II SA/Po 135/25
WyrokWSA w Poznaniu2025-06-04
Skład orzekający: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz, Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak, Asesor WSA Robert Talaga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane domownikowi rolnika, który zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym po dniu 31 grudnia 2023 r., a prawo do świadczenia powstało przed tą datą?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane domownikowi rolnika, który zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym lub jego prowadzenia, jednakże warunek ten musi być spełniony najpóźniej na dzień 31 grudnia 2023 r., aby zastosowanie znalazły przepisy w brzmieniu obowiązującym do tej daty. Skoro skarżący zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym dopiero z dniem 1 sierpnia 2024 r., nie spełnił przesłanki negatywnej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego według starego reżimu prawnego.Stan faktyczny
Skarżący A. D. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką, osobą niepełnosprawną. Wójt odmówił przyznania świadczenia, wskazując na negatywne przesłanki wynikające z ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz fakt ubezpieczenia skarżącego w KRUS jako domownika rolnika. Po uchyleniu przez WSA decyzji SKO, organ II instancji ponownie rozpoznał sprawę, ustalając, że skarżący zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym i opłacania składek w KRUS dopiero z dniem 1 sierpnia 2024 r. SKO utrzymało w mocy decyzję o odmowie przyznania świadczenia, uznając, że skarżący nie spełnił warunku zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym na dzień 31 grudnia 2023 r.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 4 czerwca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Asesor WSA Robert Talaga Protokolant: specjalista Edyta Rurarz-Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2025 roku sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 listopada 2024 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga A. D. (zwanego dalej "wnioskodawcą" lub "skarżącym") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwanego dalej "SKO", "Kolegium" lub "organem II instancji") z dnia 28 listopada 2024 r., nr [...]. W decyzji tej utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (zwanego dalej "Wójtem" lub "organem I instancji") z dnia 7 grudnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad jego matką – A. D.. Zaskarżona decyzja została podjęta w oparciu o poniżej przedstawione okoliczności faktyczne i prawne. Wszystkie orzeczenia sądowe powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: bazy CBOSA, chyba że wyraźnie zostanie wskazane inne źródło publikacji orzeczenia.
Dnia 10 listopada 2023 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (zwanego dalej "GOPS") wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie jemu ww. świadczenia w związku ze sprawowaną przez niego opieką nad matką. Z treści wniosku oraz załączonych dokumentów wynika, że A. D. (ur. w 1952 r.) jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym na stałe. Jej mąż – A. D. – został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. z dnia 2 maja 2023 r. o sygn. akt [...] na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na okres próby do lat trzech. Ponadto mąż został obarczony zakazem zbliżania się do swojej żony na odległość do 100 m. Nad wykonywaniem wyroku czuwa kurator sądowy. Wnioskodawca jest ubezpieczony w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (zwanej dalej "KRUS") jako domownik rolnika. Wcześniej, w latach 1991-2016, opłacał składki jako rolnik.
Dnia 21 listopada 2023 r. odbył się wywiad środowiskowy przeprowadzony przez pracownika GOPS. Podczas wywiadu ustalono, że A. D. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoim synem – wnioskodawcą. A. D. porusza się na wózku inwalidzkim. Całokształt opieki nad matką sprawuje jej syn. Wnioskodawca nie pracuje zawodowo, od 2016 r. jest ubezpieczony w KRUS jako domownik rolnika.
Decyzją z dnia 7 grudnia 2023 r., nr [...], Wójt odmówił przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego, a także składek na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne w związku ze sprawowaniem przez niego opieki nad matką. W uzasadnieniu decyzji Wójt podniósł, że wnioskowane świadczenie nie może zostać przyznane, ponieważ niepełnosprawność A. D. powstała po jej 25. roku życia, co w świetle art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm., zwanej dalej "u.ś.r.") stanowi przesłankę negatywną do przyznania tegoż świadczenia. Ponadto wnioskodawca jest ubezpieczony w KRUS jako domownik. W tym przypadku, gdy o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się domownik rolnika, świadczenie to może jemu przysługiwać, gdy ten zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego albo zaprzestanie wykonywania pracy w tymże gospodarstwie.
