II SA/Po 1101/15
WyrokWSA w Poznaniu2016-03-30
Skład orzekający: Wiesława Batorowicz, Elwira Brychcy, Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciele nieruchomości sąsiedniej do nieruchomości, na której ma być realizowana inwestycja budowlana, posiadają przymiot strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, jeśli ich nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Właściciele nieruchomości sąsiedniej nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, jeśli ich nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Samo powoływanie się na prawdopodobieństwo wystąpienia immisji, takich jak hałas czy zanieczyszczenia, nie jest wystarczające do uznania za stronę. W związku z tym, brak statusu strony w pierwotnym postępowaniu uniemożliwia skuteczne wniesienie wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.Stan faktyczny
Skarżący D. i L. M. domagali się uchylenia decyzji Starosty o pozwoleniu na budowę – przebudowę budynku gospodarczego związaną ze zmianą technologii kotłowni. Wskazywali, że zostali pominięci w pierwotnym postępowaniu, co stanowiło podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Organy administracji obu instancji uznały, że skarżący nie posiadają przymiotu strony, ponieważ ich nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu Prawa budowlanego. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty odmawiającą uchylenia pierwotnej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 30 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2016 roku sprawy ze skargi D. M. i L. M. na decyzję Wojewody z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę
Decyzją z dnia (...) sierpnia 2015 r., Nr (...), Starosta Z. (dalej jako: "Starosta"), działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako "K.p.a."), odmówił uchylenia decyzji Starosty Z. z dnia (...) marca 2015 r., udzielającej W. Ź. pozwolenie na budowę – przebudowę budynku gospodarczego związanego ze zmianą technologii kotłowni CO z kotłem na paliwo stałe przewidzianego do realizacji na działce nr (...) położonej w . przy ul. W.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wyjaśniono, że pozwolenie na budowę wydano na wniosek inwestora z dnia (...) marca 2015 r. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu (...) kwietnia 2015 r. Jak wyjaśniono, roboty polegające na przebudowie istniejącego budynku gospodarczego usytuowanego bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną nr ew. (...), mają zostać wykonane wewnątrz istniejącego budynku w jego środkowej części i mają polegać na przedłużeniu istniejącego komina w związku z zamiarem podłączenia do kotłowni zlokalizowanej w budynku gospodarczym istniejącego na działce inwestora budynku mieszkalnego.
W dniu (...) lipca 2015 r. D. i L. M., reprezentowani przez radcę prawnego Ł. P., wystąpili do Starosty z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego w celu uchylenia ostatecznej decyzji o pozwolenie na budowę dla przedmiotowej inwestycji przewidzianej do realizacji na działce nr (...). Wnioskodawcy wyjaśnili, że o pozwoleniu na budowę dowiedzieli się z pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) czerwca 2015 r., które otrzymali w dniu (...) czerwca 2015 r., a zatem dochowali terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Jako podstawę wznowienia postępowania powołano art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., argumentując, że wnioskodawcy powinni byli zostać uznani przez Starostę za stronę i brać udział w postępowaniu wszczętym na wniosek inwestora W. Ż. o wydanie pozwolenia na budowę–przebudowę budynku gospodarczego związanego ze zmianą technologii kotłowni CO z kotłem na paliwo stałe przewidzianego do realizacji na działce nr (...). Organ po przeanalizowaniu wniosku i zbadaniu formalnych podstaw wznowienia wydał w dniu (...) sierpnia 2015 r. postanowienie o wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 § 1 K.p.a.
W dalszej części uzasadnienia Starosta wyjaśnił, że o przymiocie strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę rozstrzyga art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.). Stroną w powyższym postępowaniu jest wyłącznie inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Przez obszar oddziaływania obiektu z kolei rozumie się teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu. Tak więc pojęcie strony zostało przez ustawodawcę bardzo precyzyjnie zdefiniowane, a uznanie za stronę osób niemieszczących się w tej definicji stanowi naruszenie prawa. Zdaniem Starosty za bezzasadne uznano wywodzenie przez wnioskodawców interesu prawnego z norm regulujących planowanie i zagospodarowanie przestrzenne oraz regulacji zawartych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Starosta stanął na stanowisku, że obszar oddziaływania obiektu określony w wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia (...) marca 2015 r. został ustalony prawidłowo, tj. obejmuje jedynie nieruchomość nr ew. (...) należącą między innym do inwestora, co oznacza, że wniosek o wznowienie postępowania jest niezasadny a D. i L. M. nie posiadają w tej sprawie przymiotu strony.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli D. i L. M., zarzucając jej naruszenie art. 145 § 1 pkt. 4 K.p.a. w zw. z art. 7, 8, 9, 10, 28, 77 K.p.a. oraz naruszenia art. 59, 61, 61 ust. 6 i 7, 64 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. 2012 r. poz. 647 ze zm).
Zdaniem odwołujących, o ich przymiocie strony przesądzają art. 59, 61 (zwłaszcza 61 ust. 6 i 7) oraz 64 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Fakt obowiązywania na terenie, na którym została zrealizowana inwestycja, planu zagospodarowania przestrzennego ma tylko wtórne znaczenie, gdyż każda zmiana polegająca na przebudowie i rozbudowie budynku gospodarczego oraz wystawieniu komina, który permanentnie zaczadza i powoduje dewastacje ich nieruchomości, wymaga uwzględnienia już istniejącego zagospodarowania. Podniesiono, że skoro zarówno nieruchomość należąca do odwołujących, jak i nieruchomość oznaczona nr (...), miały być z założenia ogrzewane gazowo, to właściciele działki nr (...) nie mogą obecnie i wtórnie zmieniać tych warunków, powodując szkody po stronie odwołujących.
W dalszej części odwołania podniesiono, że przez obszar oddziaływania obiektu budowlanego należy rozumieć, zgodnie z unormowaniem art. 3 pkt. 20 ustawy Prawo budowlane, teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Jeżeli zatem dochodzi, co ma miejsce w niniejszej sprawie, do samozapłonu komina postawionego na budynku gospodarczym w wyniku przebudowy, to z pewnością zagraża to nieruchomości sąsiedniej, należącej do skarżących, która pozostaje w obszarze bezpośredniego oddziaływania. Dym wydobywający się z tego komina permanentnie zaczadza bowiem nieruchomość odwołujących, osadza się na elewacji, oknach i firanach skarżących oraz wdziera się do ich pomieszczeń.
Wojewoda (dalej jako: "Wojewoda") decyzją z dnia (...) października 2015 r., nr (...), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty z dnia (...) sierpnia 2015 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia powtórzono dotychczasowy przebieg postępowania, wyjaśniając następnie, że w świetle orzeczeń sądów administracyjnych ocena zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania, jaką jest niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, jest badana po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, o jakim mowa w art. 149 § 1 K.p.a. Zwrócono również uwagę, że w przedmiotowej sprawie wniosek o wznowienie postępowania został złożony w terminie przewidzianym w art. 148 K.p.a.
Następnie organ wyjaśnił, że stosownie do treści art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym więc, czy dany podmiot posiada przymiot strony w konkretnym postępowaniu, decyduje norma prawna, z której dla danego podmiotu wynikają wprost określone prawa i obowiązki. Tylko przepis prawa materialnego, stanowiąc podstawę interesu prawnego, stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym. Równocześnie, zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 ustawy z dnia Prawo budowlane, będącym lex specialis, w stosunku do art. 28 k.p.a., stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Stosownie do art. 3 pkt. 20 ustawy Prawo budowlane za obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Zdaniem Wojewody, powyższy przepis jest bardziej restrykcyjny i zawęża krąg podmiotów, mających przymiot strony w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę, niż wynika to z art. 28 K.p.a. i chociażby z uwagi na to, nie może być wykładany w drodze wykładni rozszerzającej.
Organ wyjaśnił, iż konstrukcja strony przyjęta w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego jest złożona i składa się z dwóch elementów: podmiotowego i przedmiotowego (ograniczające położenie nieruchomości do obszaru oddziaływania projektowanego obiektu). Aby uznać, że dany podmiot jest stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, wymagane jest spełnienie obu elementów definicji. Samo znajdowanie się nieruchomości w sferze oddziaływania obiektu budowlanego w rozumieniu art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane należy przy tym rozumieć w ten sposób, iż przez oddziaływanie to naruszone zostaną konkretne normy prawa materialnego, np. przepisy techniczno – budowlane, z których dany podmiot wywodzi swój interes prawny, jako strona postępowania.
