I SA/Po 789/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania postanowienia w sprawie ze skargi M. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług; postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Pismem z dnia [...] marca 2015 r. skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego wniósł skargę na wymienione w rubrum niniejszego orzeczenia postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P., w którym to utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P. – W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] nadające rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia [...] października 2014 r., nr [...] określającej skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do maja oraz od października do grudnia 2009 r. W wniesionej do tutejszego Sądu skardze skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji. W uzasadnieniu skargi nie przedstawiono uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania objętego skargą aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W myśl zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej w skrócie "p.p.s.a.") wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Wyjątkiem od tej reguły ogólnej jest przyznanie sądowi w ściśle określonych przypadkach, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., możliwości udzielenia stronie ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania aktu lub czynności w całości lub w części, chyba że ustawa szczególna wyłącza tę możliwość. Rozważenia w pierwszej kolejny wymaga kwestia tego, czy poddane sądowej kontroli postanowienie organu podatkowego nadające rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji podatkowej jest aktem noszącym znamiona wykonalności. W oparciu o wskazany powyżej przepis art. 61 § 3 p.p.s.a, możliwe jest bowiem jedynie wstrzymanie wykonalności takiego aktu, który nadaje się do wykonania. Wykonanie aktu administracyjnego oznacza spowodowanie, sprowadzenie, w sposób dobrowolny lub w trybie przymusowym, takiego stanu rzeczywistości społecznej, który jest zgodny z treścią aktu (patrz: T. Woś "Postępowanie sądowoadministracyjne" Wyd. Prawn. Warszawa 2000 r. str. 154). Jak wskazuje się ponadto w orzecznictwie - Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na postawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony [tak: postanowienie NSA z dnia 10 maja 2012 r. sygn. akt II FZ 358/12, dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl]. Poprzez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy natomiast rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2004, str. 122). Mając na uwadze, że postanowienie nadające rygor natychmiastowej wykonalności wiąże się dla jego adresata z obowiązkiem uiszczenia zobowiązania podatkowego w wysokości wynikającej z nieostatecznej decyzji podatkowej uznać należy, że postanowienie takie jest aktem noszącym znamiona wykonalności, w związku z czym dopuszczalnym jest wstrzymanie jego wykonania w oparciu o normę wynikającą z art. 61 § 3 p.p.s.a. [por. postanowienie NSA z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt I GZ 194/13, dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl]. Z uwagi jednak na treść normatywną przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a należy stwierdzić, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu może nastąpić wyłącznie w wyniku złożonego przez skarżącego wniosku oraz w granicach luzu decyzyjnego przyznanego Sądowi przez ustawodawcę, wyznaczonego zakresem znaczeniowym przesłanek sformułowanych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. zaistnieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć należy, że chodzi tu o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Żądając wstrzymania wykonania decyzji, skarżący ma zatem obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W celu uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji należy zatem przedstawić dokumenty, które uprawdopodobnią opisywaną sytuację, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Potwierdza to orzecznictwo sądowoadministracyjne, np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 2109/13, w którym Sąd wyraźnie wskazał, że "wniosek (o wstrzymanie wykonania decyzji) poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje - jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy - możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego". Co więcej w orzecznictwie wskazuje się również, że ogólnikowe twierdzenia wyrażane przez stronę skarżącą, pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych wyliczeń, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu [tak: postanowienie NSA z dnia 12 września 2014 r. sygn. akt I FZ 332/14, dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl]. Przenosząc powyższe rozważania na grunt poddanej sądowej kontroli sprawy należy stwierdzić, że strona skarżąca nie uzasadniła należycie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Zaznaczyć przy tym warto, że brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę [tak: postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 1403/14, dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl]. Zgodnie z poglądami orzecznictwa to na stronie składającej wniosek w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a., ciąży obowiązek wykazania, że przyszła sytuacja będąca następstwem wykonania aktu uzasadnia wstrzymanie jego wykonania. Uzasadnienie wniosku powinno przy tym odnosić się do konkretnych okoliczności [tak: postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1383/14, dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl]. Co szczególnie istotne, w uzasadnieniu skargi nie wskazano żadnych argumentów w świetle których można by przyjąć, że na skutek wykonania zaskarżonego postanowienia po stronie skarżącego dojdzie do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ubocznie warto zauważyć, że w aktach sądowych brak jest dokumentów takich chociażby jak wniosek o przyznanie prawa pomocy, które umożliwiałyby Sądowi dokonanie samodzielnej oceny tego czy w sprawie w istocie zmaterializowały się przesłanki warunkujące udzielenie skarżącemu ochrony tymczasowej. Sąd dostrzega, że z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych wynika, że wobec skarżącego prowadzone są postępowania egzekucyjne. Jednak jak wskazuje się w orzecznictwie instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło [tak: postanowienie NSA z dnia 1 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1380/14, dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl]. Skarżący tymczasem nie wykazał, że w wyniku przeprowadzenia egzekucji administracyjnej może dojść do wyrządzenia skutków, które nie będą mogły być zniwelowane poprzez ewentualne wygranie sporu, okoliczności takich nie dostrzega również Sąd. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.