Wnioskodawca wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji. Wnioskodawca podniósł, że organ I instancji zastosował niekonstytucyjny przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. To nie powinno mieć miejsca. Wnioskodawca oświadczył, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego, a ubezpieczenie otrzymuje jako domownik rolnika, tj. jego siostry. To siostra prowadzi gospodarstwo rolne.
Decyzją z dnia 5 marca 2024 r., nr [...], Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy u.ś.r. obowiązujące do dnia 31 grudnia 2023 r.
Kolegium krytycznie odniosło się do zastosowania przez Wójta przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. Tenże przepis, w zakresie w jakim został zastosowany, jest niekonstytucyjny z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13. Wójt nie mógł zatem zastosować tego przepisu w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 17b ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane domownikowi rolnika, jeżeli domownik ten zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez niego pracy w gospodarstwie rolnym. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa albo wykonywania w nim pracy potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. To, że wnioskodawca podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników nie stoi na przeszkodzie temu, aby pobierać świadczenie pielęgnacyjne. Podobne stanowisko wyraża się w orzecznictwie.
Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego , Wójt nie wyjaśnił podstawowej kwestii, a więc to, czy wnioskodawca zrezygnował z prowadzenia gospodarstwa rolnego albo zaprzestał pracy w nim. Ponadto wyrok skazujący męża A. D. miał zawierać tylko pierwszą stronę.
Na skutek rozpoznania sprzeciwu od decyzji organu II instancji, wniesionego przez skarżącego, prawomocnym wyrokiem z dnia 14 sierpnia 2024 r. o sygn. akt II SA/Po 282/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego . Sąd podniósł, że wyrok Sadu Rejonowego w Z. jest kompletny. W aktach sprawy znajduje się jego pełna treść (k. [...] akta administracyjnych organu I instancji, na obydwóch stronach). Znajduje się tam również informacja o prawomocności tego orzeczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze niezasadnie oczekiwało od Wójta skompletowania wyroku sądu karnego, skoro znajduje się on w aktach sprawy.
W kwestii pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym, Sąd zauważył błędy w postępowaniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego . Wbrew temu, co wskazano w zaskarżonej decyzji, skarżący złożył oświadczenie, o którym mowa w art. 17b ust. 2 u.ś.r. (k. [...] akt administracyjnych organu I instancji, na odwrocie). Jest to oświadczenie, które zostało ewidentnie błędnie sformułowane, ponieważ wynika z niego, że skarżący nie jest domownikiem rolnika, a także nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w nim. Jednocześnie w aktach znajduje się zaświadczenie KRUS (dokument urzędowy), który przeczy oświadczeniu skarżącego – od dnia 25 kwietnia 2019 r. jest on domownikiem rolnika, co zresztą potwierdzono jeszcze w odwołaniu od decyzji Wójta. Oświadczenie zatem, o którym mowa w art. 17b ust. 2 u.ś.r. zostało złożone i podlega ono, wespół z całokształtem okoliczności faktycznych sprawy, ocenie organu administracji publicznej, tak rozpoznawczemu, jak i odwoławczemu. Nie było zatem podstaw do zastosowania przepisu art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, zwanej dalej "k.p.a.").
Sąd polecił organowi II instancji, aby dokonał oceny oświadczenia skarżącego, o którym mowa w art. 17b u.ś.r. i w oparciu o tę ocenę, wydał decyzję merytoryczną. Skoro oświadczenie, o którym mowa w art. 17b ust. 1 u.ś.r. zostało złożone, ale jest ono w sposób oczywisty błędnie wypełnione, gdyż KRUS zaświadczył, że skarżący jest domownikiem, to zasadnym jest wezwać skarżącego do sprecyzowania kiedy zaprzestał prowadzenia gospodarstwa albo pracy w nim, a w następstwie tego wydanie decyzji merytorycznej. Sprawa powróciła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 27 września 2024 r.
Pismem z dnia 8 listopada 2024 r. Kolegium wezwało Wójta do uzupełnienia postępowania dowodowego. Organ II instancji wezwał Wójta do sprawdzenia, czy A. D. uzyskała albo czy wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej świadczenia wspierającego, a jeżeli ma przyznane, to od kiedy. Ponadto organ I instancji miał ustalić, czy zachodzą przesłanki negatywne, o których mowa w art. 17 ust. 5 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. W osobnym piśmie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wezwało Wójta do wyjaśnienia, czy skarżący jest rolnikiem lub małżonkiem albo domownikiem rolnika oraz czy skarżący zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w takowym, ze wskazaniem daty zaprzestania.
