II SA/Po 1312/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna; oddala skargę Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy S., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie: "K.p.a."), art. 1, art. 2 ust. 1, art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (dalej w skrócie: "u.u.w.z.o."), w zw. z art. 17. art. 20 ust. 3, art. 23, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej w skrócie: "u.ś.r.") – odmówił A. L. świadczenia w formie zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką B. L. Powodem odmowy było niespełnianie warunków ustawowych. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Burmistrz Miasta i Gminy S. wskazał, że decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...] A. L. nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką B. L. na okres od 29 czerwca 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. w oparciu o art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 pkt.2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych. W związku z powyższym, zdaniem organu pierwszej instancji, decyzja przyznająca A. L. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z powodu upływu terminu na jaki została wydana, a nie z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 u.u.w.z.o. z dniem 1 lipca 2013 r., co powoduje, że zasiłek dla opiekuna nie przysługuje. A. L. nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji i wniosła w terminie odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. Odwołująca podniosła, że jej matka – B. L. – wymaga stałej długotrwałej opieki. Mąż B. L. – S. L. – potrzebuje także całodobowej opieki. Oboje rodzice posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 1-2, art. 10 ust. 1 u.u.w.z.o., art. 11 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (dalej jako: "ustawa o zmianie u.ś.r.") oraz art. 17 u.ś.r. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że z akt sprawy wynika, iż organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...] przyznał wnioskodawczyni prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia 29 czerwca 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. w związku z opieką nad matką B. L. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że w związku z tym, iż S. L. posiadał terminowe orzeczenie o znacznym stopień niepełnosprawności, tj. na okres do dnia [...] czerwca 2013 r., to na podstawie art.24 ust. 3 u.ś.r. przyznano prawo do ww. świadczenia do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. W aktach sprawy znajduje się ww. orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Chodzieży z dnia [...] czerwca 2012 r., z którego wynika, że S. L. znaczny stopień niepełnosprawności ustalono na czas określony, tj. do dnia [...] czerwca 2013 r. Stąd organ pierwszej instancji był zobowiązany do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego do 30 czerwca 2013 r. W konsekwencji ww. decyzja z dnia [...] lipca 2012 r. była decyzją terminową i wygasła z powodu upływu okresu, na który została wydana a nie z mocy prawa, tj. art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. W konsekwencji, zdaniem Kolegium, wnioskodawczyni nie spełnia warunku z art. 2 ust. 1 u.u.w.z.o. (wygaśnięcie decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z mocy prawa) i wobec tego wnioskowane prawo do zasiłku nie może zostać przyznane. A. L. nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem organu odwoławczego i wniosła w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarżąca zarzuciła błędy w ustaleniach faktycznych i decyzjach – zarówno organu pierwszej, jak i drugiej instancji. Zdaniem skarżącej organ pierwszej instancji wydając decyzję chciał od początku nie przyznać świadczenia pielęgnacyjnego tylko ustawa na to nie pozwalała. Organ pierwszej instancji działał tak żeby w późniejszym terminie odmówić prawa do zasiłku dla opiekuna. Zdaniem skarżącej, wykorzystując lukę w przepisach odebrano jej należne świadczenie. W odpowiedzi na powyższą skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny jest sądem kasacyjnym. W razie stwierdzenia istotnych uchybień sąd administracyjny nie ma więc kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia danego postępowania, lecz jest upoważniony jedynie do uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub aktu. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. dnia [...] lipca 2014 r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku dla opiekuna. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567). Ustawa ta została uchwalona w celu wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., w sprawie o sygn. K 27/13, który orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy o zmianie u.ś.r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 1548), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że zakwestionowaną regulacją naruszono prawa słusznie nabyte oraz zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, a jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. U.u.w.z.o. określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 1). Stosownie do treści art. 2 ust. 1 u.u.w.z.o. zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy o zmianie u.ś.r., z dniem 1 lipca 2013r. Zdaniem organów obu instancji, skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania jej zasiłku dla opiekuna, gdyż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, które zostało jej przyznane decyzją Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] lipca 2012 r. nie wygasło z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 u.u.w.z.o., lecz na skutek upływu okresu, na który zostało przyznane (z dniem 30 czerwca 2013 r.). Stanowisko to uznać należy za prawidłowe. Wykładnia art. 2 ust. 1 u.u.w.z.o., prowadzi do konkluzji, że decyzje przyznające świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów sprzed nowelizacji, dokonanej ustawą o zmianie u.ś.r. wygasały z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 tej ustawy, niezależnie od daty ich wydania i okresu na jaki przyznawały to świadczenie, jeśli ten okres nie upływał przed 30 czerwca 2013 r., a prawo do świadczenia powstało przed dniem wejścia w życie nowelizacji (por.: wyrok WSA w Kielcach z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 999/13; wyrok WSA w Łodzi z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 969/14 – orzeczenia publ. w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W rozpoznawanej sprawie świadczenie pielęgnacyjne przyznane było skarżącej na okres od dnia 29 czerwca 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. z uwagi na czasowy charakter wydanego orzeczenia o niepełnosprawności (art. 24 ust.1 w zw. z ust. 3 u.ś.r. – tekst jedn. Dz. U. z 2006, Nr 139, poz. 992 ze zm.; aktualnie tekst jedn. Dz. U. z 2015, poz. 144). W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustalone było do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływał termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności. Data wygaśnięcia decyzji z upływem okresu jej ważności, w przypadku skarżącej, pokrywała się z datą wygaśnięcia z mocy prawa decyzji na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy o zmianie u.ś.r., z dniem 1 lipca 2013 r. W ocenie sądu, zbieg tych dat nie miał jednakże wpływu na podstawę wygaśnięcia decyzji, stąd nie można uznać, że decyzja wydana na rzecz skarżącej wygasła z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r., na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy o zmianie u.ś.r. Skoro w przypadku skarżącej decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie wygasła z mocy prawa na wskazanej powyżej podstawie, nie można było przy rozpatrywaniu jej wniosku stosować art. 2 ust. 2 u.u.w.z.o., który wobec osób spełniających warunek art. 2 ust.1 tej ustawy, reguluje jedynie okresy przyznania zasiłku dla opiekuna i określa dodatkowy warunek jego uzyskania, polegający na konieczności spełniania przez osobę wnioskującą warunków otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Za prawidłowością dokonanej przez Sąd wykładni przemawia także treść art. 25 u.u.w.z.o, który stanowi, że "W przypadku, gdy o specjalny zasiłek opiekuńczy, o którym mowa w art. 16a ustawy zmienianej w art. 17, ubiegają się osoby, którym w okresie od dnia 31 grudnia 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. wygasły decyzje przyznające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, wydane na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2013 r., z powodu upływu terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje tym osobom w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2014 r., na warunkach dotyczących specjalnego zasiłku opiekuńczego określonych w ustawie zmienianej w art. 17, również jeżeli osoby te nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Tym samym, jak trafnie podniesiono w motywach zaskarżonej decyzji, brak było podstaw do przyznania skarżącej zasiłku dla opiekuna. Prezentowane wyżej stanowisko znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 932/14; wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 1996/14; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 761/14, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 998/14 – orzeczenia publ. w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/) W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.