I SO/Po 3/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 16 września 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M S-O o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie doradcy podatkowego w celu złożenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2007r. sygn. akt I SA/Po 989/07 wydanego w sprawie ze skargi M S-O na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004r. postanawia: oddalić wniosek. Wpis sądowy od skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wynosi [...]. M S-O w związku z zamiarem wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 stycznia 2008r. sygn. akt I SA/Po 83/07 złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie posiada środków na uiszczenie kosztów postępowania o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Wskazała, że razem z mężem ma na utrzymaniu dwójkę dzieci uczących się w szkole muzycznej. Podała, że ich sytuacja majątkowa jest bardzo trudna, gdyż do [...] mąż szukał pracy, zatem jedynym źródłem utrzymania było obciążone zajęciem egzekucyjnym jej wynagrodzenie za pracę. W tej sytuacji wnioskodawczyni utrzymywała się dzięki pomocy rodziny. Aktualnie pozostaje bez pracy, mąż natomiast podjął pracę na okres próbny. Oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, z synem i z córką. Nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Mąż otrzymuje wynagrodzenie z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] brutto, przy czym jest zatrudniony do [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy M S-O w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą około [...], przy czym [...]. Wnioskodawczyni i jej mąż nie posiadają samochodów osobowych, nie uzyskują dodatkowych dochodów. Otrzymują zasiłek rodzinny w wysokości [...]. Mieszkanie, w którym mieszkają, wynajmuje mąż wnioskodawczyni. Kwota czynszu wraz z zaliczką na wodę, ścieki, wywóz śmieci, domofon i oświetlenie klatki schodowej wynosi [...]. Małżonkowi skarżącej została przedłużona umowa o pracę do [...] z wynagrodzeniem w wysokości [...] brutto. Wnioskodawczyni od [...] podpisała umowę o pracę w wymiarze [...] etatu jako nauczyciel języka francuskiego z wynagrodzeniem [...] brutto. Wskazała, że do [...] małżonek pozostawał bez pracy, w tym czasie głównym źródłem dochodu było jej wynagrodzenie w wysokości minimalnej pensji i wobec tego korzystali z pomocy rodziny. Wnioskodawczyni do pisma załączyła odpisy zeznań rocznych podatkowych za [...] oraz wyciąg z rachunku bankowego męża za okres od [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 2, § 3 i § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z I OZ 468/11 z 06.07.2011r., I OZ 466/11 z 06.07.2011r., II OZ 504/11 z 28.06.2011r. publikowane w Internecie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć należy, że art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. nakłada na ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania należy stwierdzić, że M S-O nie uprawdopodobniła wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z jej oświadczenia wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i z dziećmi. Aktualnie utrzymują się z wynagrodzenia za pracę małżonka, który otrzymuje [...] brutto. Od [...] również wnioskodawczyni podjęła pracę na [...] etatu jako nauczycielka języka francuskiego za wynagrodzeniem w wysokości [...] brutto. Wnioskodawczyni oświadczyła również, że obecnie ona i jej mąż nie uzyskują żadnych dodatkowych dochodów. Ponoszą koszty miesięcznego utrzymania w wysokości około [...]. Analizując załączony do pisma wyciąg z rachunku bankowego męża strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy wskazać należy, że twierdzenia wnioskodawczyni co do sytuacji finansowej nie są pełne i nie odzwierciedlają w pełni rzeczywistej sytuacji finansowej strony i jej rodziny. Małżonek rachunek bankowy otworzył w dniu [...]. Na rachunek ten w dniu [...] wpłynęły kwoty w wysokości po [...] tytułem wynagrodzenia za pracę. Poza tym na w.w rachunek mąż wnioskodawczyni w dniu [...] wpłacił kwotę w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...]. Na rachunek bankowy ten wpłynęły również środki pieniężne z innych tytułów i tak: [...] w wysokości [...] od A , [...] w wysokości [...] od B, [...] w wysokości po [...] od C. Na rachunek bankowy wpłynęły również środki pieniężne w dniu [...] od EO tytułem "Narty" w wysokości [...], [...] od AR tytułem "Wpłata 50% + koszty – A za 7" w wysokości [...], [...] od KAN tytułem "Zaliczka – C – N" w wysokości [...]. Zatem z przeprowadzonej analizy wyciągu z rachunku bankowego wynika, że na ten rachunek wpływają i są rozdysponowywane środki finansowe, przy czym nie wskazują one, aby były wypłacane lub przeznaczane jedynie na koszty koniecznego utrzymania. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie udzieliła pełnych wyjaśnień, które pozwoliłyby na dokonanie rzetelnej oceny jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym stanu finansowego, gdyż są niepełne, niespójne i budzą wątpliwości, a zatem wniosek należało oddalić. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na skarżącej ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez nią wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Należy także podkreślić, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.