Wójt ustalił, że dnia 19 listopada 2024 r. skarżący złożył oświadczenie, iż z dniem 1 sierpnia 2024 r. zaprzestał opłacania składek w KRUS jako domownik. Tego samego dnia zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym. Do pisma przedłożono kopię decyzji Prezesa KRUS, w której stwierdzono ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego, macierzyńskiego i emerytalno-rentowego od dnia 1 sierpnia 2024 r. Przedłożono także kopię decyzji Starosty z dnia 26 sierpnia 2024 r. o uznaniu skarżącego za bezrobotnego i o odmowie przyznania zasiłku.
Wójt powiadomił Samorządowe Kolegium Odwoławcze , że A. D. wnioskuje o pomoc finansową. Zdaniem Wójta, zachodzi przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r.
Decyzją z dnia 28 listopada 2024 r., nr [...], Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze powtórzyło swoje uwagi dotyczące art. 17 ust. 1b u.ś.r. – nie było podstaw do zastosowania tego przepisu.
Kolegium wskazało, że na dzień 31 grudnia 2023 r. skarżący nie zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym. Skarżący oświadczył, że zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym z dniem 1 sierpnia 2024 r., tak jak zaprzestał opłacania składek w KRUS. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, do dnia 1 sierpnia 2024 r. skarżący nie spełniał przesłanek do przyznania jemu świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż pracował do tego dnia w gospodarstwie rolnym. To oznacza, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2023 r. nie będą już więcej znajdowały zastosowania do sprawy skarżącego, gdyż do dnia 1 sierpnia 2024 r. nie spełniał przesłanek do uzyskania świadczenia rodzinnego.
Skarżący, działając samodzielnie, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której kwestionuje decyzję organu II instancji. Skarżący zakwestionował błędne zakwalifikowanie go jako osobę pracującą w gospodarstwie rolnym.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że fakt ubezpieczenia wynikał tylko z chęci istnienia dostępu do opieki zdrowotnej. Skarżący stwierdził, że jest w trudnej sytuacji finansowej i nie może opłacać już wizyt lekarskich. Gospodarstwo rolne w zasadzie nie istnieje. Nie ma tam zwierząt gospodarskich, maszyn, nie ma działalności rolniczej. Samo zgłoszenie w KRUS nie oznacza, że jest się rolnikiem.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał stanowisko, jakie zajął w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawę w dniu 4 czerwca 2025 r. nie stawił się nikt, pomimo prawidłowego zawiadomienia stron. Wyrok został ogłoszony po zamknięciu rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli, zgodność z prawem. Kognicja sądów administracyjnych obejmuje m.in. sądową kontrolę decyzji administracyjnych, o czym stanowi art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej "p.p.s.a."). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Innymi słowy, Sąd z urzędu powinien wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności, które mają wpływ na ocenę trafności kontrolowanego rozstrzygnięcia, nawet jeśli nie zostały one podniesione przez stronę skarżącą.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena zgodności z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego , utrzymującej w mocy decyzję Wójta o odmowie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad jego matką. Analiza całokształtu sprawy doprowadziła Sąd w składzie orzekającym do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.
