I SA/Po 419/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) Asesor sądowy WSA Michał Ilski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 listopada 2024 r. sprawy ze skargi G. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia 29 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z 22 stycznia 2024 r., nr [...] oddalił skargę G. R. (dalej zwana jako "strona", "skarżąca") na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, jakim było zajęcie świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, dokonane zawiadomieniem z 14 grudnia 2023 r. nr [...] Postanowienie zostało doręczono stronie 25 stycznia 2024 r. Pismem nadanym w placówce pocztowej w dniu 20 lutego 2024 r., strona złożyła zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej [...] postanowieniem z 29 kwietnia 2024 r., nr [...], na podstawie m.in. art. 134, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572; w skrócie: "k.p.a.") w związku oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 54 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2025 ze zm.; w skrócie: "u.p.e.a.") oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 556 ze zm.), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia od wskazanego na wstępie postanowienia. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z 22 stycznia 2024 r. o oddaleniu skargi na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, doręczono skarżącej w dniu 25 stycznia 2024 r. W tej sytuacji siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia, o którym mowa w art. 17 § 1 u.p.e.a., upłynął z dniem 1 lutego 2024 r. Zażalenie z 20 lutego 2024 r. zostało wniesione w dniu 20 lutego 2024 r. (za pośrednictwem placówki pocztowej), a więc z uchybieniem terminu. Ponadto organ zaznaczył, że postanowieniem z 29 kwietnia 2024 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z 22 stycznia 2024 r. nr [...] W skardze z 24 maja 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca podniosła, że zaskarżone postanowienie jest bezprawne i narusza jej prawa oraz Konstytucję. Skarżąca podkreśliła, że przekroczyła termin z powodów od niej niezależnych. Skarżąca podkreśliła, że zwracała się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Wskazała, że jest osobą schorowaną w wieku podzeszłym oraz starszą osobą więc wnosi o rozpatrzenie zażalenia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Pismem procesowym z 7 listopada 2024 r. pełnomocnik skarżącej, ustanowiony z urzędu podtrzymał skargę skarżącej, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także o przyznanie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów udzielonej skarżącej z urzędu pomocy prawnej, nieopłaconych w całości ani w części, według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów: - art. 134 w zw. z art. 144 oraz art. 58 § 1 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy poprzez niezasadne stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia mimo, iż skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, tak więc zachodziły podstawy do przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia zażalenia; - art. 77 i art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. W argumentacji pisma wskazano, że w zażaleniu wniesionym na postanowienie z 22 stycznia 2024 r. nr [...] skarżąca złożyła także wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia w trybie art. 58 k.p.a. Podniesiono, że organ niezasadnie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia mimo, iż skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, tak więc zachodziły podstawy do przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze oraz w piśmie pełnomocnika skarżącej, kluczowym zagadnieniem okazała się zasadność wydania postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia. Powyższe zagadnienie jest istotne bowiem w piśmie procesowym z 7 listopada 2024 r. pełnomocnik skarżącej powiązał i sformułował łącznie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów art. 134 w zw. z art. 144 oraz art. 58 § 1 k.p.a., poprzez niezasadne stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia mimo, iż skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, tak więc zachodziły podstawy do przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia zażalenia. Sądowi z urzędu wiadomym jest natomiast, że sprawa ze skargi skarżącej na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z 29 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z 22 stycznia 2024 r., została rozstrzygnięta wyrokiem z 12 listopada 2024 r. o sygn. I SA/Po 418/24, mocą którego Sąd uchylił zaskarżone postanowienie (wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym wyroku dostępne są na stronie internetowej: bazy CBOSA.). W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że stosownie do art. 17 § 1 u.p.e.a. rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Zgodnie z odsyłającym brzmieniem art. 18 u.p.e.a., w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl art. 144 k.p.a., do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Na podstawie art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przede wszystkim zauważyć należy, że zarówno treść art. 134 k.p.a., jak i stanowisko orzecznictwa jednolicie wskazuje, że uchybienie terminowi do wniesienia środka odwoławczego jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania (zażalenia), lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu (zob. np. wyrok NSA z dnia 6 maja 2024 r., sygn. akt II OSK 590/23, LEX nr 3757018). Rozstrzygnięcie to nie jest więc zależne od uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Dlatego też, każde nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 marca 2013 r., I SA/Kr 1936/12, LEX nr 1305399). W judykaturze wskazuje się także, że wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania (zażalenia) nie zamyka w ogóle drogi do jego przywrócenia. Jeżeli zatem we właściwym czasie zostanie złożony wniosek o przywrócenie terminu, to będzie on podlegał merytorycznemu rozpoznaniu. Oznacza to, że w pewnych sytuacjach akceptowalny i oceniany jako zgodny z prawem jest stan, w którym następuje wydanie ostatecznego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania (zażalenia), a dopiero po nim postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., I FSK 782/12, LEX nr 1302739). Ponadto należy zwrócić uwagę, że wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania (zażalenia), nie stwarza przeszkody w rozpoznaniu i ewentualnym przywróceniu tego terminu. W sytuacji bowiem, gdy nastąpi prawomocne przywrócenie terminu, możliwe jest przystąpienie przez organ do merytorycznego rozpoznania odwołania, bez potrzeby uchylania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 13 sierpnia 2013 r., I SA/Gl 450/13, LEX nr 1363760). Obowiązek odrębnego wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi ma przede wszystkim znaczenie w sytuacji, w której strona uzna, że nie uchybiła terminowi, kwestionując na przykład prawidłowość dokonania doręczenia decyzji, postanowienia, czy aktu. W takim wypadku interes strony przejawiać się będzie przede wszystkim w możliwości kwestionowania tegoż postanowienia, bez potrzeby inicjowania odrębnego postępowania incydentalnego zmierzającego do przywrócenia terminu, skoro strona może stwierdzić, że nie uchybiła terminowi lub, że termin w ogóle nie rozpoczął biegu. W rozpoznawanej sprawie fakt uchybienia terminowi przez skarżącą był bezsporny, co znalazło wyraz w treści złożonego przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu. Z akt sprawy wynika, że zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z 22 stycznia 2024 r. skutecznie doręczono skarżącej w dniu 25 stycznia 2024 r. (odbiór pokwitował dorosły domownik - druk ZPO - k. [...] akt adm.). Termin do wniesienia zażalenia upłynął z dniem 1 lutego 2024 r. Okolicznością bezsporną jest również fakt, że zażalenie zostało wniesione do organu w dniu 20 lutego 2024 r. (koperta - k. [...] akt adm.), czego nie kwestionuje strona skarżąca. W tej sytuacji zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej [...] stwierdził jedynie obiektywną i niesporną okoliczność, że zażalenie zostało wniesione przez stronę z uchybieniem terminu. Jednocześnie wyjaśnić należy skarżącej, że na gruncie rozpatrywanej sprawy, Sąd nie mógł odnieść się do okoliczności wskazywanych w skardze oraz piśmie procesowym, a dotyczących braku winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia. Sąd kontrolując zaskarżone postanowienie oceniał wyłącznie to, czy w sprawie faktycznie zaistniały przesłanki formalne do wydania takiego rozstrzygnięcia. W podsumowaniu sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdza, że przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłyby lub miały istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.). Orzeczenie w przedmiocie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu wyda referendarz sądowy na posiedzeniu niejawnym.