I SA/Po 72/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku WD o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2008r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych postanawia: oddalić wniosek. Skarżący WD pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2008r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. Następnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, jest jedynym żywicielem rodziny. Wskazał, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo utraty pracy. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Posiada dom o pow. [...] m2 oraz działkę w P z budynkiem po kotłowni. Nie posiada oszczędności i papierów wartościowych. Skarżący z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód brutto w wysokości [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że ponosi koszty miesięcznego utrzymania [...] rodziny w wysokości [...] zł, przy czym [...]. Podał, że dodatkowe dochody z tytułu dzierżawy gruntów zabudowanych wynoszą [...] na miesiąc. Wskazał, że posiadają samochód osobowy F, rok prod. [...], wartość rynkowa [...]. Wyjaśnił, że dom znajduje się na działce o powierzchni [...]. Do wniosku załączył wyciągi z rachunku bankowego żony prowadzonego w A za okres od [...], z których wynika, że saldo początkowe na tym rachunku, t.j. w dniu [...] wynosiło [...], saldo końcowe na dzień [...] wynosiło [...], na ten rachunek tytułem "uznanie płaca" wpłynęła w dniu [...] kwota w wysokości [...], w dniu [...] – [...], w dniu [...] – [...], w dniu [...] – [...], w dniu [...] – [...] oraz w dniu [...] tytułem "uznanie FSŚ" [...]. Wnioskodawca załączył kserokopię decyzji Starosty o uznaniu jego żony z dniem [...] za osobę bezrobotną, przy czym odmówiono jej przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, zaświadczenie o zatrudnieniu z dnia [...], z którego wynika, że Skarżący jest zatrudniony w wymiarze pełnym od dnia [...] na czas nieokreślony, nie znajduje się w okresie wypowiedzenia umowy o pracę, przeciętne wynagrodzenie brutto z ostatnich trzech miesięcy wynosi [...], netto [...]. Z załączonych kserokopii zeznań rocznych podatkowych wynika, że w [...] Skarżący uzyskał przychody objęte ryczałtem z tytułu najmu w wysokości [...], z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym [...] wynika, że Wnioskodawca uzyskał dochód w wysokości [...], jego żona w wysokości [...], natomiast w [...] dochód Skarżącego wyniósł [...], jego żony [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z I OZ 468/11 z 06.07.2011r., I OZ 466/11 z 06.07.2011r., II OZ 504/11 z 28.06.2011r. publ. w Internecie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji Skarżącego nie wynika, iż zasadnym jest zwolnienie go od kosztów sądowych, gdyż Wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Małżonkowie posiadają dom o pow. [...] m2 na działce gruntu o pow. [...], działkę w P zabudowaną budynkiem po kotłowni oraz samochód osobowy marki F, rok prod. [...], wartość rynkowa [...]. Skarżący uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości ok. [...] netto. Z zaświadczenia o zatrudnieniu wynika, że jest zatrudniony na czas nieokreślony i nie znajduje się w okresie wypowiedzenia umowy o pracę. Żona Skarżącego nie pracuje, jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Wnioskodawca i jego żona na miesięczne utrzymanie przeznaczają kwotę w wysokości ok. [...]. Oznacza to, że z uzyskiwanych środków z tytułu wynagrodzenia za pracę pozostaje im kwota w wysokości ok. [...]. Ponadto należy zauważyć, że z oświadczenia Skarżącego złożonego na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że dodatkowo małżonkowie uzyskują dochody z tytułu dzierżawy w wysokości [...] miesięcznie. Zatem sytuacja rodzinna i majątkowa Wnioskodawcy nie uzasadnia stanowiska, że uiszczenie kosztów sądowych związanych z rozpoznaniem skargi spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej Skarżącego i jego żony w taki sposób, iż nie będą w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Majątek zgromadzony przez Skarżącego i jego żonę oraz ujawnione dochody w sposób jednoznaczny wykluczają go z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia finansowego w formie prawa pomocy. Należy także podkreślić, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.