Zanim jednak Sąd przejdzie do zasadniczych rozważań nad istotą sprawy należy wyraźnie wyartykułować to, że Sąd w składzie orzekającym jest związany oceną prawną i zaleceniami co do dalszego postępowania, jakie tut. Sąd sformułował w swoim prawomocnym wyroku o sygn. akt II SA/Po 282/24. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a.: "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie". Zacytowany przepis wyraża normę prawną ustanawiającą zasadę, że jeżeli w postępowaniu sądowoadministracyjnym zapadło już prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego, to stanowisko, jakie zostało w nim zajęte, jest wiążące dla organu administracji publicznej, i jeżeli nie zaszły okoliczności uzasadniające odstąpienie od tego stanowiska – zmiana stanu faktycznego, prawnego albo podjęcie uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny – to organ administracji publicznej jest zobowiązany z urzędu uwzględnić takie stanowisko. Innymi słowy, organ administracji publicznej ma obowiązek postępować według zaleceń sądu administracyjnego, aby rozstrzygnąć sprawę co do jej istoty. Norma art. 153 p.p.s.a. nie determinuje rozstrzygnięcia organu w tym znaczeniu, że po wyroku uchylającym może zostać wydana decyzja o tożsamej treści, jak decyzja wcześniej uchylona. Nie oznacza to jednak, że organ administracji publicznej ponownie rozpoznający sprawę może pominąć zalecenia wynikające z wyroku sądu administracyjnego, bowiem do ich uwzględnienia jest wyraźnie zobligowany na mocy art. 153 p.p.s.a. (wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1872/12). Jeżeli organ administracji publicznej uchyli się od obowiązku realizacji zaleceń, jakie skierował do niego sąd administracyjny albo przyjmie odmienną wykładnię przepisów prawa niż przeprowadził ją sąd, świadczy to o wadliwości decyzji, co kwalifikuje ją do uchylenia w ponownie toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym (zob. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2669/15).
Tutejszy Sąd zwrócił uwagę Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w prawomocnym wyroku, że istnieją błędne ustalenia co do kwestii zaprzestania prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa rolnego albo zaprzestania przez niego pracy w nim. Złożone wraz z wnioskiem inicjującym postępowanie administracyjne, oświadczenie, o którym mowa w art. 17b ust. 1 u.ś.r. było wadliwie skonstruowane i dlatego nie mogło ono być uznane za dowód w sprawie. Kolegium miało zatem obowiązek ustalić od nowa, jak wygląda to zagadnienie. Sąd w składzie orzekającym stwierdza tym razem, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wypełniło ciążące na nim zobowiązanie i ustaliło te okoliczności w prawidłowy sposób.
Trzeba bowiem zaznaczyć, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie podniosło, iż w sprawie powinien znaleźć stan prawny obowiązujący do dnia 31 grudnia 2023 r. Ten fakt wynika z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429, zwanej dalej "u.ś.w."), który stanowi, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 u.ś.r., do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawodawca wprowadził zatem warunek, od którego uzależnia się reżim ustawy o świadczeniach rodzinnych. Warunek ten polega na powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed albo po dacie 31 grudnia 2023 r. Nie ma więc wątpliwości, że najpóźniej na dzień 31 grudnia 2023 r. wnioskodawca musi spełniać kumulatywnie przesłanki do przyznania jemu świadczenia pielęgnacyjnego z jednoczesnym niewystępowaniem przesłanek negatywnych. Jeżeli nawet organowi administracji publicznej przyjdzie rozpoznawać wniosek po ww. dacie, to jego rolą jest sprawdzenie, czy na dzień 31 grudnia 2023 r. wnioskodawca spełniał wymagania określone prawem (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 1213/24, zob. także wyrok WSA w Lublinie z dnia 27 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 2/25). W sytuacji, gdy organ administracji publicznej, że na dzień 31 grudnia 2023 r. wnioskodawca nie spełniał przesłanek do przyznania jemu świadczenia pielęgnacyjnego, to powinien wydać decyzję negatywną.
