I SA/Po 495/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku KS o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi KS na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2004r. i umorzenia postępowania w sprawie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2003r. jako bezprzedmiotowego postanawia: 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi powyżej [...], 2. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych, 3. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Wpis sądowy od skargi wynosi [...]. Skarżący KS pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2004r. i umorzenia postępowania w sprawie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2003r. jako bezprzedmiotowego. Następnie złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie posiada jakiegokolwiek majątku, ma zajęte wynagrodzenie i rentę z egzekucji prowadzonej przez ZUS. Wyjaśnił, że świadczenie rentowe zostało jemu przyznane okresowo do [...]. Skarżący wskazał, że ma trudności z regulowaniem rachunków za energię elektryczną, czynsz, gaz. Podał, że zaległość za czynsz wynosi [...]. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z HD. Wnioskodawca nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Dochód brutto skarżącego z wynagrodzenia za pracę wynosi [...], z tytułu renty [...] brutto, dochód H D z tytułu emerytury wynosi [...] zł brutto. Wnioskodawca podał, że z uwagi na egzekucję z wynagrodzenia otrzymuje [...] netto, z tytułu renty [...] netto, H D otrzymuje natomiast kwotę [...] netto. Zatem łączny dochód skarżącego i osoby pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi [...] netto. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że on i H D nie posiadają lokat bankowych. Podał, że HD i jej córka, która obecnie z nimi nie mieszka, posiadają karty kredytowe, z których korzystają w sytuacjach koniecznych, po spłaceniu odsetek i kwoty wymagalnej. Wyjaśnił, że spłacają raty kredytu w euro, okres spłaty wynosi [...] lat, kredyt został zaciągnięty z uwagi na zadłużenie do jakiego doszło z powodu nie otrzymania przez H D alimentów na córkę od jej ojca. Skarżący oświadczył, że ponoszą następujące koszty miesięcznego utrzymania: centralne ogrzewanie – opłata stała [...], opłata zmienna [...], ciepła woda [...], domofon [...], eksploatacja [...], fundusz remontowy [...], opłata za wymianę wodomierzy [...], podatek od gruntu [...], podatek od nieruchomości [...], wieczyste użytkowanie gruntu [...], wywóz śmieci [...], zimna woda i kanalizacja [...], wody opadowe [...], energia elektryczna [...], gaz [...], telefony komórkowe [...], abonament RTV i kablówka [...], ubezpieczenie mieszkania [...], kredyt hipoteczny [...], lekarstwa [...], lekarstwa dla HD [...], dojazd na rehabilitację [...], dojazd do pracy [...], odsetki od kart debetowych [...], na wyżywienie i inne wydatki pozostaje im kwota w wysokości [...]. Skarżący i HD nie posiadają samochodu. Wnioskodawca mieszka w mieszkaniu należącym do HD. Do pisma załączył kserokopie: zeznań rocznych podatkowych za [...], karty informacyjnej dziennego oddziału rehabilitacyjnego, zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, orzeczenia lekarza orzecznika, odcinka wynagrodzenia za [...], zaświadczenia o zarobkach z dnia [...], z którego wynika, że wynagrodzenie skarżącego z ostatnich trzech miesięcy wynosi [...] brutto, [...] netto, przy czym z kwoty tej potrącane jest [...] tytułem egzekucji. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sadowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sadowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a.). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Zauważyć należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. orzeczenia NSA sygn. akt I OZ 468/11 z 06.07.2011r., I OZ 466/11 z 06.07.2011r., II OZ 504/11 z 28.06.2011r. publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przepisów ustawy wynika, że strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, iż zachodzą przesłanki do udzielenia jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Zatem ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć nadto należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, może ubiegać się o taką pomoc. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania i złożone przez skarżącego oświadczenia dotyczącego jego i osoby pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie sytuacji majątkowej i finansowej stwierdzić należy, że nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, gdyż on i osoba pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują miesięczne dochody, z których skarżący powinien poczynić oszczędności na uiszczenie choć w części kosztów sądowych. Zauważyć bowiem należy, że skarżący razem z H D utrzymują się z wynagrodzenia za pracę, renty i emerytury i dysponują miesięcznie kwotą w wysokości [...] netto. Z kwoty tej spłacają raty kredytu w wysokości ok. [...] oraz kwoty wymagalne z kart kredytowych w wysokości [...]. Pozostałą część dochodów przeznaczają na miesięczne utrzymanie. Po opłaceniu opłat za mieszkanie, telefony komórkowe, kablówkę, opłaceniu dojazdów na rehabilitację i do pracy, wykupieniu leków pozostaje im na wyżywienie i inne wydatki kwota w wysokości [...]. W tym miejscu zauważyć należy, że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym spłata zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym, jakimi są raty kredytów udzielonych w ramach kredytów bankowych nie determinuje okoliczności do zwolnienia od kosztów sądowych. Zauważyć bowiem należy, że kredyty zostały udzielone na zaspokojenie prywatnych potrzeb i wobec tego z samego faktu, iż skarżący musi spłacać raty kredytów, nie można go zwolnić w całości od kosztów sądowych i przerzucić obowiązku na finansowanie sprawy prowadzonej w jego indywidualnej sprawie na ogół obywateli. Z uwagi na fakt, iż w przedmiotowej sprawie wpis od skargi wynosi [...] stwierdzono, że skarżący nie jest w stanie opłacić wpisu od skargi w pełnej wysokości i dlatego zwolniono go od ½ wpisu od skargi, t.j. od kwoty powyżej [...]. Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono skarżącego od ewentualnych, przyszłych kosztów sądowych, jednakże w sytuacji, gdyby jego sytuacja uległa pogorszeniu i nie będzie posiadał środków na ich uiszczenie, będzie mógł ponownie zwrócić się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Natomiast co do wniosku skarżącego o ustanowienie adwokata stwierdzić należy, że wnioskodawca z uzyskiwanych dochodów nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie wolnorynkowego wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru i dlatego zgodnie z jego wnioskiem ustanowiono dla niego adwokata. Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.