I SA/Po 624/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku JB o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi JB na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2011 r. oraz I kwartał 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę postanawia: oddalić wniosek. Wpis sądowy od skargi wynosi [...]. Skarżący JB, reprezentowany przez adwokata, pismem z dnia [...] wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2011 r. oraz I kwartał 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Równocześnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie posiada środków, które pozwoliłyby na opłacenie skargi. Wskazał, że wobec niego prowadzone są postępowania egzekucyjne, ma zajęte rachunki bankowe, co uniemożliwia mu zaciągnięcie kredytu na opłacenie skargi. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z córką. Skarżący we współwłasności posiada dom o pow. [...] m2, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, wartościowych przedmiotów. Małżonka zatrudniona jest na podstawie umowy o pracę za wynagrodzeniem w wysokości [...] brutto. Przeciwko małżonce również prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Skarżący oświadczył, że żona otrzymuje [...] brutto z tytułu wynagrodzenia, wnioskodawca z tytułu świadczenia zdrowotnego [...], które jest zajęte przez komornika. Skarżący podał, że część domu, który posiada, również zajęta jest przez komornika. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] podał, że małżonka jest właścicielem połowy zabudowanej działki gruntu o pow. [...], przy czym działka zabudowana jest parterowym, murowanym budynkiem mieszkalnym z użytkowym poddaszem o pow. [...] m2 oraz stodołą w [...] części murowaną i w [...] części drewnianą o pow. [...] m2. Z oświadczeń skarżącego wynika, że jego żona prowadzi działalność gospodarczą i ma zatrudnionych [...] pracowników na podstawie umowy o pracę. Małżonka skarżącego w [...] z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskała dochód w wysokości [...]. Żona skarżącego jest również udziałowcem w spółce A sp. z o.o. z siedzibą w K. Obejmuje ona [...] równych i niepodzielnych udziałów o wartości nominalnej po [...] każdy udział na łączną kwotę [...] zł, w spółce pełni funkcję prezesa zarządu. Skarżący posiada udziały w spółce B sp. z o.o. i obejmuje [...] równych i niepodzielnych udziałów o wartości nominalnej po [...] każdy udział na łączną kwotę [...], nie pełni przy tym żadnej funkcji w w.w spółce. Skarżący oświadczył, że w spółce A sp. z o.o. pełni funkcję prokurenta. Małżonka skarżącego posiada następujące pojazdy mechaniczne: - C, rok prod. [...], wartość [...], - V, rok prod. [...], wartość [...], - V, rok prod. [...], wartość [...], - R, rok prod. [...], wartość [...], - F, rok prod. [...], wartość [...], - V, rok prod. [...], wartość [...]. Skarżący jest właścicielem pojazdów: - F, rok prod. [...], pojazd podlega zajęciu komorniczemu, wartość zajęcia [...], - M, rok prod. [...], zajęcie komornicze, wartość zajęcia [...]. Skarżący podał koszty miesięcznego utrzymania jego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie i wskazał, że na [...]. Do pisma załączył: zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] skierowane do C, tytuł wykonawczy z dnia [...], zawiadomienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] o wszczęciu egzekucji, nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia [...], zawiadomienie o zajęciu udziałów skarżącego w spółce B Sp. z o.o. z dnia [...], zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...], z dnia [...], z dnia [...], zaświadczenie o zatrudnieniu i dochodach z dnia [...], z którego wynika, że żona skarżącego jest zatrudniona na stanowisku prezesa zarządu w spółce A Sp. z o.o. w K od dnia [...], przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto z ostatnich [...] miesięcy wynosi [...], wynagrodzenie nie jest obciążone, zaświadczenie o zatrudnieniu i dochodach skarżącego z dnia [...], z którego wynika, że jest on zatrudniony w B Sp. z o.o. w W od [...] na stanowisku pracownika ogólno-budowlanego, przeciętne wynagrodzenie brutto z ostatnich [...] miesięcy wynosi [...], ewidencję wyposażenia firmy należącej do małżonki skarżącego, deklaracje VAT-7K złożone przez żonę skarżącego, z których wynika, że podstawa opodatkowania za [...] wyniosła [...], nabyto towary i usługi za kwotę netto [...], za [...] podstawa opodatkowania wyniosła [...], nabyto towary i usługi za kwotę netto [...], podatkową księgę przychodów i rozchodów za okres [...], w okresie [...] żona wnioskodawcy z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskała przychód w wysokości [...], poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości [...], z oświadczenia małżonki wynika, że w [...] z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskała dochód w wysokości [...], wyciągi z rachunków bankowych, z których wynika, że żona skarżącego spłaca w D dwa kredyty, data ostatecznej spłaty pierwszego kredytu [...], rata wynosi [...] miesięcznie, data ostatecznej spłaty drugiego kredytu [...], rata kredytu [...], spłaca również kredyt w E zaciągnięty na [...] miesiące, kwota kredytu [...], termin spłaty od [...], rata kredytu [...], wyciąg z rachunku bankowego małżonki prowadzonego przez D za okres od [...], z którego wynika, że saldo na tym rachunku na dzień [...] wynosi [...], wyciągu z rachunku bankowego małżonki prowadzonego przez E za okres [...], z którego wynika, ze saldo na tym rachunku na dzień [...] wynosi [...], firmowy rachunek bankowy prowadzony przez F za okres [...], saldo końcowe na tym rachunku na dzień [...] wynosi [...]