I SA/Po 614/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku RJ o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi RJ na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007r. postanawia: oddalić wniosek. Wpis od skargi wynosi [...]. Skarżący RJ pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Równocześnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych ze względu na trudną sytuację finansową. Skarżący nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Oświadczył, że od [...] nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów, w związku z powyższym nie składał za te lata zeznań podatkowych. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że aktualnie nie posiada żadnych kont bankowych, nie posiada również pojazdów podlegających obowiązkowi rejestracji. Skarżący ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...], przy czym [...]. Podał, że nie uzyskuje dodatkowych dochodów i nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Skarżący nie jest również zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Wynajmuje pokój o powierzchni [...] w budynku położonym w O [...], gmina W. Czynsz wynosi [...] miesięcznie. Skarżący podał, że nie posiada środków pieniężnych ze sprzedaży nieruchomości w [...]. Środki pieniężne zostały przeznaczone na zobowiązania i wydane na życie. Skarżący podał, że są wobec niego prowadzone postępowania egzekucyjne. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje w związku małżeńskim, lecz w dniu [...] została orzeczona separacja na podstawie wyroku Sądu Okręgowego. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako P.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z I OZ 468/11 z 06.07.2011r., I OZ 466/11 z 06.07.2011r., II OZ 504/11 z 28.06.2011r. publ. w Internecie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym miejscu zauważyć jednak należy, że art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. nakłada na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. Z uwagi na to, że w.w przepis formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06). Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem, jak już wyżej wskazano, odstępstwo od generalnej zasady wynikającej z przepisu art. 199 P.p.s.a. Biorąc pod uwagę złożone przez skarżącego oświadczenia stwierdzić należy, że nie wykazał on przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych. Z oświadczeń skarżącego wynika, że nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym, pozostaje natomiast w związku małżeńskim, jednakże w dniu [...] Sąd Okręgowy orzekł separację. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku, wynajmuje pokój o powierzchni [...] i z tego tytułu ponosi koszty czynszu w wysokości [...] miesięcznie. Skarżący oświadczył, że od [...] nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów i w związku z tym nie składał za te lata zeznań podatkowych. Skarżący ponosi wydatki w kwocie [...]. Jednakże skarżący nie wyjaśnił z jakich środków w.w koszty ponosi. W tym miejscu wskazać należy, że na wezwanie do podania czy uzyskuje jakieś dodatkowe dochody lub czy korzysta z pomocy opieki społecznej oświadczył, że nie uzyskuje dodatkowych dochodów i nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Wskazać również należy, że skarżący nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy i nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych. Wobec tego stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wyjaśnił skąd pochodzą środki na miesięczne utrzymanie, a zatem nie wyjawił źródła finansowania ponoszonych przez niego wydatków. Nie wiadomo zatem czy skarżący posiada jakieś źródła dochodów, których we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zadeklarował lub czy posiada jeszcze jakieś oszczędności, których w w.w wniosku nie ujawnił. Jak już wcześniej wskazano, prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i z tego względu może być przyznane tylko, gdy strona wiarygodnie wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Stwierdzić natomiast należy, że złożone przez skarżącego oświadczenia w przedmiotowej sprawie nie wskazują jaka jest jego rzeczywista sytuacja finansowa. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.