I FSK 782/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-03-14
Skład orzekający: Krystyna Chustecka, Ryszard Pęk, Janusz Zubrzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jest zobowiązany do wydania odrębnego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, nawet jeśli strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organ odwoławczy jest zobowiązany do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, nawet jeśli strona złożyła wniosek o przywrócenie tego terminu. Rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu następuje po wydaniu postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi. Niemniej jednak, sąd I instancji naruszył art. 141 § 4 PPSA, nie odnosząc się do kwestii prawidłowości doręczenia decyzji, co miało istotny wpływ na ocenę uchybienia terminu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej. Strona skarżąca wniosła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, kwestionując prawidłowość doręczenia decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, opowiadając się za stanowiskiem, że organ odwoławczy jest zobowiązany do wydania postanowienia o uchybieniu terminu, nawet jeśli złożono wniosek o przywrócenie. Skarżący w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 PPSA, wskazując na brak wyjaśnienia przez WSA kwestii prawidłowości doręczenia decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w L. na rzecz A. K. kwotę 380 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędzia NSA Ryszard Pęk (sprawozdawca), Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 stycznia 2012 r. sygn. akt I SA/Łd 1336/11 w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 26 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji określającej za sierpień 2005 r. nadwyżkę podatku należnego nad naliczonym 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w L. na rzecz A. K. kwotę 380 zł (słownie: trzysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
I. Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 stycznia 2012 r. (sygn. akt I SA/Łd 1336/11) oddalający skargę A. K. (dalej, zwanego "skarżącym") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 26 lipca 2011 r. (nr [...]) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej za sierpień 2005 r. nadwyżkę podatku należnego nad naliczonym.
II. Z przedstawionego przez Sąd I instancji stanu sprawy wynikało, że Dyrektor Izby Skarbowej w L., postanowieniem z 26 lipca 2011 r. stwierdził, że odwołanie od decyzji określającej za sierpień 2005 r. nadwyżkę podatku należnego nad naliczonym zostało wniesione przez skarżącego z uchybieniem terminu.
W uzasadnieniu organ II instancji przyjął, że powyższą decyzję doręczono skarżącemu w dniu 20 października 2010 r. Termin do złożenia odwołania wynosił 14 dni i upływał w dniu 3 listopada 2010 r., natomiast skarżący wniósł odwołanie dopiero w dniu 26 listopada 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył jednocześnie, że postanowieniem z dnia 25 lipca 2010 r. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia odwołania w związku z czym pozostawiono je bez rozpatrzenia.
III. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącego zarzucił, że postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu wydano bezpodstawnie, z naruszeniem art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, gdyż skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, oddalając skargę, przyjął w uzasadnieniu, że kontrowersje w rozpatrywanej sprawie wywoływała zasadność wydania przez organ podatkowy postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania po uprzednim, odmownym rozpatrzeniu wniosku o przywrócenia terminu do złożenia tego środka odwoławczego.
W tym kontekście zwrócił uwagę na to, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zarysowały się dwa poglądy dotyczące spornego zagadnienia.
Według pierwszego z poglądów, w sytuacji, gdy strona wraz z wniesieniem odwołania (zażalenia) składa wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, a organ w wydanym postanowieniu w przedmiocie tego wniosku przyjmuje, że nastąpiło uchybienie terminu, wyłączona zostaje możliwość wydania odrębnego postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej stwierdzającego to uchybienie. Innymi słowy – jak zaznaczył Sąd I instancji – art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej ma zastosowanie tylko wówczas, gdy strona nie składa wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, a organ odwoławczy w trakcie badania złożonego środka stwierdzi, że wniesione ono zostało z uchybieniem terminu przewidzianego dla tej czynności (tak m.in. NSA w wyroku z 15 czerwca 2007 r. I GSK 1221/06).
Zwolennicy drugiego ze stanowisk – jak stwierdził Sąd I instancji – uważają natomiast, że organ podatkowy wobec nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu nie tylko jest uprawniony, lecz wręcz zobowiązany do wydania postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej (tak m.in. wyroki NSA z 1 października 2009 r. I FSK 854/08, z dnia 8 lipca 2010 r. II FSK 372/09 oraz z dnia 13 stycznia 2011 r. I FSK 214/10).