. Skarżący załączył również zeznania roczne podatkowe, z których wynika, że w [...] przychód małżonki z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...], dochód [...], żona skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskała w [...] dochód w wysokości [...], z innych źródeł w wysokości [...], skarżący w [...] z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskał przychód w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości [...], poniósł stratę w wysokości [...], w [...] skarżący z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskał dochód w wysokości [...], z innych źródeł w wysokości [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. Zauważyć jednak należy, że to strona musi wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek (pkt 1) lub też pełnych (pkt 2) kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczeń skarżącego wynika, że pozostaje w związku małżeńskim i że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i z córką. Wnioskodawca posiada [...] udziału w nieruchomości - dom o pow. [...] m2, posiada również pojazdy mechaniczne F, rok prod. [...] oraz M, rok prod. [...], które podlegają zajęciu komorniczemu. Wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą, jest zatrudniony jako pracownik w firmie za wynagrodzeniem brutto z ostatnich [...] miesięcy w wysokości [...], posiada udziały o wartości nominalnej [...], które są zajęte, pełni funkcję prokurenta w spółce, w której udziały o wartości nominalnej [...] posiada jego żona, małżonka w w.w spółce pełni funkcję prezesa za wynagrodzeniem brutto z ostatnich [...] miesięcy w wysokości [...]. Żona skarżącego prowadzi działalność gospodarczą, z której w [...] uzyskała dochody, natomiast w okresie [...] poniosła stratę. Małżonka wnioskodawcy posiada pojazdy mechaniczne C, rok prod. [...], V, rok prod. [...], V, rok prod. [...], R, rok prod. [...], F, rok prod. [...], V, rok prod. [...]. Z oświadczeń skarżącego nie wynika, żeby pojazdy te podlegały zajęciu egzekucyjnemu. Skarżący podał, że ponoszą koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...] plus koszty wyżywienia, których nie podał nawet w przybliżeniu. Z załączonych przez skarżącego wyciągów z rachunków bankowych małżonki wynika, że żona ma zaciągnięte kredyty i z tego tytułu spłaca raty w wysokości [...] (kredyty w D raty w wysokości [...], kredyt w E rata w wysokości [...]). Z załączonych przez skarżącego wyciągów z rachunków bankowych małżonki wynika, że saldo na rachunku bankowym w D na dzień [...] wynosi [...], w E na dzień [...] wynosi [...]. Z wyciągów z rachunków bankowych wynika, że na te rachunki wpływają środki pieniężne, również dokonywane są wpłaty w płatomacie, jak i wpłaty przez skarżącego na rachunek bankowy żony prowadzony przez E w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...]. Z wyciągów z rachunków bankowych wynika, że spłacane są również raty kredytów. W tym miejscu zauważyć należy, że wprawdzie wobec skarżącego prowadzone są postępowania egzekucyjne, zajęty został jego rachunek bankowy, udziały w spółce z o.o. oraz pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, to jednak małżonka skarżącego posiada udziały w spółce, które nie są zajęte, pojazdy mechaniczne, które również nie podlegają zajęciu egzekucyjnemu, uzyskuje wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu, saldo na jej osobistych rachunkach bankowych jest dodatnie i jak już wcześniej wskazano na dzień [...] wynosi [...] i [...]. Zgodnie natomiast z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm., dalej jako "K.r.o.") małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Skoro małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy, przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne, małżonka ma obowiązek udzielenia pomocy małżonkowi w zakresie prowadzenia przez niego procesów sądowych. Ponadto zauważyć należy, że małżonka wnioskodawca spłaca kredyty, rata kredytów jest kilkakrotnie wyższa od wpisu sądowego od skargi, który wynosi [...]. Godzi się również zauważyć, że obowiązek spłaty zobowiązań kredytowych nie stanowi przesłanki, która przesądza o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Spłata kredytów nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem w ocenie referendarza sądowego skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] (wpis od skargi). Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.