II SA/Po 1097/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 06 grudnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2017r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący J.K. wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję organu, wniósł o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym oraz o ustanowienie adwokata. We wniosku skarżący argumentował, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z partnerką oraz jej małoletnią córką. Rodzina utrzymuje się z dochodów z działalności gospodarczej skarżącego w wysokości [...] zł netto miesięcznie oraz z wynagrodzenia za pracę partnerki skarżącego w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Skarżący oświadczył że posiada oszczędności w wysokości [...] zł, dwa samochody: marki Mercedes Vito o wartości [...] zł oraz Honda Accord o wartości [...] zł. Nadto podał, że nie posiada żadnych nieruchomości, wartościowych ruchomości, czy innych zasobów. Jego partnerka nie ma oszczędności, posiada kredyt w wysokości [...] zł z poprzedniego związku, małoletnia jest na utrzymaniu matki i skarżącego. Wyszczególnił miesięczne stałe koszty koniecznego utrzymania rodziny: wynajem mieszkania [...] zł, obsługa kredytu [...] zł, alimenty [...] zł, raty leasingowe na auto [...] zł. opłaty za media [...] zł., koszty leczenie w Medicover [...] zł. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od zasady partycypacji strony w kosztach postępowania sądowego (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.), dalej "P.p.s.a."), może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. (por. np. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10, z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W świetle powyższego przepisu, ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użytych w tym przepisie słów "...gdy wykaże..." wynika, że strona ma przekonać, że znajduje się w sytuacji opisanej w tym przepisie, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 694). Przyznanie prawa pomocy w całości osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżący) następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.). Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że taka osoba powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem własnego utrzymania. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, chociażby w części, jest obiektywnie niemożliwe. W tym miejscu na podkreślenie zasługuje także ugruntowany już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że uzyskanie prawa pomocy i przerzucenie kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa, a w konsekwencji pozostałych podatników, nie jest przywilejem strony, ale wyjątkiem od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem procesów sądowych. Przyznanie prawa pomocy musi mieć charakter wyjątkowy i dotyczyć sytuacji, gdy rzeczywiście z porównania wysokości prognozowanych kosztów postępowania oraz możliwości majątkowych i finansowych wnioskodawcy wynika, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów niniejszego postępowania, przy pełnym i wszechstronnym przedstawieniu swojej rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej. Z przedstawionej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżącego nie wynika, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Skarżący dysponuje bowiem oszczędnościami w kwocie [...] zł - znacznie przewyższającej pełne koszty sądowe w niniejszej sprawie oraz przewidywane honorarium profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Posiadanie oszczędności wskazuje, że zabezpieczone są wszystkie niezbędne koszty koniecznego utrzymania skarżącego i jego rodziny, zatem stanowią one wolne środki, które skarżący może przeznaczyć na pokrycie kosztów zainicjowanego przez niego postępowania sądowoadministracyjnego. Z drugiej strony, ponoszenie ponad przeciętnych miesięcznych kosztów wynajmu mieszkania na kwotę [...] zł., raty leasingowej auta w wysokości [...] zł, prywatnego leczenia w kwocie [...] zł. wskazuje na dobrą sytuację finansową skarżącego i jego rodziny. Przyjąć można, że skarżący uzyskuje dochody, które pozwalają pokryć te wydatki - niezapominając także o dalszych kosztach koniecznego utrzymania, jak wyżywienie, paliwo, środki czystości, odzież, leki, koszty szkolne dziecka, z którym skarżący mieszka i deklaruje, że także łoży na jej utrzymanie - oraz poczynić oszczędności. Sam fakt ponoszenia wysokich kosztów utrzymania jeszcze nie uzasadnia automatycznego przyznania prawa pomocy. Dobrodziejstwo przyznania prawa pomocy zależy od wykazania, że po zapłaceniu wszystkich niezbędnych kosztów utrzymania wnioskodawcy i rodziny nie pozostają mu już żadne wolne środki, które mógłby przeznaczyć na koszty postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Skarżący tymczasem z uwagi na posiadane oszczędność nie wykazał, by znalazł się w takiej sytuacji. Przedstawiona przez skarżącego kondycja finansowa nie przekonuje o niemożliwości poniesienia kosztów niniejszego postępowania sądowego w całości. Podkreślić także należy, że koszty sądowe traktuje się jako wydatki, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi kosztami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania celem pokrycia kosztów sądowych, (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. o sygn. akt II OZ 72/12 oraz z dnia 8 lipca 2014 r. o sygn. akt II OZ 671/14, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), co oznacza że powinien pokryć te koszty najpierw z posiadanych oszczędności, a gdy zabraknie środków dopiero wtedy może zwrócić o pomoc do Państwa w uiszczeniu tych kosztów. Mając powyższe na uwadze skarżący nie wykazał, że nie ma możliwości finansowych na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy, oddalić należało wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w całości. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 P.p.s.a. w zw. z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska