I SA/Po 910/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Michał Ilski po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi małoletniej A. X. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego B. X. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych; postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy we wskazanym powyżej zakresie. Skarżąca, reprezentowana przez swojego przedstawiciela ustawowego (matkę) pismem z 18 października 2018 r. wniosła skargę na interpretację indywidualną wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 14 listopada 2018 r. wniesiono sporządzono na urzędowym formularzu 23 listopada 2018 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Matka skarżącej podniosła, że znajduje się w trudnej sytuacji rodzinnej. Rodzina wnioskodawczyni utrzymuje się z niskiej renty rodzinnej. Matka skarżącej podała, że ma na utrzymaniu jeszcze jedną córkę, która potrzebuje opieki oraz, że mieszka sama z córkami. Matka skarżącej posiada mieszkanie o pow. [...] m2 o wartości ok. [...] zł oraz znajdujące się w depozycie oszczędności w kwocie [...]zł. Przedstawiciel wnioskodawczyni nie posiada nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, papierów wartościowych, wierzytelności, innych praw majątkowych jak również przedmiotów o wartości powyżej 5.000,00 zł. Łączny dochód gospodarstwa domowego matki skarżącej wynosi [...] zł miesięcznie. Zobowiązania oraz stałe wydatki przedstawiają się następująco: czynsz [...] zł, prąd [...] zł, gaz [...] zł, woda [...] zł, ubezpieczenie [...] zł, telewizor [...] zł. Zarządzeniem referendarza sądowego z 05 grudnia 2018 r. wezwano przedstawiciel ustawową (matkę) skarżącej do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie wskazanych w tym zarządzeniu dokumentów oraz informacji. Pismem nadanym 11 grudnia 2018 r. przedstawiciel ustawowa (matka) skarżącej oświadczyła, że nie pozostaje w związku małżeńskim. Do omawianego pisma dołączono: - listę lokat terminowych, z której wynika, że przedstawiciel ustawowa (matka) skarżącej jest posiadaczem lokaty o wartości [...] zł z terminem zapadalności na dzień 20 czerwca 2020 r., z informacji sporządzonej przez bank wynika przy tym, że lokata ta jest powiązana z rachunkiem nr [...]; - listę lokat terminowych, z której wynika, że przedstawiciel ustawowa (matka) skarżącej wraz z C. C. jest posiadaczem lokaty o wartości [...] zł z terminem zapadalności na dzień 27 lipca 2019 r., z informacji sporządzonej przez bank wynika przy tym, że lokata ta jest powiązana z rachunkiem nr [...]; - zestawienie operacji na należącym do skarżącej rachunku nr [...] za okres od 01 stycznia do 10 grudnia 2018 r., z którego wynika, że saldo tego rachunku na dzień 26 stycznia 2018 r. wynosiło [...] zł; - postanowienie SR w W. Wydział [...] Rodzinny i Nieletnich z 20 grudnia 2016 r., [...] zezwalające przedstawiciel ustawowej (matce) skarżącej na dokonanie czynności prawnej przekraczającej zakres zwykłego zarządu oraz zobowiązujące do wpłacenia uzyskanej ceny na oprocentowany rachunek założony na rzecz skarżącej; - roczne obliczenie podatku PIT-40A, z którego wynika, że przedstawiciel ustawowa (matka) skarżącej osiągnęła w 2016 r. dochód w kwocie [...]zł; - roczne obliczenie podatku PIT-40A, z którego wynika, że przedstawiciel ustawowa (matka) skarżącej osiągnęła w 2017 r. dochód w kwocie [...]zł; - decyzję ZUS z 12 marca 2018 r. o waloryzacji ranty, z której wynika, że łączna wartość świadczenia na rzecz skarżącej oraz jej matki po waloryzacji wynosi [...] zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy okazał się bezzasadny. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarty w przytoczonym ostatnio przepisie zwrot "gdy wykaże" świadczy o tym, że ciężar wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Strona, która chce skorzystać z prawa pomocy powinna podać we wniosku okoliczności wskazujące na brak środków wystarczających na pokrycie kosztów związanych z uczestnictwem w postępowaniu sądowym. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady zgodnie z którą każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Wyjątkowy charakter przepisów regulujących przesłanki przyznawania prawa pomocy oznacza, że nie można ich interpretować według zasad wykładni rozszerzającej. Zwolnienie strony od kosztów sądowych jest bowiem przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na Skarb Państwa. Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że nie wykazano okoliczności przemawiających za przyjęciem, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że na rachunku skarżącej 26 stycznia 2018 r. znajdowały się środki pieniężne w łącznej kwocie [...]zł. Przedstawiciel ustawowa (matka skarżącej) jest z kolei posiadaczem lokaty o wartości [...] zł z terminem zapadalności na dzień 20 czerwca 2020 r. oraz współposiadaczem (wraz z C. C.) lokaty o wartości [...] zł z terminem zapadalności na dzień 27 lipca 2019 r. Zestawienie powyższych okoliczności jednoznacznie przemawia za przyjęciem, że gospodarstwo domowe, w skład którego wchodzi wnioskodawczyni dysponuje wystarczającymi środkami pieniężnymi na pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że posiadanie majątku, co do zasady, wyklucza możliwość przyznania pomocy. Reguła ta nie odnosi się tylko do takiej sytuacji, w której osoba wnioskująca o przyznanie prawa pomocy nie ma realnej (obiektywnej) możliwości uzyskania z posiadanego majątku jakiegokolwiek dochodu [tak: postanowienie NSA z 21 lipca 2014 r., II FZ 1096/14, orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Przedstawiciel ustawowa (matka) skarżącej może w każdej chwili podjąć decyzję o zerwaniu założonych uprzednio lokat celem pozyskania środków na sfinansowanie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. W kontekście środków znajdujących się na rachunku samej skarżącej należy zauważyć, że zgodnie z art. 161 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz. U. z 2017 poz. 682 ze zm.), gotówka pozostającego pod opieką, jeżeli nie jest potrzebna do zaspokajania jego uzasadnionych potrzeb, powinna być złożona przez opiekuna w instytucji bankowej. Opiekun może podejmować ulokowaną gotówkę tylko za zezwoleniem sądu opiekuńczego. Treść przytoczonego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że przedstawiciel ustawowa (matka) skarżącej może wystąpić do Sądu o wydanie zezwolenia na podjęcie środków znajdujących się na rachunku jej córki celem uiszczenia kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Zauważenia również wymaga, że z przedłożonych list lokat terminowych wynika, że są one powiązane z rachunkami nr [...] oraz [...]. Wyciągi ze wskazanych rachunków nie zostały jednak przedłożone mimo wezwania przedstawiciel ustawowej (matki skarżącej) o złożenie wykazu i wyciągu z wszystkich rachunków, lokat bankowych oraz kredytowych jej jak i jej małoletnich dzieci. Mimo wezwania nie wyjaśniono czy matka skarżącej korzysta z jakiegokolwiek rodzaju świadczeń z pomocy społecznej, świadczeń rodzinnych, świadczeń wychowawczych. Nie udzielono odpowiedzi na pytanie czy wobec przedstawiciela ustawowego (matki) skarżącej bądź którejś z jej małoletnich córek prowadzone są postępowania egzekucyjne. W kontekście powyższych uchybień należy wskazać, że gdy sąd bądź referendarz sądowy, w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji wnioskodawcy, wzywa go do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, tj. korzysta z trybu przewidzianego w art. 255 p.p.s.a., wnioskodawca powinien uczynić zadość takiemu wezwaniu, a nie może go realizować wybiórczo czy w sposób niedokładny, a tym bardziej ignorować. Uchylając się od pełnej współpracy z sądem w wyjaśnianiu niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi, wnioskodawca powinien mieć świadomość, że ponosi w ten sposób ryzyko stwierdzenia przez sąd, że nie wykazał spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy [tak: postanowienie NSA z 23 lipca 2014 r., II GZ 393/14]. Konkludując rozważania w powyższym zakresie należy stwierdzić, że nie wykazano, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 i w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.