I SA/Po 724/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w dniu 22 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] lutego 2015 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2013 r. postanawia: oddalić wniosek. A Sp. z o.o. w [...] złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu[...]maja 2015 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych, ponieważ wobec Spółki toczy się postępowanie zabezpieczające na jej majątku. Skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych 0, wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu [...] zł. Skarżąca podała, że stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi: w [....] zł, w Banku [...]S.A. [...] zł, w [...] Banku [...] zł, w [...]Banku na drugim rachunku [...] zł, środki pieniężne w kasie [...] zł, nadto posiada komputery marki [...] sztuki, wartość szacunkowa [...] zł oraz komputer marki [...] 1 szt., wartość szacunkowa [...] zł. Na wezwanie z dnia [...] maja 2015 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że w 2014 i w 2015 r. nie prowadziła działalności gospodarczej. Oświadczyła, że zatrudnia jednego pracownika, który ma naliczane wynagrodzenie brutto w wysokości [...] zł miesięcznie, przy czym nie jest ono wypłacane z powodu braku środków. Spółka posiada na wyposażeniu dwa komputery marki[...], wartość szacunkowa za 1 sztukę ok[...] zł oraz jeden komputer marki [...] o wartości szacunkowej ok. [...] zł. Spółka podała, że koszty związane z utrzymaniem biura to [...] zł płatne za okres od lipca 2014 do czerwca 2015 r., ponosi również koszty usług księgowych w wysokości [...] zł miesięcznie oraz poniosła koszty zastępstwa procesowego w miesiącu marcu 2015 r. w wysokości[...] zł. Skarżąca oświadczyła, że od miesiąca października 2014 r. nie posiada środków pieniężnych w kasie. Spółka podała, że po uzyskaniu zaświadczeń z banku prześle je niezwłocznie. Do pisma załączyła kserokopie: zeznań rocznych podatkowych, z których wynika, że za okres od[...] stycznia 2013 r. do [...] grudnia 2013 r. przychód spółki wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł i dochód [...] zł, za okres od [...] stycznia 2014 do [...] grudnia 2014 r. przychód spółki wyniósł [....] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł i dochód [...] zł, deklaracji VAT-7 za miesiące od grudnia 2014 r. do maja 2015 r., z których wynika, że podstawa opodatkowania wynosiła 0,- zł, sprawozdania finansowego za okres od [...] lipca 2013 r. do [...] grudnia 2013 r., rachunku zysków i strat za 2014 r., z którego wynika, że zysk netto wyniósł [...] zł, wyciągi z rachunków bankowych z których wynika, że saldo końcowe na rachunku bankowym prowadzonym przez [...] na dzień [...] maja 2015 r. wynosił –[...] zł, w [...] na dzień [...] maja 2015 r. –[...] zł, z rachunku tego wynika, że w dniu [...] czerwca 2014 r. zajęto tytułem realizacji zajęcia egzekucyjnego kwotę w wysokości [...] zł, w [...] Banku na dzień [...] maja 2015 r. saldo końcowe na jednym rachunku wynosiło –[...] zł, na drugim 0,00 zł. Skarżąca przedłożyła tytuł wykonawczy z dnia [...] marca 2014 r. wystawiony przez Dyrektora Izby Celnej w[...] , z którego wynika, że kwota należności głównej tytułem opłaty paliwowej wynosi [...] zł, zawiadomień Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. o zajęciu praw majątkowych w postaci papierów wartościowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych oraz wierzytelności z rachunku pieniężnego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego podmiotem prowadzącym takie rachunki skierowane do Bank., [...] , Bank, Bank S.A., Bank., Bank., Bank Polska S.A., Bank S.A, Bank S.A., Bank S.A., zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank skierowanego do Naczelnika Urzędu Skarbowego[...], zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem skierowane do [...]S.A., do Banku S.A., Banku S.A., [...]S.A., Banku S.A., [...]S.A. Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. wezwano skarżącą Spółkę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: złożenie zaświadczeń z banków, które będą obejmowały okres ostatnich sześciu miesięcy, o zajęciu przez organ egzekucyjny rachunków bankowych spółki, w zaświadczeniu należało wskazać od kiedy, na jakiej podstawie, na jaką kwotę, jaką kwotę do chwili obecnej uiszczono, czy środki, które wpływają na konto są w całości egzekwowane, czy pozostaje jakaś kwota wolna od egzekucji, jeżeli tak to w jakiej wysokości, podanie na jakim etapie znajduje się postępowanie w sprawie z wniosku o ogłoszenie upadłości skarżącej spółki, czy zostało umorzone, podanie, jaka jest sytuacja finansowa i majątkowa udziałowców spółki, czy spółka zwróciła się do udziałowców z żądaniem uiszczenia dopłat, które zostałyby przeznaczone na uiszczenie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie, przedstawienia dowodów świadczących o niemożliwości uzyskania od wspólników dopłat proporcjonalnych do posiadanych udziałów. Pismo doręczono skarżącej spółce w dniu [...] lipca 2015 r., zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy minął z dniem [...] lipca 2015 r. Tymczasem skarżąca do chwili obecnej nie złożyła wyjaśnień, o które została wezwana. Postanowieniem z dnia[...]sierpnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy. Pismem z dnia [...] września 2015 r. Spółka wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym podkreśliła, że na podstawie przedstawionych dowodów bezspornym wydaje się, iż w sytuacji skarżącej nie jest w stanie zdobyć środków na uiszczenie opłaty sądowej. Ponadto umowa spółki A Sp. z o.o. nie zawiera zapisu o warunkach wnoszenia dopłat przez wspólników. Żądanie dopłat od wspólników w takiej sytuacji wymagałoby zmiany umowy spółki i jednogłośnej zgody na to wspólników spółki ( por. wyrok SN II CK 333/2004). W sytuacji natomiast gdy spółka złożyła wniosek o upadłość, wobec trwałej niezdolności regulowania zobowiązań, co jest skutkiem braku możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, nie zachodzi żadna przesłanka do żądania zmiany umowy spółki w celu żądania dopłaty od wspólników. Dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością ponoszenia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. A.Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz). Opisane okoliczności wiążą się niewątpliwie z aktywnością gospodarczą spółki, stanowią o działaniach mających poprawić bezpieczeństwo jej działania na rynku. Warto w tym miejscu podnieść, iż zaprzestanie działalności gospodarczej przez spółkę A Sp. z o.o. nie nastąpiło wskutek zdarzeń rynkowych lub działania zarządu spółki. Stało się to wskutek decyzji administracyjnej organu skarbowego, przyjmującej za podstawę interpretację przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, z którą spółka się nie zgadza; będąc dotąd pokrzywdzoną w postępowaniu administracyjnym, składając wniosek o przyznanie pomocy, wnosi o umożliwienie jej prawa do obrony swoich racji. Spółka podkreśliła, że prawo pomocy określone w art.245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.")zostało wprowadzone celem zapewnienia prawa do sądu podmiotom, które znajdując się w sytuacji finansowej, która uniemożliwia im poniesienie kosztów z tym związanych. W ocenie skarżącej wniosek ten nie stanowił w żadnym razie próby przerzucenia na skarb państwa kosztów realizacji potrzeb własnych spółki, a jedynie umożliwienie dostępu do kontroli sądowej decyzji organu administracji publicznej. Wobec powyższego skarżąca spółka, stanęła na stanowisku, iż spełnia przesłanki do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na gruncie art.245 § 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Konsekwencją zatem wniesienia przez skarżącą spółkę sprzeciwu od wydanego w niniejszej sprawie postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] sierpnia 2015 r., odmawiającego przyznania stronie skarżącej prawa pomocy, była utrata mocy wymienionego postanowienia i rozpoznanie wniosku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. W ocenie Sądu wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawa pomocy zgodnie z brzmieniem art. 246 § 2 p.p.s.a. pkt 2) w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2010, s. 568). Spółka występując na drogę postępowania sądowego i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku ponoszenia jego kosztów winna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (por. postanowienia NSA: z dnia 19 stycznia 2010 r. o sygn. akt I GZ 1/10; z dnia 28 marca 2012 r. o sygn. akt II GZ 100/12). Zatem była zobowiązana do wykazania własnej sytuacji materialnej na tyle trudnej, by uzasadniała wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonym powyżej przepisie. Wobec tego, to na niej spoczywał ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez spółkę wykazane. Sąd, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości - wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości Sądu w zakresie badania stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki niewykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 roku, sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689). Niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012 roku, sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012 roku, sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). W świetle powyższych uwag Sąd stwierdza, że strona skarżąca w pełni nie wykazała, że spełnia przesłanki uprawniające do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ocena taka była konsekwencją działania strony skarżącej, która nie dopełniła w sposób należyty ciążącego na niej obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. W związku z tym, że oświadczenia i informacje zawarte na urzędowym formularzu były niepełne, mało precyzyjne i mało czytelne, strona skarżąca została wezwana do nadesłania dodatkowych informacji i oświadczeń, które zostały precyzyjnie sformułowane w zarządzeniach Sądu. Spółka pomimo skierowanych do niej wezwań nie dostarczyła wskazanych informacji i dokumentów, których treść uprawdopodobniłaby, iż jej aktualna sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku. Ponadto należy zauważyć, że z treści sprzeciwu nie wynikają żadne nowe, konkretne informacje dotyczące sytuacji finansowej Spółki. Wbrew treści sprzeciwu, brak jest również dowodów, że Spółka złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości. Sąd jeszcze raz podkreśla, że to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki warunkujące udzielenie jej tej pomocy. Rozpoznając wniosek w tym przedmiocie, Sąd nie prowadzi żadnego postępowania dowodowego, lecz wyłącznie ocenia złożone przez stronę oświadczenia i dokumenty. W konsekwencji, uchylenie się przez stronę skarżącą w rozpatrywanej sprawie od współpracy z Sądem umożliwiającej poznanie jej pełnej sytuacji finansowej należy uznać za niewykazanie zaistnienia przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd nie jest bowiem w stanie w takiej sytuacji w prawidłowy sposób zweryfikować aktualnej sytuacji finansowej skarżącej i jej możliwości płatniczych. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.