W przypadku rolników, sprawa rezygnacji z pracy wygląda analogicznie. Jak zasadnie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, "okoliczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia oraz brak możliwości jego podjęcia powinny być oceniane w toku jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego - co wymaga zaznaczenia - nie na stan przeszły (uprzedni), ale teraźniejszy (aktualny), tj. na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie tej formy pomocy. Powyższe znajduje zastosowanie w związku z art. 17b u.ś.r. w sytuacji gdy o świadczenie pielęgnacyjne wnioskują odpowiednio rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy." (wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2025 r., sygn. akt I OSK 844/24). Sąd Kasacyjny zaznaczył pewną zależność, ponieważ należy badać na dzień rozpoznania wniosku, czy wnioskodawca nadal pracuje czy nie. Jeżeli jego badanie potwierdza ten fakt jako obecny, to tym bardziej oznacza to, że w przeszłości miało to miejsce, tak jak w niniejszej sprawie.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Kolegium, kierując się przepisem art. 153 p.p.s.a., ustalił, że skarżący – domownik rolnika – jest ubezpieczony w KRUS. Tak jak zasadnie podniósł skarżący, fakt ubezpieczenia w KRUS nie oznacza, że prowadzi się gospodarstwo rolne albo się w nim pracuje. Ustawodawca jednak zawarł w art. 17b ust. 1 u.ś.r. prawo do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przez domownika rolnika. Stawia się jednak warunek, że domownik rolnika musi zaprzestać prowadzenia gospodarstwa albo wykonywania w tymże gospodarstwie pracy. Ten fakt potwierdza się, zgodnie z art. 17b ust. 2 u.ś.r., w stosownym oświadczeniu złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Takie oświadczenie zostało złożone w nowej, poprawionej i właściwej wersji. Skarżący złożył do akt oświadczenie, spełniające wymogi z art. 17b ust. 2 u.ś.r., że: 1) z dniem 1 sierpnia 2024 r. skarżący zaprzestał opłacania składek w KRUS jako domownik oraz; 2) skarżący zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym z dniem 1 sierpnia 2024 r. (k. [...] akt administracyjnych organu II instancji). To oświadczenie dowodzi temu, że wymóg zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym albo prowadzenia tego gospodarstwa nie został spełniony na dzień 31 grudnia 2023 r. Istnieje zatem przesłanka negatywna do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego według starego reżimu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Okres niepracowania musi być ciągły od momentu złożenia wniosku inicjującego postępowanie administracyjne w tej sprawie, aż do momentu rozpoznania sprawy przez organ administracji publicznej. Nie może być tak, że w międzyczasie skarżący zacznie spełniać wymogi prawem określone. "O powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego można natomiast mówić jedynie w takim wypadku, gdy osoba ubiegająca się o jego przyznanie, przed wskazanym dniem [31 grudnia 2023 r. – uw. Sądu] spełniła wszystkie wymagane przepisami u.ś.r. warunki, a jedynie organ nie zdążył przed tą datą wydać decyzji przyznającej świadczenie. Zatem regulacja art. 63 u.ś.w. umożliwia przyznanie świadczenia tym osobom, które przed zmianą przepisów złożyły kompletny wniosek, ale organy nie zdążyły go do dnia 31 grudnia 2023 r. rozpoznać. Regulacja ta nie będzie natomiast mogła mieć zastosowania w takich sprawach, w których przyznanie świadczenia przed dniem 31 grudnia 2023 r. było niemożliwe z uwagi na niespełnienie przez wnioskodawcę wszystkich warunków." (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 43/25).
Wobec oświadczenia przez skarżącego, że zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym z dniem 1 sierpnia 2024 r., a więc po dniu 31 grudnia 2023 r., należy stwierdzić, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie wydało decyzję, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., tj. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący nie spełniał w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wymogów z art. 17 ust. 1 w związku z art. 17b ust. 1 i 2 u.ś.r.
Odnosząc się bezpośrednio do treści skargi, należało stwierdzić jej oczywistą niezasadność. Sąd zaznacza, że skarżący nie jest już pracownikiem na gospodarstwie rolnym, co jest prawdą. Jednakże skarżący nie dostrzega tego, że na dzień 31 grudnia 2023 r. był osobą pracującą. To, że skarżący z dniem 1 sierpnia 2024 r. zaczął spełniać przesłankę rezygnacji z zatrudnienia to oznacza, że nie może mieć zastosowania do niniejszej sprawy stan prawny sprzed dnia 1 stycznia 2024 r. W nowym brzmieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. ma zupełnie inne znaczenie i świadczenie pielęgnacyjne jest dedykowane innym osobom. Tłumaczenie skarżącego, że gospodarstwo rolne w zasadzie nie istnieje, nie oznacza, że nie można było wykonywać w nim pracy. Gospodarstwo rolne to cały zespół urządzeń, elementarzu i gruntów. Charakter działalności rolniczej może być rozmaity. Ustawodawca poza tym wiąże prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z oświadczeniem o zaniechaniu pracy w gospodarstwie albo jego prowadzenia. Faktyczne okoliczności są drugorzędne, gdyby oświadczenie z art. 17b ust. 2 u.ś.r. pozostawiały jakieś wątpliwości.
Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o oczywistej niezasadności skargi. Kierując się wspomnianym już przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie znalazł żadnych przesłanek skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło