji za zakończoną stanowi dopiero podstawę zmiany w ewidencji gruntów.
Jak wskazał organ, Spółka nie przedstawiła żadnych okoliczności , które świadczyłyby, że posiadane przez nią w 2019 r. grunty, wszystkie sklasyfikowane w 2019 r. jako użytki kopalne i wszystkie poddane rekultywacji w 2019 r. , nie są związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, tzn. nie są do niej wykorzystywane lub potencjalnie nie mogą być wykorzystane w przyszłości albo też służą do innego rodzaju działalności, niż działalność gospodarcza.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło również zarzutów odwołania dotyczących naruszenia zasad ogólnych i reguł postępowania w zakresie uzasadnienia decyzji organu I instancji.
P. S.A. z siedzibą w K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzuciła naruszenie przepisów:
1. art. 120, art. 121 § 1 w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p. poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, co w konsekwencji powoduje, że zaskarżona decyzja nie poddaje się kontroli instancyjnej
2. art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w związku z wyrokiem TK z 24 lutego 2021 r., SK 39/19 poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z gruntami, które są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, podczas gdy ujawnione w uzasadnieniu decyzji powody dokonanego rozstrzygnięcia pozostają w sprzeczności z prawidłowym rozumieniem tego przepisu, a za prawidłowe można uznać tylko takie rozumienie, które jest zgodne ze ww. wyrokiem TK;
3. art. 122, art. 122 i art. 187 § 1 w zw. z art. 191 o.p. w zw. z art. 188 o.p. wskutek niepodjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego oraz jego należytej oceny, co w konsekwencji miało wpływ na naruszenie art. 5 ust 1 pkt 1 lit a) oraz lit c) u.p.o.l.
art. 2 ust 1 pkt 1 w zw. Zart. 1a ust 1 pkt 3 u.p.o.l.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak i decyzji organu I instancji, Sąd nie dopatrzył się przy ich wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością ich uchylenia albo stwierdzenia nieważności, względnie stwierdzenia ich wydania z naruszeniem prawa.
Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. użyte w powołanym akcie określenia oznaczają: grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej - grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z zastrzeżeniem ust. 2a.
Wykładnia językowa przytoczonego przepisu prowadzi do wniosku, że wystarczającym warunkiem uznania określonego gruntu, budynku lub budowli za związany z prowadzeniem działalności gospodarczej jest posiadanie danego przedmiotu opodatkowania przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą.
Stosownie do art. 1a ust. 2a u.p.o.l. do gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej nie zalicza się:
1) budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami;
2) gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i d;
3) budynków, budowli lub ich części, w odniesieniu do których została wydana decyzja ostateczna organu nadzoru budowlanego, o której mowa w art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202, z późn. zm.), lub decyzja ostateczna organu nadzoru górniczego, na podstawie której trwale wyłączono budynek, budowlę lub ich części z użytkowania;
4) gruntów:
a) przez które przebiegają urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, 1104, 1629, 2073 i 2244 oraz z 2019 r. poz. 80), wchodzące w skład przedsiębiorstwa przedsiębiorcy prowadzącego działalność telekomunikacyjną, działalność w zakresie przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów lub energii elektrycznej lub zajmującego się transportem wydobytego gazu ziemnego lub ropy naftowej,
b) zajętych na pasy technologiczne stanowiące grunt w otoczeniu urządzeń, o których mowa w lit. a, konieczny dla zapewnienia właściwej eksploatacji tych urządzeń,
c) zajętych na strefy bezpieczeństwa oraz strefy kontrolowane urządzeń, o których mowa w lit. a, służących do przesyłania lub dystrybucji ropy naftowej, paliw ciekłych lub paliw gazowych, lub transportu wydobytego gazu ziemnego lub ropy naftowej, które zostały określone w odrębnych przepisach
- chyba że grunty te są jednocześnie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż działalność, o której mowa w lit. a.
Zgodnie z treścią art. 2 ust. 2 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.
