II SA/Po 108/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Paweł Daniel Protokolant specjalista Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2025 r. sprawy ze skargi J. L., D. L. i J. L. na decyzję Wojewody W. z dnia 13 grudnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody W. solidarnie na rzecz skarżących kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Starosta P. decyzją z dnia 25 kwietnia 2024 r., nr [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej: "K.p.a.") oraz art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 138, art. 139, art. 140 ust. 1-4, art. 142 i art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344; dalej: "u.g.n."), orzekł o zwrocie na rzecz R. K. w [...] części, H. P. w [...], J. L. w [...] części, J. L. w [...] części i D. L. w [...] części, nieruchomości położonej w P., oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb G., arkusz mapy [...], działki: nr [...] o powierzchni 2 172 m2 i nr [...] o powierzchni 4 829 m2, o łącznej powierzchni: 7 001 m2, dla której Sąd Rejonowy P. w P. prowadzi księgę wieczystą KW nr [...], zapisanej jako własność M. P., w [...] części nieruchomość pozostaje własnością M. P. oraz zobowiązał do zwrotu na rzecz M. P. kwoty 5 694,91 zł przez R. K., kwoty 2 847,46 zł przez H. P., kwoty 1898,3 zł przez J. L., kwoty 1 898,3 zł przez J. L. i kwoty 1898,3 zł przez D. L.. W odwołaniu z dnia 8 maja 2024 r. do Wojewody J. L. w imieniu wnioskodawców – J. L., D. L. i J. L. wniósł o zwrot nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy P. w P. prowadzi księgę wieczystą KW nr [...] Wojewoda decyzją z dnia 13 grudnia 2024 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołań wniesionych przez J. L. oraz M. P., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W skardze z dnia 14 stycznia 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. L., D. L. i J. L. wnieśli o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania spadkowego po zmarłych S. K. i B. L. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 16 października 2025 r. pełnomocnik uczestniczki postępowania M. P. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej wskazano. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że zbędne stało się opisywanie w części historycznej motywów, którymi kierowały się organy przy wydawaniu rozstrzygnięć w sprawie, albowiem Wojewoda W. naruszył art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 2 K.p.a. i art. 33 § 3 K.p.a., co obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji, bez dokonywania jej merytorycznej oceny. W kontekście powyższego Sąd wyjaśnia, że adresatem decyzji organu I instancji jest m. in. J. L., J. L. i D. L., którzy mieli prawo wnieść odwołanie od tej decyzji. Z akt sprawy wynika przy tym, że odwołanie z dnia 8 maja 2024 r. zostało złożone przez J. L., który wskazany jest w nagłówku pisma i który podpisał się pod tym pismem. Uwadze organu odwoławczego umknęło jednak, że J. L. – co jasno wynika z treści odwołania – miał wolę działania nie tylko w swoim imieniu, ale także w imieniu J. L. i D. L.. Świadczy o tym zarówno sposób sformułowania odwołania w liczbie mnogiej ["jako spadkobiercy (...) składamy wniosek"], jak również dopisek nad podpisem J. L. "w imieniu wnioskodawców" wraz z wymienieniem tychże wnioskodawców w kolejnych wersach na dole po lewej stronie pisma: "Wnioskodawcy: J. L., D. L. i J. L.. Rolą organu odwoławczego w tej sytuacji było więc wezwanie J. L. do przedłożenia pełnomocnictwa do działania w imieniu J. L. i D. L.. Odwołanie stanowi środek prawny, który strona może wnieść osobiście lub przez pełnomocnika. Jeżeli odwołanie nie zostało wniesione przez stronę osobiście, ale pochodzi od pełnomocnika, to stosownie do przepisu art. 33 § 3 K.p.a., jest on zobowiązany dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Przepis ten nie pozostawia wątpliwości, że pełnomocnik, chcąc występować w postępowaniu administracyjnym, ma obowiązek przedłożenia do akt sprawy dokumentu potwierdzającego umocowanie do działania w cudzym imieniu i wyznaczającego jego zakres. Udzielenie pełnomocnictwa stanowi bowiem dla pełnomocnika jedyne źródło kompetencji do działania w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy, w zakresie wyznaczonym treścią pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2019 r., sygn. II OSK 2832/18 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niedołączenie dokumentu pełnomocnictwa do odwołania, złożonego w imieniu mocodawcy, stanowi brak formalny podania, który podlega usunięciu zgodnie z przepisem art. 64 § 2 K.p.a. Rzeczą organu jest bowiem ustalenie, czy pełnomocnik został prawidłowo umocowany do podejmowania czynności procesowych w imieniu strony. Dopiero po uzupełnieniu powyższego braku organ odwoławczy władny jest merytorycznie rozpatrzeć odwołanie. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest jednolity pogląd co do tego, że niedołączenie dokumentu pełnomocnictwa stanowi brak formalny pisma, bez uzupełnienia którego sprawie nie można nadać dalszego biegu (zob. Piotr Przybysz – Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r., str. 338, wyrok NSA z dnia 15 września 2000 r., sygn. III SA 417/00, wyrok NSA z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1866/10, wyrok NSA z dnia 28 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 2774/15). W tej sytuacji, organ odwoławczy był zobligowany do wezwania J. L. w trybie art. 64 § 2 K.p.a. do uzupełnienia braku formalnego odwołania z dnia 8 maja 2024 r. w zakresie w jakim wniesione zostało w imieniu J. L. i D. L. poprzez złożenie pełnomocnictwa do działania w ich imieniu, czego organ odwoławczy – jak wynika z akt sprawy – w niniejszej sprawie nie uczynił. Tymczasem do czasu usunięcia braku wymienionego odwołania Wojewoda W. nie był uprawniony do jego merytorycznego rozpoznania – także w zakresie w jakim odwołanie z dnia 8 maja 2024 r. wniesione zostało przez J. L. we własnym imieniu. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że organ drugiej instancji ma obowiązek jednoczesnego rozpoznania wszystkich odwołań złożonych w sprawie. Natomiast gdyby odwołania nie zostały rozpoznane jednocześnie albo którekolwiek odwołanie zostało pominięte, to należałoby przyjąć, że rozstrzygnięcie odwoławcze jest obarczone wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Nie można było zatem przyjąć, że organ odwoławczy skutecznie rozpoznał odwołania wniesione przez J. L. i Miasto P. skoro nie ustalił, czy odwołania zostały także złożone przez J. L. i D. L.. W rozpoznawanej sprawie zamiast wezwać J. L. do przedłożenia stosownego pełnomocnictwa do działania w imieniu J. L. i D. L. w celu ustalenia, czy odwołanie rzeczywiście zostało wniesione także w ich imieniu, Wojewoda W. potraktował to odwołanie jako wniesione wyłącznie przez J. L., o czym świadczy treść zaskarżonej decyzji. W komparycji Wojewoda wskazał "po rozpoznaniu odwołań od decyzji (...), wniesionych przez p. J. L. oraz Miasto P. ", co zostało powtórzone w uzasadnieniu w części historycznej poprzez wskazanie "od powyższej decyzji odwołało się Miasto P. , zastępowane przez p. H. L. oraz p. J. L.. O uznaniu jako odwołującego jedynie J. L. świadczy także końcowy fragment decyzji, w którym Wojewoda wskazał, że "odnośnie zarzutu p. J. L., wskazać należy, iż brał on udział w postępowaniu wyłącznie jako spadkobierca po M. L., w udziale 1/5. Z treści odwołania wynika, że złożył on wniosek o zwrot nieruchomości również jako spadkobierca po S. K. oraz B. L.. Wskazać jednak należy, iż w aktach sprawy wykazane zostało jedynie spadkobranie po M. L., w związku z tym należało uznać, iż odwołujący nie wykazał prawa do dziedziczenia po S. K. oraz B. L.." Ostatecznie więc organ odwoławczy nie tyle rozpoznał odwołanie z brakiem formalnym, tj. rozpoznał odwołanie J. L., D. L. i J. L. bez wcześniejszego wezwania J. L. do przedłożenia pełnomocnictwa do działania w imieniu J. L. i D. L., ale potencjalnie (w przypadku legitymowania się przez J. L. stosowym pełnomocnictwem) pominął przy wydawaniu zaskarżonej decyzji dwa odwołania. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "P.p.s.a."), w punkcie I wyroku uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody W. z dnia 13 grudnia 2024 r., nr [...], albowiem została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 2 K.p.a. i art. 33 § 3 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na stwierdzony zakres uchybień, przedwczesnym na tym etapie postępowania byłoby odnoszenie się do zarzutów podniesionych w skardze. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy zastosuje się do wskazówek i zaleceń zawartych w treści niniejszego uzasadnienia. O kosztach postępowania, na które składa się kwota 200 zł tytułem wpisu od skargi, Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a. /-/ P. Daniel /-/ E. Podrazik /-/ I. Paluszyńska