I SA/Po 364/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku LK o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi LK na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości postanawia: 1. umorzyć postępowanie z wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. ustanowi da skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Izby Radców Prawnych . Skarżący LK złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że dochody jego wynoszą [...] netto. Wydatki miesięczne stanowią: [...]. Skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Skarżący podał, że nie posiada domu, nieruchomości rolnej, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł, posiada [...] udziałów w zabudowanej nieruchomości położonej w Ł ul. E o wartości [...] oraz działkę o pow. [...] m2 w K o szacunkowej wartości [...]. Skarżący podał, że z tytułu emerytury uzyskuje dochód netto w wysokości [...]. Do wniosku załączył kserokopie: decyzji ZUS z dnia [...], wyciąg z rachunku bankowego. Ze złożonych przez skarżącego oświadczeń i dokumentów do akt niniejszej sprawy na wcześniejszym etapie postepowania wynika, że koszty utrzymania jego i małżonki wynoszą: [...]. Skarżący podał, że z powodu dużych obciążeń na podatki i ogrzewanie domu w okresie zimowym zmuszeni są zaciągać kredyty w banku. Z oświadczeń strony wynika, że on i jego żona nie posiadają udziałów w spółkach, nie pełnią funkcji członka zarządu, prokurenta, członka rady nadzorczej. Skarżący wyjaśnił, że mieszkanie, w którym mieszka z żoną należy do córki – udziały córki wynoszą [...], córka obecnie mieszka w W, udziały skarżącego w tym mieszkaniu wynoszą [...], wnioskodawca zakupił je ze sprzedaży mieszkania w K otrzymanego w spadku. Z informacji skarżącego i z przedłożonych kserokopii dokumentów wynika, że żona posiada samochód osobowy marki M, rok prod. [...]. Wnioskodawca przedłożył kserokopię decyzji ZUS z dnia [...], z której wynika, że małżonka otrzymuje emeryturę w wysokości [...], małżonka spłaca kredyt zaciągnięty w dniu [...], rata kredytu wynosi [...], kredyt na [...] miesięcy, żona spłaca również kredyt konsolidacyjny zaciągnięty w dniu [...] na [...] miesięcy, rata kredytu wynosi [...]. Wnioskodawca do pisma załączył wyciągi z rachunku bankowego żony za ostatnie [...], z których wynika, że na rachunek bankowy małżonki wpływa emerytura w wysokości [...], wnioskodawca załączył druki PIT-40A, z których wynika, że dochód żony z tytułu emerytury w [...] wyniósł [...], w [...], w [...]. Z załączonych przez skarżącego kserokopii dokumentów wynika, że jego żona posiada nieruchomość we wsi G o pow. [...]. Skarżący do pisma załączył także wyciągi ze swojego rachunku bankowego, z których wynika, że na rachunek ten wpływają środki z tytułu emerytury w wysokości [...]. Wnioskodawca do pisma załączył druk PIT-40A za [...], z którego wynika, że dochód skarżącego z tytułu emerytury wyniósł [...]. Skarżący załączył harmonogram spłat kredytu zaciągniętego w dniu [...] na [...] rat, rata kredytu wynosi [...], ponadto przedłożył kserokopię umowy rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego zawartej w dniu [...] z C, harmonogram spłat pożyczki wypłaconej w dniu [...], pożyczka na [...], rata kredytu [...]. Wnioskodawca do pisma załączył kserokopie: druku PIT-40A za [...], z którego wynika, że dochód jego z tytułu emerytury wyniósł [...], zeznania rocznego podatkowego za [...], z którego wynika, że dochód skarżącego z tytułu emerytury wyniósł [...], z innych źródeł [...], decyzji o rozłożeniu na [...] raty zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] w kwocie [...]. Skarżący do pisma załączył kserokopie faktur dokumentujących ponoszone przez niego i jego żonę wydatki, t.j. faktur za [...]. Wnioskodawca ponadto załączył kserokopie postanowień Sądu Rejonowego o zwolnieniu od kosztów sądowych, wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...], sygn. akt [...] o zniesieniu małżeńskiej wspólności ustawowej. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 06 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 468/11, postanowienie NSA z dnia 06 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 466/11, postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2011 r. sygn. akt II OZ 504/11, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżący nie jest zobowiązany w przedmiotowej sprawie do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest bezzasadne, gdy strona postępowania nie jest zobowiązana do uiszczenia jakichkolwiek opłat lub wydatków. Zgodnie bowiem z art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Natomiast stosownie do art. 241 P.p.s.a. zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w przepisie prawa lub w postanowieniu sądu administracyjnego bez określenia zakresu tego zwolnienia - oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Z akt sprawy wynika, że starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] [karta nr [...] akt sąd.] zwolnił skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący nie wniósł na to postanowienie sprzeciwu, również prawo pomocy nie zostało cofnięte przez Sąd. Wobec powyższego stwierdzić należy, że wnioskodawca na obecnym etapie postępowania nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Rozpoznaniu podlega natomiast wniosek skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosku nie zakreślił o którego pełnomocnika wnosi, wobec tego referendarz sądowy jako pierwszego z listy pełnomocników ustanowił dla skarżącego radcę prawnego. Z uzyskanych od skarżącego informacji i przedłożonych kserokopii dokumentów wynika, że wnioskodawca i jego żona prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, są emerytami, wnioskodawca otrzymuje emeryturę w wysokości [...], małżonka w wysokości [...] miesięcznie. Skarżący posiada [...] udziałów w nieruchomości położonej w Ł przy ul. E o wartości [...] oraz działkę o pow. [...] m2 w K o wartości [...], małżonka posiada samochód marki M z [...] oraz działkę gruntu o pow. [...] położoną we wsi G. Z przedłożonych przez skarżącego oświadczeń wynika, że skarżący i jego żona uzyskiwane dochody z tytułu emerytur przeznaczają w całości na swoje miesięczne utrzymanie, z uzyskiwanych środków spłacają raty kredytów. Z oświadczeń złożonych przez skarżącego wynika, że on i jego żona zmuszeni są zaciągać kredyty z uwagi na okoliczność, że nie mają środków na ogrzewanie domu i na zapłatę podatku od nieruchomości, środki z udzielonych kredytów przeznaczają zatem m.in. na uiszczenie w.w należności. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżący wykazał, że nie jest również w stanie ponieść kosztów zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie. Z uwagi na to, że skarżący wcześniej otrzymał zwolnienie od kosztów sądowych, obecnie wnosił o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, wniosek jego podlegał rozpoznaniu jako wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1, art. 249a w zw. z art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.