Sąd I instancji wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że opowiada się za drugim z przedstawionych poglądów. Podkreślił, że w wypadku ustalenia, że termin do wniesienia odwołania nie został dochowany, organ odwoławczy stwierdza to w formie postanowienia wydanego na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Fakt uprzedniego wydania orzeczenia w przedmiocie przywrócenia terminu – jak zaznaczył sąd I instancji – nie zwalnia organu odwoławczego z obowiązku wydania postanowienia stwierdzenia uchybienia terminu do jego wniesienia i stanowisko to znajduje potwierdzenie w wyroku. Stanowisko takie znajdowało potwierdzenie w wyroku NSA z dnia 13 stycznia 2011 r. I FSK 214/10), w którym przyjęto, że błędna jest konstatacja, że wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest zbędne w sytuacji uprzedniego negatywnego rozstrzygnięcia kwestii przywrócenia tego terminu. Organ podatkowy wobec nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu nie tylko jest uprawniony, lecz wręcz obowiązany do wydania postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
Sąd I instancji podkreślił, że treść art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej została sformułowana w sposób kategoryczny i bezwarunkowy, a zatem stwierdzenie niedotrzymania terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Zaznaczył także, że postępowanie przed organem administracji II instancji, wszczęte wniesieniem odwołania od decyzji organu I instancji, musi być zakończone wydaniem orzeczenia kończącego to postępowanie. Wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie kończy postępowania przed organem odwoławczym, gdyż postanowienie to jest orzeczeniem wydanym w postępowaniu wpadkowym. Postępowanie przed organem II instancji kończy natomiast postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, bowiem postępowanie odwoławcze kończy wydanie jednego z postanowień wskazanych w art. 228 § 1 pkt.1, pkt. 2 albo pkt. 3 Ordynacji podatkowej albo wydanie decyzji ostatecznej.
V. W skardze kasacyjnej wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego zaskarżył powyższy wyrok w całości oraz wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pełnomocnik skarżącego, wskazując na przepis art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zarzucił, że zaskarżony wyrok wydano z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nieuwzględnienie skargi i pominięcie przez Sąd I instancji naruszenia przepisów postępowania jakiego dopuścił się Dyrektor Izby Skarbowej, tj. naruszenia art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przez bezpodstawne lub przedwczesne wydanie postanowienia, w sytuacji, gdy skarżący złożył na podstawie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wraz z zażaleniem na postanowienie organu I instancji, wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, który na skutek uchylenia – wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi sygn. akt I SA/Łd 1314/11 – postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w L. odmawiającego przywrócenia terminu, co powoduje, że nie jest definitywnie rozstrzygnięta kwestia odmowy lub przywrócenia wnioskowanego terminu,
2. art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez niewyjaśnienie skarżącemu dlaczego organ II instancji był zobligowany do wydania w trybie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacji podatkowej postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu w sytuacji opisanej w pkt 1 skargi kasacyjnej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł między innymi, że dniu 26 listopada 2010 r. złożone zostało odwołanie od decyzji określającej za sierpień 2005r. nadwyżkę podatku należnego nad naliczonym. Wraz z odwołaniem skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia, w którym podniósł, że o istnieniu decyzji z dnia 19 października 2010 r. dowiedział się w dniu 19 listopada 2010 r. w związku z tym, że organ zamiast zwrócić mu podatek VAT wykazany w deklaracji VAT - 7 przekazał ten zwrot na poczet zaległości podatkowej wynikającej z tej decyzji. Skarżący stwierdził, że nigdy nie otrzymał powyższych aktów, a parafka widniejąca na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tych aktów nie należała do niego.
W dalszej części uzasadnienia skargi kasacyjnej, jej autor podniósł, że wyrokiem z dnia 14 lutego 2012r. (sygn. akt I SA/Łd 1314/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił skargę wniesioną na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia, co powoduje, że odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie została jeszcze przesądzona, a wniosek o przywrócenie terminu będzie dopiero rozpoznawany. Podkreślił, że w uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, że nie wyjaśniono wszystkich okoliczności sprawy podnoszonych przez skarżącego, a szczególnie nie zweryfikowano jego twierdzenia, że parafka widniejąca na zwrotnym potwierdzeniu odbioru postanowienia nie należy do niego.
Skarżący – jak podkreślono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej – twierdzi, że nigdy nie otrzymał "decyzji za 2005 r.", o których mowa w niniejszej skardze. "Nieuzasadnionym" w tej sytuacji był "brak wątpliwości Sądu co do doręczenia przedmiotowego postanowienia", gdyż "Sąd w wyroku I SA/Łd 1314 /11 wskazał na uchybienia i braki w materiale dowodowym w kwestii doręczenia postanowienia" bowiem "na zwrotce nie ma żadnego podpisu osoby doręczającej, co zostało zbagatelizowane w niniejszej sprawie".
Ponadto autor skargi kasacyjnej argumentował, że ponieważ skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu, to organ II instancji nie miał podstaw do zastosowania art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i nie miał prawa wydawać, obok postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, także postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Podkreślił, że nie zgadza się ze stanowiskiem jakie zajął w tej sprawie sąd I instancji, gdyż "nielogicznym i nieekonomicznym" jest wydanie dwóch postanowień praktycznie w tej samej kwestii. Zarówno postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia jak i postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do jego wniesienia rozstrzygają i stanowią o uchybieniu terminu do wniesienia konkretnego środka zaskarżenia.
VII. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w L. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
VIII. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna, zbadana zgodnie z art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czyli w granicach zakreślonych jej zarzutami, zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie z nich okazały się trafne.
Nie był zasadny podniesiony w pkt 1 skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przez bezpodstawne lub przedwczesne wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu, w sytuacji, gdy skarżący złożył na podstawie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wraz z zażaleniem na postanowienie organu I instancji o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym wniesioną w tej sprawie skargę kasacyjną, podziela stanowisko zajęte w wyroku z dnia 8 sierpnia 2012 r. (I FSK 1445/11), w którym zawarto tezę, że "Wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 Ordynacji podatkowej jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ww. ustawy, niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim)".
Wprawdzie powyższy pogląd został wyrażony w nieco odmiennym stanie faktycznym, gdyż w rozpoznawanej sprawie najpierw wydano w dniu 25 lipca 2010 r. postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania a następnie w dniu 26 lipca 2010 r. postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, to jednak przyjęta w nim zasada o konieczności wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu także wówczas, gdy strona złożyła wniosek o przywrócenie uchybionego terminu ma odniesienie także do stanu faktycznego przyjętego w rozpoznawanej sprawie.
W ślad za argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu wskazanego wyżej wyroku przyjąć trzeba, że o ocenie zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania decyduje to, czy według stanu na moment jego podjęcia spełniły się przesłanki przewidziane w art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
Skoro przepis ten stanowi, że "Organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania", to koniecznym jest ustalenie, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie decyzji oraz ustalenie kiedy zostało wniesione odwołanie od tej decyzji i w rezultacie czy doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania – co jest stanem obiektywnym.
Podkreślenia wymaga to, że wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania nie zamyka w ogóle drogi do jego przywrócenia. O ile więc we właściwym czasie zostanie złożony wniosek o przywrócenie terminu, to będzie on podlegał merytorycznemu rozpoznaniu. Oznacza to, że w pewnych sytuacjach akceptowalny i oceniany jako zgodny z prawem jest stan, w którym następuje wydanie ostatecznego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, a dopiero po nim postanowienia w sprawie przywrócenia tego terminu.
Z tych względów nie można było podzielić trafności podniesionego w pkt 1 skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, gdyż złożenie przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu nie oznacza, że organ II instancji musiał powstrzymać się lub w ogóle zaniechać wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybionego terminu.
W tej części Naczelny Sąd Administracyjny aprobuje stanowisko, jakie zajął w tej sprawie sąd I instancji. Istotnie – jak trafnie zauważono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku – treść art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej została sformułowana w sposób kategoryczny i bezwarunkowy, a zatem stwierdzenie niedotrzymania terminu do złożenia odwołania (zażalenia) nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Uchybienie terminowi do wniesienia środka odwoławczego jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania (zażalenia), lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu.
Uzasadnionym jednak w realiach rozpoznawanej sprawy okazał się podniesiony w pkt 2 skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W uchwale 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. (sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3/39) przyjęto, że "przepis art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 tej ustawy), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia".
Z taką sytuacją mamy czynienia w rozpoznawanej sprawie, gdyż sąd I instancji w ogóle nie zajął stanowiska w sprawie prawidłowości doręczenia skarżącemu decyzji z dnia 19 października 2010 r., a co za tym idzie nie odniósł się do kwestii czy doszło do przekroczenia terminu do wniesienia odwołania.