Wojewoda wyjaśnił, że odwołujący są właścicielami działki o nr ew. 609/8 przy ul. W. w m. O. Natomiast roboty budowlane objęte pozwoleniem na budowę obejmują: nadbudowę istniejącego komina o 1,5m (wysokość max. 6,5m liczona od dachu budynku); zatwierdzenia technologii kotłowni w istniejącym budynku (wykonanie instalacji co. wraz z kotłem). Jak podkreślono, istniejący budynek gospodarczy (usytuowany w granicy z działką odwołujących) nie będzie podlegać rozbudowie czy nadbudowie. Projektowane roboty budowlane będą wykonywane jedynie w środkowym pomieszczeniu budynku i przy istniejącym kominie. Pomieszczenie "kotłowni'" jest oddalone od działki odwołujących o 4,17 m, a istniejący komin o ponad 6,40 m. Biorąc pod uwagę powyższe odległości oraz rodzaj robót budowlanych należy stwierdzić, że nadbudowa komina ani roboty budowlane w środkowym z pomieszczeń istniejącego budynku nie spowoduje żadnych ograniczeń, co do możliwości zabudowy działki odwołujących. Pomieszczenie "kotłowni" będzie oddzielone od działki istniejącym garażem, w którym nie planuje się wykonywania robót budowlanych, a co za tym idzie, w pomieszczeniu bezpośrednio graniczącym z działką o nr ew. 609/8 nie dojdzie do ewentualnych zmian w zakresie norm przeciwpożarowych. Ze względu na zakres planowanych robót budowlanych, w żaden sposób nie zmienią się uwarunkowania związane z do § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. nr 79 poz. 690 ze zm.), bowiem nie zaprojektowano rozbudowy czy też nadbudowy istniejącego budynku. Z tego też samego powodu nie może być mowy o zmianie warunków i naruszeniu § 13 warunków technicznych, w myśl którego odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń, oraz naruszeniu § 60 i § 57 rozporządzenia, w zakresie obowiązku zapewnienia odpowiedniego nasłonecznienia. Jak wskazano, odległość nadbudowywanego komina od granicy z działką sąsiednią wynosi 6,40 m. Ponadto nie może być mowy o istotnej zmianie warunków świetlnych na działce o nr ew. (...). Organ II instancji ustalił, że ze względu na daną lokalizację wykonywanych robót budowlanych i ich charakter, nie dojdzie także do zmian i naruszenia § 271 i § 29 warunków technicznych.
Wojewoda, odwołując się do stanowiska sądów administracyjnych wyjaśnił, że aby wykazać, że obszar oddziaływania określonej inwestycji obejmuje sąsiednią nieruchomość, nie wystarczy powoływanie się na prawdopodobieństwo wystąpienia immisji takich jak hałas, zanieczyszczenia, zwiększony pobór wody, utrudnienia w odprowadzaniu ścieków, czy też zwiększenie ruchu samochodowego. Przytoczony powyżej przepis art. 3 pkt 20 prawa budowlanego mówi o ograniczeniu "w zagospodarowaniu terenu", a nie o immisjach. Stąd też nie można przyjmować, iż obszar oddziaływania jest tożsamy z uciążliwościami związanymi z funkcjonowanie przedmiotowej inwestycji. Należy mieć na uwadze, iż przekroczenie dopuszczalnego poziomu immisji w rozumieniu art. 144 ustawy Kodeks cywilny może rodzić określone roszczenia cywilno prawne, nie daje zaś praw strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę, na podstawie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego.
Organ odwoławczy podniósł również, że w ramach prowadzonego postępowania ocenie podlegało jedynie, czy odwołującym przysługiwał status stron w zakończonym postępowaniu Starosty. W sytuacji, gdy organy uznały, że odwołujący nie mieli praw stron w przedmiotowym zakończonym postępowaniu, niemożliwym było badanie zasadności merytorycznych zarzutów dotyczących wydanego pozwolenia na budowę (w szczególności dotyczących prawidłowości wybranego sposobu i rodzaju paliwa stosowanego do ogrzewania budynku oraz zbadania czy doszło do ewentualnej samowoli budowlanej). Jak podkreślono, za stronę w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę nie mogą być zapisy art. 59, 61 oraz 64 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, bowiem dotyczą planowania przestrzennego a nie prawa budowlanego. Odnosząc się do kwestii powołania biegłego z zakresu pożarnictwa w zakresie ustalenia stężenia i składu dymów, wydobywających się z przedmiotowego komina i przekroczenie norm w tym zakresie oraz badanie osadów smolistych pozostawiających na oknach i budynku, jak również zbadanie i ustalenie w tym kontekście bezpiecznej odległości takich urządzeń od granicy działki, wyjaśniono, że powyższy wniosek dowodowy jest związany z wytwarzanymi emisjami (dym, zapach, itp.) i ich zbadaniem oraz ustaleniem bezpiecznej odległości do miejsca ich wytwarzania, a jak wyżej wskazano wytwarzanie emisji, które nie są uregulowane przepisami, nie może być podstawą do uznania podmiotu je odczuwającego za stronę postępowania.
Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu D. M. i L. M. reprezentowani przez radcę prawnego F. P. i Ł. P. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt. 4 K.p.a. w zw. z art. 7, 8, 9, 10, 28, 77 K.p.a. oraz naruszenia art. 59, 61, 61 ust. 6 i 7, 64 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W uzasadnieniu skargi powtórzono zarzuty podniesione w odwołaniu wskazując dodatkowo, że dotychczas nie rozpoznano zarzutów podnoszonych przez skarżących.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje;
Skarga okazała się bezzasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu skargi jest prawidłowość rozstrzygnięć organów administracji publicznej w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji Starosty z dnia (...) marca 2015 r., udzielającej pozwolenia na budowę – przebudowa budynku gospodarczego związana ze zmianą technologii kotłowni CO. z kotłem na paliwo stałe, przewidzianej do realizacji na działce nr (...), położonej w O. przy ul. W.
Kontrolowane rozstrzygnięcie zostało wydane w ramach postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania. Samo wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzja ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa (zob. W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne. Zarys systemu. Warszawa 1962, s. 230). W przedmiotowej sprawie skarżący wywodzą, że postępowanie zakończone ostateczną decyzją Starosty Złotowskiego z dnia 30 marca 2015 r., udzielającej pozwolenie na budowę – przebudowę budynku gospodarczego, jest obarczone kwalifikowaną wadą, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt. 4 K.p.a., a więc zostało wydane bez zapewnienia skarżącym możliwości czynnego udziału w postępowaniu.
Rozpoznając przedmiotową sprawę należy w pierwszej kolejności zauważyć, że w sytuacji, gdy wniosek o wznowienia postępowania odnosi się do powołanej powyżej przesłanki, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., weryfikacja twierdzeń wnioskodawcy jest w istocie badaniem przesłanek wznowienia, co następuje po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Zważyć bowiem należy, że postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Stwierdzenie, że z wnioskiem wystąpił podmiot niebędący w rzeczywistości stroną skutkuje - zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. - odmową uchylenia decyzji dotychczasowej, a nie odmową wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2527/12, Baza NSA; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1828/12, Baza NSA). Dlatego też organy obu instancji oceniając zasadność wniosku o wznowienie postępowania, wydały decyzję, o jakiej mowa w art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. Podobnie, organy prawidłowo uznały, że wniosek o wznowienie postępowanie został złożony w terminie określonym przepisami prawa, a więc w terminie przewidzianym przez art. 148 K.p.a.
Jak wskazuje analiza akt sprawy, istota problemu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy skarżący posiadali interes prawny do bycia stroną postępowania zakończonego ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę, a w konsekwencji, czy ich pominięcie przy wydawaniu decyzji z dnia (...) marca 2015 r. oznacza, że w sprawie spełniona została przesłanka wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.
Zgodnie z ogólną zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 28 K.p.a., stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego w rozumieniu tego przepisu wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny i realny. Powinien on także znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego.
Powyższa zasada doznaje jednak ograniczenia w przypadku wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę. Stosownie bowiem do treści art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, w sprawie dotyczącej pozwolenia na budowę przymiot strony mają inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Również w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym, lecz dotyczącym pozwolenia na budowę, krąg podmiotów uznawanych za strony winien być ustalany na tej samej podstawie prawnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2007, II OSK 598/09, Baza NSA). Oznacza to, że w realiach przedmiotowej sprawy konieczne było ustalenie, czy nieruchomość skarżących znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu, w rozumieniu art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, a co za tym idzie, czy są mogli być oni uznani za stronę postępowania. Sąd wyjaśnia przy tym, że wyłączną podstawą oceny interesu prawnego skarżących mógł być w przedmiotowej sprawie powołany powyżej przepis ustawy Prawo budowlane, co powoduje, że podnoszone przez skarżących zarzuty naruszenia art. 59, 61 oraz 64 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie mogły być uznane za skuteczne. Przywołane przepisy dotyczą planowania przestrzennego, i umożliwiają określenie stron postępowania w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy, nie zaś pozwolenia na budowę, co ma miejsce w niniejszej sprawie.
Przez obszar oddziaływania w myśl art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego należy rozumieć "teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu". Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem sądów administracyjnych, obszar oddziaływania obiektu musi być w każdym przypadku określony w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Wyznaczenie takiego obszaru winno nastąpić z uwzględnieniem funkcji, formy, konstrukcji projektowanego obiektu i innych jego cech charakterystycznych oraz sposobu zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji. Do organów administracji architektoniczno - budowlanej należy w każdym przypadku zakreślenie tego obszaru i wskazanie stron tego postępowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 05 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 598/06, Baza NSA; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2012 r., II OSK 508/11, Baza NSA).
Równocześnie, co warte podkreślenia, aby wykazać, że obszar oddziaływania określonej inwestycji obejmuje sąsiednią nieruchomość nie wystarczy powoływanie się na prawdopodobieństwo wystąpienia immisji, jak hałas, zanieczyszczenia, zwiększony pobór wody, utrudnienia w odprowadzaniu ścieków, czy też zwiększenie ruchu samochodowego. Przytoczony wyżej przepis art. 3 pkt 20 prawa budowlanego mówi o ograniczeniu "w zagospodarowaniu terenu", a nie o immisjach (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 listopada 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 612/10, Baza NSA). Innymi słowy, włączenie danej nieruchomości do obszaru oddziaływania obiektu ma miejsce wówczas, gdy na podstawie konkretnych parametrów inwestycji będą się konkretyzować odpowiednie normy prawa materialnego, np. przepisy techniczno-budowlane, sanitarne czy ochrony środowiska, z których określony podmiot wywodzi swój interes prawny jako strona postępowania.
Ustalenie, czy mamy do czynienia z oddziaływaniem na sąsiednią nieruchomość w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, wymaga przedstawienia konkretnych argumentów, które wskazywałyby, że takie oddziaływanie rzeczywiście będzie miało miejsce. Przy czym przepisy Prawa budowlanego nie wykluczają powiązania kwestii oddziaływania obiektu budowlanego z ponadnormatywnym oddziaływaniem na sąsiednią nieruchomość oraz z naruszeniem przysługującemu właścicielowi prawa własności nieruchomości (por. wyrok NSA z 22 stycznia 2015 r. sygn. akt II OSK 1504/13, publ. na stronach internetowych NSA, w CBOSA). W przypadku konkretnej inwestycji wymagane jest odniesienie się do indywidualnych parametrów inwestycji, w tym przewidzianych w projekcie budowlanym rozwiązań.
Uwzględniając powyższe rozważania podzielić należy stanowisko organów obu instancji, że zakres oddziaływania przedmiotowej inwestycji ogranicza się tylko do działki inwestora, a skarżący nie mieli przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę. I tak, w pierwszej kolejności zauważyć należy, że na podstawie kwestionowanej decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia (...) kwietnia 2015 r., udzielono inwestorowi zgody na wykonanie robót budowlanych polegających na przebudowie istniejącego budynku gospodarczego usytuowanego bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną nr ew. (...). Roboty powyższe miały zostać wykonane wewnątrz istniejącego budynku - w jego środkowej części i miały polegać na przedłużeniu (podwyższeniu) istniejącego komina w związku z zamiarem podłączenia do kotłowni, zlokalizowanej w budynku gospodarczym, budynku mieszkalnego inwestora, który zlokalizowany jest na terenie tej samej działki nr (...). Jak zasadnie wyjaśnił Wojewoda, z treści decyzji o pozwoleniu na budowę jasno wynika, że istniejący budynek gospodarczy (usytuowany w granicy z działką odwołujących – nr (...)) nie będzie podlegać rozbudowie czy nadbudowie. Projektowane roboty budowlane miały zostać wykonane jedynie w środkowym pomieszczeniu budynku i przy istniejącym kominie. Jest to o tyle istotne, że pomieszczenie "kotłowni'" jest oddalone od działki odwołujących o 4,17 m, a istniejący komin o ponad 6,40 m. Biorąc pod uwagę powyższe odległości oraz rodzaj robót budowlanych należy stwierdzić, że nadbudowa komina ani roboty budowlane w środkowym z pomieszczeń istniejącego budynku nie spowoduje żadnych ograniczeń, co do możliwości zabudowy działki odwołujących. Pomieszczenie "kotłowni" będzie oddzielone od działki istniejącym garażem, w którym nie planuje się wykonywania robót budowlanych, a co za tym idzie w pomieszczeniu bezpośrednio graniczącym z działką o nr ew. (...) nie dojdzie do ewentualnych zmian w zakresie norm przeciwpożarowych.
Ze względu na zakres planowanych robót budowlanych w żaden sposób nie zmienią się zatem uwarunkowania związane z do § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, dotyczące minimalnych odległości obiektów budowlanych od granicy z działką sąsiednią, bowiem nie zaprojektowano rozbudowy czy też nadbudowy istniejącego budynku. Z tego też samego powodu nie może być mowy o zmianie warunków i naruszeniu § 13 warunków technicznych, w myśl którego odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń, oraz naruszeniu § 60 i § 57 rozporządzenia, w zakresie obowiązku zapewnienia odpowiedniego nasłonecznienia. Odległość nadbudowywanego komina od granicy z działką sąsiednią wynosi 6,40 m. Ponadto nie może być mowy o istotnej zmianie warunków świetlnych na działce o nr ew. (...). Co więcej, że ze względu na daną lokalizację wykonywanych robót budowlanych i ich charakter nie dojdzie także do zmian i naruszenia § 271, dotyczącego warunków przeciwpożarowych oraz § 29 warunków technicznych, dotyczącego stosunków wodnych.
Zasadnie organy przyjęły również, że podnoszone przez skarżących okoliczności dotyczące zaczadzenia i dewastacji ich nieruchomości, nie przesądza o możliwości bycia stroną postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę. Jak powyżej wskazano, tego typu oddziaływanie, świadczące o przekroczeniu dopuszczalnych granic immisji, może uzasadniać powstanie po stronie osób poszkodowanych odpowiednich roszczeń, na podstawie art. 144 ustawy Kodeks cywilny (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2009 r., II OSK 12/08).
Należy w tym miejscu zauważyć, że celem przedmiotowej inwestycji jest zapewnienie ogrzewania budynku mieszkalnego jednorodzinnego o parametrach nie odbiegających od standardowych (co wynika z analizy map załączonych do akt administracyjnych sprawy), dotąd ogrzewanego drewnem. Założono przy tym wykorzystanie technologii ogrzewania domu dopuszczonej zapisami planu miejscowego jako ekologiczne źródło energii. Jak wynika z dokumentacji projektowej (Opis techniczny technologii kotłowni c.o.) drewno można uznać za ekologiczne źródło energii pod warunkiem, że będzie spalane w nieemisyjnym źródle ciepła, dopuszczonym do eksploatacji na podstawie odpowiednich certyfikatów i aktualnych norm, co dokumentacja załączona do projektu uwzględnia. Podkreślenia wymaga, że to właśnie z projektu budowlanego może wynikać, czy inwestycja będzie oddziaływała na sąsiednie nieruchomości w postaci niepożądanych uciążliwości, ale w sposób który mógłby mieć wpływ na zakres wynikających z norm prawa materialnego uprawnień przysługujących właścicielom sąsiedniej nieruchomości. W rozpatrywanym przypadku takiego oddziaływania strona skarżąca nie wykazała.
Podsumowując powyższe rozważania wskazać należy, że organy administracji prawidłowo przyjęły, że skarżący nie byli stroną postępowania w przedmiocie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, a co za tym idzie nie mogli obecnie wnosić o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty Z. z dnia (...) kwietnia 2015 r. Brak spełnienia przesłanki wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. spowodował, że organy nie były uprawnione do badanie zasadności merytorycznych zarzutów dotyczących wydanego pozwolenia na budowę, a więc odniesienia się do zarzutów skarżących. W powyższym zakresie za nietrafne uznać więc należało zarzuty dotyczące zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, a w szczególności zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 77 K.p.a.
Mając powyższe na względzie przyjąć należało, że stanowisko organów administracji odpowiada prawu, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi winien był skargę oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło