I SA/Po 288/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku KS o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: 1. przyznać KS prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie doradcy podatkowego, którego wyznaczy Krajowa Rada Doradców Podatkowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] oddalił skargę KS na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. KS złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu podał, że nie posiada żadnych oszczędności ani majątku, nie ma perspektyw na lepsze zarobki z powodu utraty zdrowia jak i kwalifikacji. Podał, że z wynagrodzenia za pracę i ze świadczenia rentowego prowadzona jest egzekucja. Wskazał, że świadczenie rentowe wypłacane jest do [...]. W ostatnich dniach pogorszył się stan jego zdrowia, co może doprowadzić do niemożności wykonywania obecnej pracy. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z HD. Wnioskodawca nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Z tytułu umowy o pracę otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto, z tytułu świadczenia rentowego w wysokości[...] zł brutto, HD z tytułu emerytury [...] zł brutto. Podał, że z uwagi na egzekucję jego dochody są pomniejszone i otrzymuje z tytułu wynagrodzenia za pracę [...] zł netto, z tytułu renty [...] netto, HD otrzymuje [...] zł netto. Zatem łączna kwota jaką dysponują na miesięczne utrzymanie wynosi [...] zł netto. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że HD, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiada żadnej nieruchomości, nie posiada również oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Wskazał, że ponoszą koszty utrzymania w wysokości [...] zł, przy czym: [...]czynsz [...] zł, ogrzewanie [...], woda [...] zł, dojazdy do pracy [...] zł, energia elektryczna [...] ([...] na 2 miesiące), gaz [...] zł ([...] zł na dwa miesiące), lekarstwa wnioskodawcy [...] zł, lekarstwa HD [...] zł, koszty dojazdu do lekarza lub na rehabilitację [...] zł, telefony komórkowe [...] zł, abonament RTV [...] zł, kablówka [...] zł, ubezpieczenie mieszkania [...] zł, rata kredytu [...] zł – kredyt został zaciągnięty w [...], okres spłaty [...], na wyżywienie, środki czystości, odzież, książki i gazety pozostaje im kwota [...] zł. Skarżący wyjaśnił, że kredyt został zaciągnięty na spłatę innych kredytów bankowych, które zostały zaciągnięte z uwagi na fakt, iż w latach [...] HD nie otrzymała alimentów na córkę w łącznej kwocie [...] zł. HD nie posiada samochodu osobowego. Mieszkanie należy do HD. Skarżący do pisma załączył zaświadczenie o zarobkach wystawione w dniu [...], z którego wynika, że wynagrodzenie średnie z ostatnich trzech miesięcy [...] wynosi [...] zł brutto, [...] zł netto i jest obciążone, kserokopię odcinków wynagrodzenia, z których wynika, że skarżący otrzymuje [...] zł netto, kserokopię decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...], z której wynika, że wysokość świadczenia do wypłaty wynosi [...] zł, kserokopię przekazów pieniężnych, kserokopię zwolnienia lekarskiego z [...] i skierowania do pracowni diagnostycznej oraz informacji dla lekarza kierującego. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sadowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sadowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a.). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Zauważyć należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA sygn. akt I OZ 468/11 z 06.07.2011r., I OZ 466/11 z 06.07.2011r., II OZ 504/11 z 28.06.2011r. publ. w Internecie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przepisów ustawy wynika, że strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, iż zachodzą przesłanki do udzielenia jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Zatem ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Z przedłożonych przez skarżącego dokumentów i oświadczeń wynika, że dochód netto skarżącego wynosi [...] zł, t.j. z tytułu wynagrodzenia za pracę [...] zł netto i świadczenia z ZUS [...] zł netto. Skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z HD, która otrzymuje z tytułu emerytury kwotę [...] zł netto. Zatem dochody netto pozostające do dyspozycji skarżącego i osoby pozostającej nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynoszą [...] zł netto. Wnioskodawca podał, że na miesięczne utrzymanie wydają całą kwotę swoich dochodów, przy czym z w.w kwoty przeznaczają ok. [...] zł na ratę kredytu zaciągniętego w [...] na spłatę innych kredytów bankowych. W tym miejscu zauważyć należy, że spłata zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym, jakimi są raty kredytów udzielonych w ramach kredytów bankowych, nie determinuje okoliczności do zwolnienia skarżącego od kosztów postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego w jego indywidualnej sprawie. Nadto wskazać należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, iż nie dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie kosztów sądowych, które na obecnym etapie wynoszą [...] zł od opłaty kancelaryjnej i jeżeli skarżący zdecyduje się na złożenie skargi kasacyjnej – [...] zł od wpisu od tej skargi. Natomiast stwierdzić należy, że z posiadanych środków skarżący nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie wolnorynkowego wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Podkreślić przy tym należy, że sprawa znajduje się na etapie ewentualnej skargi kasacyjnej, gdzie obowiązuje tzw. przymus adwokacko-radcowski. W tym zakresie należało więc uwzględnić wniosek o prawo pomocy i ustanowić dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.