W rozpoznawanej sprawie – co całkowicie pominął w swoich rozważaniach sąd I instancji – skarżący kwestionował prawidłowość doręczenia mu w dniu 20 października 2010 r. decyzji z dnia 19 października 2010 r. wskazując, że "sam nie odbierał ani decyzji ani postanowień o nadaniu tym decyzjom rygorów". Ze znajdującej się w aktach sprawy kserokopii "potwierdzenia odbioru" wynikało przy tym, że przesyłkę zawierającą 12 decyzji i 5 postanowień odebrał "A. K.", jednakże w rubryce "data i czytelny podpis odbiorcy" widnieje jedynie nieczytelna parafa, zaś obok (w nawiasie) znajduje się wpis "A. K.". Z kolei w rubryce "data i podpis doręczającego/wydającego" znajduje się nieczytelna adnotacja. Nie jest w związku z tym wiadome czy wspomniane podpisy są podpisami skarżącego oraz, że na zwrotce znajduje się "podpis i adnotacja listonosza o doręczeniu pisma adresatowi".
Wątpliwości związane z prawidłowością doręczenia skarżącemu postanowienia pogłębia powołany w skardze kasacyjnej prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 lutego 2012 r. (sygn. akt I SA/Łd 1314/11), którym uchylono postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2005 r.
W uzasadnieniu powyższego wyroku wskazano na prowadzone w Izbie Skarbowej postępowanie wyjaśniające w sprawie prawidłowości i skuteczności doręczenia przesyłki, w tym na przesłuchanie w charakterze świadków listonosza P. S., który doręczył przesyłkę i G. K. - mechanika pracującego w warsztacie skarżącego, którego oświadczenie z dnia 3 grudnia 2010 r. dołączone zostało do akt sprawy. W konsekwencji, z treści uzasadnienia przywołanego wyżej prawomocnego wyroku wynika, że "sporna jest prawidłowość doręczenia skarżącemu decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia 19 października 2010 r., mając na uwadze okoliczność, że rozbieżne w tym zakresie są zeznania samego skarżącego i jego pracownika G. K. z zeznaniami świadka – listonosza P. S." oraz że "organ powinien w sposób należyty ustalić, czy i komu została doręczona przesyłka w dniu 19 października 2010 r. (...)".
Jakkolwiek powyższe zastrzeżenia odnoszą się do innej sprawy, to jednak – jako że dotyczą tej samej kwestii, tj. prawidłowości i skuteczności doręczenia – nie mogły być pominięte przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, gdyż dotyczyły tych samych okoliczności faktycznych. Znajdujące się w aktach sprawy "potwierdzenie odbioru" dokumentowało bowiem "zbiorcze" doręczenie przesyłki zawierającej 12 decyzji i 5 postanowień nadających decyzjom rygor natychmiastowej.
Jak to już zostało wyżej powiedziane, o ocenie zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania (zażalenia) decyduje to, czy według stanu na moment jego podjęcia spełniły się przesłanki przewidziane w art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, tj. czy doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania (zażalenia). Termin do wniesienia odwołania wynosi 7 dni i rozpoczyna swój bieg od dnia doręczenia postanowienia stronie (art. 236 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Warunkiem jest jednak ustalenie prawidłowości i skuteczności doręczenia, gdyż tylko w takim przypadku można przyjąć, że rozpoczął bieg termin do wniesienia środka odwoławczego.
Nie ulega wątpliwości, że wydanie postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, winno być poprzedzone bezspornymi ustaleniami w zakresie prawidłowości i daty doręczenia stronie kwestionowanego w drodze odwołania rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji oraz w zakresie daty wniesienia odwołania od tego orzeczenia. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania winno bowiem mieć miejsce dopiero po dokładnym przeanalizowaniu materiału dowodowego w zakresie koniecznym do ustalenia, czy termin ustawowy do wniesienia środka odwoławczego został przez stronę zachowany.
Brak odniesienia się przez w rozpoznawanej sprawie przez sąd I instancji do kwestii, które były bezpośrednio związane z zasadniczym dla sprawy zagadnieniem prawidłowości doręczenia postanowień, a co za tym idzie rozpoczęcia biegu do wniesienia zażalenia uzasadniał zarzut naruszenia art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej bowiem części brak jest bowiem należytego uzasadnienia zaskarżonego wyroku i stanowiska, które poddawałoby się kontroli instancyjnej.
Z podanych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 203 pkt 1, art. 205 § 2 i 4 oraz art. 209 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło