I SA/Po 703/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna- Kubicka Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2011r. sprawy ze skargi Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011r., działając na podstawie art. 17 § 1 oraz art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2005 r. Dz.U. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), zwrócił wierzycielowi –[...] Ośrodkowi dla Osób Nietrzeźwych [...] tytuł wykonawczy wystawiony wobec K. S.. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał na błąd formalny w tytule wykonawczym polegający na niezgodności danych adresowych zobowiązanego (tj. jako miejsce zamieszkania zobowiązanego zamiast N. [...],[...] G., winno być [...] J., ul. L. [...]- adres zamieszkania zobowiązanego aktualny od dnia [...] lipca 2009r.). Jednocześnie organ egzekucyjny podkreślił, że aktualny adres zobowiązanego leży w obszarze działania Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., który jest właściwy miejscowo do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia [...]czerwca 2011r. [...]Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych wniósł zażalenie, podkreślając, że przedmiotowy tytuł wykonawczy z uwagi na zmianę adresu zobowiązanego winien zostać przekazany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. do załatwienia, zgodnie z właściwością miejscową. Zdaniem wierzyciela w sytuacji gdy adres zobowiązanego widnieje w tytule wykonawczym, a organ egzekucyjny jest w posiadaniu informacji, że uległ on zmianie, to zgodnie z art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j . Dz. U. z 2000r. 98. 1071 ze zm. dalej k.p.a.), w związku z art. 18 oraz art. 22 § 2 u.p.e.a. winien przekazać tytuł wykonawczy właściwemu organowi egzekucyjnemu, jeżeli ta zmiana adresu ma wpływ na zmianę właściwości organu egzekucyjnego. Znajduje to potwierdzenie w wyroku WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 380/08 z dnia 5 września 2008 r. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011r. Dyrektor Izby Skarbowej w P. rozpatrując w trybie odwoławczym przytoczone w zażaleniu argumenty strony postanowił zaskarżone postanowienie z dnia [...] czerwca 2011r. utrzymać w mocy . W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podniósł, iż organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Jeżeli tytuł wykonawczy przekazany przez wierzyciela nie spełnia wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. tj. adres zobowiązanego jest nieaktualny ( nieprawidłowy) tytuł ten zgodnie z art. 29 § 2 u.p.e.a. podlega zwrotowi. Obowiązkiem wierzyciela jest ustalenie aktualnego miejsca zamieszkania zobowiązanego i skierowanie tytułu do realizacji przez właściwy miejscowo organ egzekucji. Organ odwoławczy zauważył jednocześnie, że tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym, do którego nie może mieć zastosowanie art. 65 k.p.a. Przekazanie w przedmiotowej sprawie tytułu wykonawczego na tej podstawie doprowadziłoby do wszczęcia egzekucji administracyjnej na podstawie wadliwego tytułu wykonawczego w zakresie wskazania adresu zobowiązanego. Podstawę wszczęcia egzekucji winien stanowić tytuł nie obarczony w/w wadą. Błędnie wystawiony tytuł wykonawczy nie może być zatem przekazany do innego organu egzekucyjnego w trybie art. 65 k.p.a. W skardze skierowanej do Sądu wierzyciel wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji, zarzucając naruszenie art. 29 § 2 i art. 1a pkt 13 u.p.e.a. w zw. z art. 42 ust. 5 ustawy 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a także art. 6, art. 7, art. 8 i art. 12 k.p.a. - poprzez przyjęcie, że tytuł wykonawczy zawiera nieprawidłowe dane adresowe zobowiązanego, jak i błędne oznaczenie właściwego miejscowo organu egzekucyjnego oraz poprzez bezpodstawny zwrot tytułu wykonawczego. Zdaniem wierzyciela tytuł wykonawczy zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 27 u.p.e.a., a zmiana adresu zamieszkania zobowiązanego przesądza jedynie o braku właściwości miejscowej Naczelnika Urzędu Skarbowego i konieczności zastosowania art. 65 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. W związku z tym, Naczelnik Urzędu Skarbowego winien przekazać tytuł wykonawczy do załatwienia zgodnie z właściwością miejscową. Organ egzekucyjny mając dostęp do dokumentacji podatkowej dłużnika oraz do Systemu Rejestracji Centralnej, uzyskał informację o nowym adresie zobowiązanego, mimo to próbuje bezpodstawnie przerzucić obowiązek wskazania adresu na wierzyciela. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone akty administracyjne z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów. W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie kontroli Sądu zostało poddane postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] lipca 2011r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. w sprawie zwrotu wierzycielowi tytułu wykonawczego, w związku z art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Spór między [...] Ośrodkiem dla Osób Nietrzeźwych [...] a organami egzekucyjnymi I i II instancji dotyczy kwestii, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 i § 2 u.p.e.a. w sytuacji podania w tytule wykonawczym nieaktualnego adresu zobowiązanego, a co za tym idzie, czy organ egzekucyjny miał podstawy do zwrotu tytułu wykonawczego wierzycielowi w przypadku ustalenia, że adres podany w tytule jest błędny, wskazując jednocześnie adres prawidłowy. Podstawą wszczęcia egzekucji administracyjnej jest wniosek wierzyciela i tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela (art. 26 § 1 u.p.e.a.), który kieruje go do właściwego organu egzekucyjnego. Organ egzekucyjny zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Organ egzekucyjny nie ma podstaw do zmiany lub prostowania tytułu wykonawczego. Z treści art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wynika, że kierowany do egzekucji i wystawiony przez wierzyciela tytuł wykonawczy winien m. in. zawierać wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu. Wskazanie adresu zamieszkania lub siedziby zobowiązanego jest konieczne z uwagi na to, że okoliczność ta ma bezpośredni wpływ na ustalenie właściwości organu egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z art. 22 § 2 u.p.e.a. właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 3. Jeżeli znany przed wszczęciem egzekucji majątek zobowiązanego lub większa jego część nie znajduje się na terenie działania organu egzekucyjnego ustalonego zgodnie z § 2, właściwość miejscową ustala się według miejsca położenia składników tego majątku (§ 3). Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie powołane wyżej przepisy nakładają rygorystyczne wymogi co do jego treści tytułu wykonawczego. Jednym z takich wymogów jest wskazanie adresu zobowiązanego (zob. art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), który pozwala na prawidłowe zidentyfikowanie osoby zobowiązanej. Za prawidłową treść tytułu wykonawczego odpowiada wierzyciel. Należy zauważyć, że postępowanie egzekucyjne jest szczególnym postępowaniem prowadzonym na podstawie przywołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się w postępowaniu egzekucyjnym, ale tylko "odpowiednio" i to o ile przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej (art. 18 u.p.e.a.). Z uwagi na treść art. 26 § 1, 2 i 3, w zw. z art. 27 § 1 i 2 i art. 29 § 2 u.p.e.a. nie można traktować wniosku o wszczęcie egzekucji wraz z tytułem wykonawczym na równi z podaniem w postępowaniu administracyjnym, z uwagi na to, że wyraźnie uregulowano w przepisach treść tytułu wykonawczego. Brak któregokolwiek z elementu tytułu wykonawczego wskazanego w art. 27 u.p.e.a. powoduje, że organ egzekucyjny jest obowiązany zwrócić tytuł wykonawczy wierzycielowi. W ocenie Sądu, podanie w tytule wykonawczym nieaktualnego, tym samym błędnego adres zobowiązanego należy traktowana na równi z niewskazanie adresu, co powoduje, że tytuł ten obarczony jest wadą i organ egzekucyjny stosownie do art. 29 § 2 u.p.e.a. nie może przystąpić do egzekucji i ma obowiązek zwrócić go wierzycielowi, bez konieczności ustalania właściwego miejscowo organu egzekucyjnego i przekazywania mu tytułu do realizacji. Przewidziany w art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wymóg wskazania adresu zobowiązanego należy bowiem rozumieć jako wymóg podania właściwego i aktualnego adresu miejsca zamieszkania zobowiązanego, a więc wskazania miejsca, w którym osoba zobowiązana przebywa z zamiarem stałego pobytu, a nie jakiegokolwiek adresu. Obowiązku tego wierzyciel nie może przerzucać na organ egzekucyjny, który jak wskazano nie ma kompetencji do prostowania tytułu wykonawczego. Podobne stanowisko zostało wyrażone już w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Olsztynie z 21 września 2011 r. sygn. akt I SA/Ol 529/11, wyrok WSA w Olsztynie z 29 września 2011 r. sygn. akt I SA/Ol 544/11, wyrok WSA w Gliwicach z 17 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Gl 464/07, wyrok WSA w Łodzi z 11 maja 2004 r. sygn. akt I SA/Łd 992/03, wyrok WSA w Białymstoku z 12 października 2011 r. sygn. akt I SA/Bk 318/11 – dostępne w Centralne Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W związku z powyższym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.