W wyroku TK z 14 lutego 2021 r., SK 39/19 orzeczono, że art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. rozumiany w ten sposób, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 84 Konstytucji RP. W ocenie TK przedsiębiorcy nie mogą być obciążani wyższą stawką podatku jedynie z powodu posiadania nieruchomości, które nie służą im do prowadzenia działalności gospodarczej. Opodatkowanie wyższą stawką podatku od nieruchomości gruntów lub budynków - niewykorzystywanych i niemogących być potencjalnie wykorzystywanymi do prowadzenia działalności gospodarczej - wyłącznie ze względu na posiadanie ich przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą uznano za niezgodne z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP. Stwierdzono, że art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. stanowi instrument służący celom innym niż fiskalne, będący nieproporcjonalnym obciążeniem podatkowym polegającym na nieodróżnianiu sytuacji podatkowej podatników posiadających nieruchomości, ale niewykorzystujących i niemogących ich wykorzystać do prowadzenia działalności gospodarczej oraz podatników wykorzystujących posiadane nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej. TK nieproporcjonalność ingerencji w konstytucyjne prawo własności upatruje w braku precyzyjnych kryteriów, poza samym posiadaniem nieruchomości przez przedsiębiorcę, pozwalających ustalić występowanie faktycznego lub potencjalnego związku gruntu lub budynku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zastosowanie wyższej stawki podatkowej dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.o.l.) wyłącznie na podstawie kryterium posiadania danej nieruchomości przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą uznano za nieproporcjonalną ingerencję w prawo do własności tych podmiotów.
Dokonując analizy powołanego orzeczenia TK, należy dostrzec, że stanowi ono wyrok interpretacyjny. Z tego typu wyroków wynika zakaz interpretacji przepisu, który mógłby doprowadzić do jego odczytania i zastosowania w sposób niezgodny z Konstytucją RP. Cechą wyroku interpretacyjnego czy też zakresowego jest to, że nie pozbawia on domniemania konstytucyjności całego przepisu prawnego, do którego się odnosi. W takim przypadku wyrok TK pozbawia domniemania konstytucyjności jedynie określony wariant interpretacyjny danego przepisu. Uzasadnienie wyroku TK
z 14 lutego 2021 r., SK 39/19 prowadzi do wniosku, że opodatkowanie wyższą stawką podatku od nieruchomości gruntów lub budynków – niewykorzystywanych i niemogących być potencjalnie wykorzystywanymi do prowadzenia działalności gospodarczej - wyłącznie ze względu na posiadanie ich przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą jest niezgodne z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP. TK nie zakwestionował jednak konstytucyjności innych wariantów interpretacyjnych art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.
W ocenie Sądu wnioskując a contrario przyjąć należy, że opodatkowanie wyższą stawką podatku od nieruchomości gruntów lub budynków wykorzystywanych lub mogących potencjalnie być wykorzystywanymi do prowadzenia działalności gospodarczej nie narusza reguł konstytucyjnych (por. np. wyroki WSA z: 29 marca 2022 r., I SA/Po 836/21; 21 października 2022 r., I SA/Po 267/22; wszystkie powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, [...]; w skrócie "CBOSA").
Zagadnienie to było przedmiotem licznych orzeczeń sądów administracyjnych, które czyniły rozważania zastosowania art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w sposób odpowiadający standardom konstytucyjnym. W wyroku NSA z 15 grudnia 2021 r., III FSK 4061/21 (CBOSA) stwierdzono, że nie powinno budzić wątpliwości, że okoliczność, że nieruchomość znajduje się w posiadaniu przedsiębiorcy, będącego jako jej właściciel (użytkownik wieczysty, samoistny posiadacz) podatnikiem, nie przesądza o możliwości zastosowania najwyższych stawek opodatkowania, jeżeli podmiot ten może być identyfikowany podwójnie, a więc również jako jednostka, w posiadaniu której znajdują się nieruchomości niepowiązane w żaden sposób z jego aktywnością gospodarczą. W odniesieniu do takich nieruchomości sytuacja prawnopodatkowa podatnika-przedsiębiorcy jest identyczna jak osoby niebędącej przedsiębiorcą. Dyrektywy interpretacyjne wskazane w wyrokach TK z 14 lutego 2021 r., SK 39/19 oraz 12 grudnia 2017 r., SK 13/15 zbliżają znaczenie zwrotu "związany z działalnością gospodarczą" do pojęcia "zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej" lecz jedynie w przypadku podwójnej identyfikacji podatnika. Jeżeli natomiast jedyną formą aktywności podatnika/przedsiębiorcy, w posiadaniu którego znajduje się nieruchomość, jest wykonywanie działalności gospodarczej, uznać należy, że wyłącznym przejawem jego działania jest prowadzenie przedsiębiorstwa. W takim przypadku już tylko samo posiadanie nieruchomości oznacza, że jest ona związana z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., a w konsekwencji zastosowanie znajdą stawki opodatkowania przewidziane w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.o.l. Do takich wniosków prowadzi prawidłowe odczytanie celu wprowadzonej 01 stycznia 2003 r. w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. definicji gruntów, budynków i budowli związanych z działalnością gospodarczą. Jasną intencją ustawodawcy było ograniczenie zjawiska kumulacji przez przedsiębiorców nieruchomości zbędnych do realizacji ich zadań. Za związane z działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., można uznać nieruchomości stanowiące własność podatnika (znajdujące się w posiadaniu samoistnym albo użytkowaniu wieczystym), które są w posiadaniu przedsiębiorcy (innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą) oraz:
1) wchodzą w skład prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 k.c., w szczególności gdy podatnik ujął te składniki majątkowe w prowadzonej ewidencji środków trwałych wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na to, czy nieruchomość jest wykorzystywana na prowadzenie działalności gospodarczej lub
2) przedmiot działalności przedsiębiorcy obejmuje jedynie prowadzenie działalności gospodarczej, bez względu na to, czy nieruchomość jest wykorzystywana na prowadzenie działalności gospodarczej, lub
3) nieruchomości są funkcjonalnie powiązane z przedsiębiorstwem prowadzonym przez podmiot, w którego posiadaniu się znajdują, nawet jeżeli nie zostały uwzględnione w ewidencji środków trwałych wartości niematerialnych i prawnych, tzn.:
– są faktycznie wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej w znaczeniu zdefiniowanym w art. 1a ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. albo
– mogą być potencjalnie wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej w ww. rozumieniu, przez co należy rozumieć sytuację, w której przedsiębiorca podejmuje i realizuje zachowania kwalifikowane w obrębie przedmiotu opodatkowania jako czynności mające na celu przygotowanie, zachowanie lub zabezpieczenie nieruchomości do przyszłej (planowanej) działalności gospodarczej, bądź do kontynuacji przerwanej działalności gospodarczej, związane z ponoszeniem wydatków rozliczanych w kosztach uzyskania przychodów prowadzonej działalności gospodarczej.
Użyty w wyroku TK z 24 lutego 2021 r., SK 39/19 zwrot "nie są wykorzystywane i nie mogą być potencjalnie wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej" należy tłumaczyć w taki sposób, że podwyższona stawka opodatkowania nie będzie mogła znaleźć zastosowania w przypadku wystąpienia obiektywnej i niezależnej od przedsiębiorcy, a także niedającej się przewidzieć przeszkody całkowicie uniemożliwiającej prowadzenie lub kontynuowanie działalności gospodarczej.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2021 r. poz. 1420 z późn. zm.; w skrócie: "u.p.g.g."), przedsiębiorcą jest ten kto posiada koncesje na wykonywanie działalności regulowanej ustawą. W myśl art. 6 ust. 1 pkt 12 u.p.g.g. robotą górniczą jest wykonywanie, utrzymywanie, zabezpieczanie lub likwidowanie wyrobisk górniczych oraz zwałowanie nadkładu w odkrywkowych zakładach górniczych w związku z działalnością regulowaną ustawą. Z przepisów u.p.g.g. wynika, że rekultywacja gruntów po wydobyciu złoża jest jednym z etapów procesu wydobywania kopalin.
Stosownie do art. 129 ust. 2 u.p.g.g. do rekultywacji gruntów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1326 z późn. zm.; w skrócie: "u.o.g.l."). Przepis art. 4 pkt 18 u.o.g.l. definiuje rekultywację gruntów jako nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg.
W wyroku z 19 września 2023 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Po 435/23 (CBOSA) ze skargi P. K. S.A, Sąd odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych i dokonywanych wykładni przepisów prawa stwierdził, że grunty zajęte przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność górniczą na podstawie posiadanej koncesji, objęte obowiązkiem rekultywacji po ich zdegradowaniu w wyniku prowadzenia na nich działalności górniczej, która jest działalnością gospodarczą, są gruntami zajętymi na prowadzenie działalności gospodarczej w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 10 u.p.o.l. Zagadnienie powyższe było poruszane w m.in. wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 16.06.2016 r., II FSK 1320/14; z 09.06.2016 r., II FSK1238/14; II FSK 1156/14 i II FSK 1157/14; z 17.06.2016 r., II FSK 1315/14, II FSK1391/14, II FSK 1392/14 i II FSK 1387/14; z 01.02.2017 r., II FSK 3714/14; z 09.03.2017 r., II FSK1987/15; z 11.01.2019 r., II FSK 31/17; z 23.07.2019 r., II FSK 2383/17; z 16.01.2020 r. II FSK 484/18 (CBOSA). W judykaturze podkreśla się także, że działalność gospodarcza w zakresie wydobywania kopalin obejmuje również rekultywację gruntów po wyczerpaniu złoża. Nie jest bowiem możliwe wydobywanie kopalin bez jednoczesnego planowania i prowadzenia rekultywacji zdewastowanych w wyniku tego wydobycia gruntów. Warunek przeprowadzenia rekultywacji jest wprawdzie nałożony na przedsiębiorcę ustawą i nie podejmuje się on jego wykonania dobrowolnie, jednakże tylko z tego faktu nie można wyprowadzać wniosku, że rekultywacja nie stanowi jednej z faz (czynności) podejmowanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, wykonywanej w sposób ciągły. W ramach organizacji tej działalności niezbędne jest planowanie i stopniowe dokonywanie rekultywacji gruntów (por. wyroki NSA z: 20 lipca 2022 r.,III FSK 862/21 i 26 marca 2025 r., III FSK 1515/23; wyroki WSA z: 24 stycznia 2024 r.,I SA/Op 306/23; 15 grudnia 2023 r., I SA/Bk 386/23, CBOSA).
W tym zakresie Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne.
Dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie ma fakt, że w stosunku do spornych gruntów wydane już zostały ostateczne decyzje o zakończeniu rekultywacji, ale , jak wskazał organ, na dzień wydania decyzji w ewidencji gruntów nadal klasyfikowane były one jako "K".
Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm.; w skrócie: "p.g.k.") podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.
Zakończenie rekultywacji na użytkach kopalnianych nie skutkuje automatyczną zmianą oznaczenia gruntu w ewidencji gruntów i budynków. Nie można przyjąć, że zmiana ta powiązana jest z wydaniem decyzji o zakończeniu rekultywacji w określonym kierunku, czy też uprawomocnieniem się tej decyzji.
W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że dane wynikające z ewidencji mają charakter wiążący dla wymiaru podatków od nieruchomości i rolnego. Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym i w postępowaniu podatkowym.
Organ podatkowy przy wymiarze podatków od nieruchomości związany jest zawartymi w ewidencji gruntów i budynków informacjami o położeniu, granicach i powierzchni gruntów oraz rodzaju użytków gruntowych i danych tych nie może samodzielnie korygować w toku prowadzonego postępowania podatkowego, bez stosownej I zmiany zapisów ewidencyjnych w odrębnym trybie. Przepis art. 21 ust. 1 p.g.k. wyraźnie stanowi, że podstawą wymiaru podatków nie jest stan faktyczny, lecz stan ujawniony w ewidencji gruntów i budynków. Dopóki dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków nie zostaną zmienione, organy podatkowe mają obowiązek wyliczania podatku, jak i przyjmowania właściciela gruntu na ich podstawie i nie są władne do kwestionowania, czy korygowania zapisów ewidencji gruntów i budynków (por. wyrok NSA z 20 marca 2024 r., III FSK 770/23, CBOSA), ponieważ jest to dowód w postaci dokumentu urzędowego, któremu przepisy nadają zwiększoną moc dowodową, co do tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Oczywiście art. 194 § 3 o.p. dopuszcza obalenie mocy dowodowej dokumentu urzędowego w wyniku przeprowadzenia przeciwdowodu na okoliczność stwierdzonych w tym dokumencie faktów, jednak podniesione okoliczności nie mogą prowadzić do podważenia, że grunty te są związane z działalnością gospodarczą podatnika. W niniejszej sprawie nikt nie kwestionuje, że wskazane grunty są lub były rekultywowane i na tych terenach nie prowadzi się działalności wydobywczej, nie oznacza to jednak, że grunty te nie są związane z działalnością gospodarczą podatnika.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organów podatkowych, które w tym zakresie słusznie odwołały się do zasady związania organu podatkowego przy wymiarze podatku od nieruchomości danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków.
Dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane. Co do zasady postępowanie podatkowe, czy też postępowanie przez sądem administracyjnym, nie stanowi drogi prawnej ustalenia, kwestionowania lub weryfikowania oznaczenia i powierzchni nieruchomości będących przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości (por. wyroki NSA z: 20 lipca 2016 r., II FSK 1840/14; 3 lipca 2018 r., II FSK 1635/16, CBOSA).
Podsumowując całokształt powyższych rozważań, należy stwierdzić, że organy zebrały wystarczający materiał dowodowy pozwalający na wydanie zapadłych w sprawie rozstrzygnięć. W toku dwuinstancyjnego postępowania podatkowego nie naruszono reguł rządzących tym postępowaniem. W szczególności prawidłowo, w sposób odpowiadający wskazaniom wiedzy, logiki oraz doświadczenia życiowego ustalono istotne dla sprawy fakty. Organy obu instancji prawidłowo wywiązały się z obowiązku dokonania całościowej oceny wszystkich okoliczności sprawy.
W konsekwencji prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy dokonano również trafnego zastosowania przepisów u.p.o.l.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło