II SA/Po 1393/13

Dnia 15 kwietnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2014 roku sprawy ze skargi M. A. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2013 roku Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] 2013 r. znak [...] , na podstawie art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania M. A. z dnia 3 kwietnia 2013 r. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta L. z dnia [...] 2013 r. znak: [...]nakazującej M. A. rozbiórkę obiektów położonych na terenie nieruchomości zlokalizowanej w L. przy ul. G. nr [...] – trzech wiat stalowych, niepołączonych trwale z gruntem, oznaczonych w załączniku jako 2, 2a i 2b, budynku magazynowo-gospodarczego oznaczonego w załączniku nr 3 oraz budynku magazynowo-gospodarczego oznaczonego w załączniku nr 4, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powołaną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta L. (dalej: PINB) w dniach 18 października 2010 r. i 25 stycznia 2013 r. przeprowadził kontrole nieruchomości przy ul. G. [...] w L., w wyniku których stwierdził, że na wspomnianej działce znajdują się obiekty, na które właściciel nie posiada pozwoleń na budowę: - budynek gospodarczy wykonany w 2003 r. z elementów żelbetowych, - 3 wiaty stalowe niepołączone trwale z gruntem powstałe w latach 1977-1978, - budynek magazynowo-gospodarczy o konstrukcji drewnianej powstały w latach 1977-1978, - budynek magazynowo-gospodarczy o konstrukcji tradycyjnej murowanej powstały w latach 1977-1978. W rezultacie PINB decyzją z [...] 2013 r. nakazał rozbiórkę 3 wiat stalowych pokrytych eternitem, niepołączonych trwale z gruntem, budynku magazynowo-gospodarczego o konstrukcji drewnianej pokrytego papą oraz budynku magazynowo-gospodarczego o konstrukcji tradycyjnej, murowanego, pokrytego papą, wybudowanych na wspomnianej działce. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. A. podnosząc, iż wiaty stalowe nie są obiektami budowlanymi, gdyż nie posiadają fundamentów oraz ścian bocznych, a oba budynki gospodarcze z uwagi na swą konstrukcję są obiektami tymczasowymi. Wskazał, iż wiaty i budynki gospodarcze powstały w latach 70-tych XX wieku i nie wymagały pozwolenia na budowę. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że przedmiotem sprawy jest budowa obiektów na fermie lisów w L. przy ul. G. [...] oznaczonych w protokole kontroli jako obiekty 2a, 2b, 2c, 3 i 4. Z oświadczenia właściciela nieruchomości wynika, że powstały one w latach 1977-1978 bez pozwolenia na budowę. Wszystkie obiekty są związane z hodowlą lisów. Pod wiatami stalowymi znajdują się klatki z lisami połączone konstrukcyjnie z elementami wiat, w pozostałych obiektach gospodarczo-magazynowych znajdują się urządzenia do przygotowywania karmy dla lisów oraz skrzynki i pojemniki do przechowywania żywności. WWINB wskazał, że zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Skoro przedmiotowe obiekty powstały w latach 1977-1978 to należało zastosować przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.). Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego 1974 r. roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Ustawa z 1974 r. nie przewidywała możliwości zwolnienia z tego obowiązku w przypadku budowy obiektów tymczasowych lub niepołączonych trwale z gruntem, zatem zarzuty zawarte w odwołaniu organ II instancji uznał za bezzasadne. Zastosowanie znalazł art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., zgodnie z którym obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. WWINB stwierdził, że aktualnie dominuje stanowisko, iż przewidziana w art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. zgodność z przepisami budowlanymi dotyczy okresu realizacji budowy, natomiast zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym dotyczy daty podejmowana zaskarżonej decyzji. Z akt sprawy wynika, że działki nr 156 i 157 przy ul. G. [...] w L. znajdują się na terenie, dla którego obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego ul. C., torów kolejowych i granic miasta L. zatwierdzony uchwałą Rady Miejskiej L. z dnia [...] 2009 r. nr [...] (Dz. Urz. Woj. Wlkp. nr [...]), zgodnie z którym stanowią one teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usług (oznaczonych symbolem E-37 MN/U) oraz zabudowy usługowej z dopuszczeniem wbudowanych lokali mieszkalnych (E-40 U/MN). Wynika z tego, że aktualnie obowiązujący plan miejscowy nie dopuszcza możliwości lokalizowania na przedmiotowym terenie obiektów o przeznaczeniu innym niż zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna lub usługowa. Przedmiotowe obiekty są zaś związane z prowadzoną działalnością gospodarczą polegającą na hodowli lisów. Nie stanowią one zatem ani zabudowy mieszkalnej, ani usługowej, a zatem są niezgodne z ustaleniami planu miejscowego. Zdaniem WWINB trafnie organ I instancji uznał, że ze względu na brak możliwości doprowadzenia przedmiotowych obiektów do stanu zgodnego z prawem (art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.) należało nakazać ich rozbiórkę. M. A. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wskazał, że decyzje organów I i II instancji szkodzą jego interesom i jego rodziny, gdyż prowadzą do utraty możliwości zarabiania pieniędzy i źródła utrzymania. Dodał, że w czasie, gdy wiaty i szopy były budowane wszyscy mówili, że nie są potrzebne pozwolenia na budowę. Zdaniem skarżącego organy nie wykazały, by takie pozwolenie było wówczas wymagane i dlaczego aktualnie nakazuje się rozbiórkę obiektów. W odpowiedzi WWINB wniósł o oddalenie skargi, powołując się na swe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2013 r. Sąd odrzucił skargę M. A. z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia. Następnie na skutek wniosku skarżącego Sąd postanowieniem z dnia 31 grudnia 2013 r. przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się bezzasadna, albowiem decyzje wydane w niniejszej sprawie odpowiadają prawu. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 sierpnia 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta L. z dnia 18 marca 2013 r., którą nakazano skarżącemu – M. A. rozbiórkę obiektów tj. trzech wiat stalowych, niepołączonych trwale z gruntem, oznaczonych w załączniku jako 2, 2a i 2b, budynku magazynowo-gospodarczego oznaczonego w załączniku nr 3 oraz budynku gospodarczego oznaczonego w załączniku nr 4, położonych na terenie nieruchomości zlokalizowanej w L. przy ul. G. nr [...]. Poza sporem w niniejszej sprawie jest okoliczności, w jakim czasie przedmiotowe obiekty zostały wybudowane. Sam skarżący oświadczył, a organy nadzoru budowlanego nie miały podstaw do kwestionowania jego twierdzeń, że zarówno 3 wiaty, jak i oba budynki magazynowo-gospodarcze zostały wybudowane w latach 1977-1978. Poza sporem jest również, że budowa tych obiektów nie została poprzedzona uzyskaniem pozwolenia na budowę. W związku z tym, że przedmiotowe obiekty zostały wybudowane pod rządami uprzednio obowiązującej ustawy – Prawo budowlane z 1974 r., a oceniane przez Sąd postępowanie organów nadzoru budowlanego toczyło się pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1994 r. należało w pierwszej kolejności przesądzić, która z powołanych ustaw znajdzie w sprawie zastosowanie. Wyjaśnić należy, iż regułą wprowadzoną na podstawie art. 103 ust. 1 Prawa budowlanego z dnia 7 lipca 1994 r. jest stosowanie prawa nowego, a reguła ta obejmuje nie tylko sprawy, w których postępowanie administracyjne jest wszczynane już po wejściu jej w życie (niezależnie od tego, czy dotyczy zdarzeń faktycznych powstałych jeszcze w okresie obowiązywania poprzedniej ustawy), ale także sprawy wszczęte, a niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie nowej ustawy, a zatem przed dniem 1 stycznia 1995 r. Przepisy Prawa budowlanego z 1994 r. mają zastosowanie do samowoli budowlanych, z tym jednak zastrzeżeniem, że wyłączono możliwość stosowania art. 48 tej ustawy do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, jak również do obiektów, w stosunku do których przed tym dniem wszczęto postępowanie administracyjne. Przepis art. 103 ust. 2 zdanie drugie nakazuje do takich obiektów stosować przepisy dotychczasowe. Takie odesłanie powoduje, że skutki samowoli budowlanej, polegającej na wybudowaniu obiektu budowlanego przed dniem 1 stycznia 1995 r., należy likwidować używając środków prawnych przewidzianych w przepisach Prawa budowlanego z 1974 r. Jednocześnie kwalifikację obiektów budowlanych należy ustalać według obecnie obowiązujących przepisów (tak tutejszy Sąd w wyrokach z dnia 24 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Po 924/08 i II SA/PO 925/08, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedmiotowa sprawa dotyczy dwóch obiektów magazynowo-gospodarczych, jednego o konstrukcji drewnianej o wymiarach 45 m x 3 x 2,5 m, , z dachem pokrytym papą, drugiego - o konstrukcji tradycyjnej o wymiarach 15 x 3 x 2,70 m, z dachem pokrytym papą. Zważywszy, że obiekty te są trwale związane z gruntem, posiadają ściany, fundamenty i dach nie ma wątpliwości, że są budynkami stanowiącymi kwalifikowaną formę obiektów budowlanych (art. 3 pkt 2 w zw. z art. 3 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego z 1994 r.). Z kolei pozostałe 3 wiaty objęte postępowaniem należało również, co uczyniły organy nadzoru budowlanego uznać za obiekty budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego z 1994 r. Konstrukcje te, pomimo braku fundamentów i ścian, są obiektami budowlanymi (art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego z 1994 r.) innymi niż budynki (art. 3 pkt 2 tej ustawy) i mają cechy konstrukcyjne wiat – zadaszone konstrukcje stalowe, z dachami pokrytymi eternitem (pozbawione ścian). Wprawdzie przepisy Prawa budowlanego z 1994 r. nie zawierają definicji legalnej wiaty, to definicja taka jest zawarta w pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) (Dz.U. Nr 112, poz. 1316). Zgodnie z tą definicją wiatą jest szczególny rodzaj budynku, stanowiący pomieszczenie naziemne nie obudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet w ogóle ścian pozbawione. Stąd zasadniczym kryterium zakwalifikowania danego obiektu jako wiaty jest stwierdzenie, że obiekt nie jest zamknięty, a więc nie jest obudowany ze wszystkich stron. Również w języku powszechnie używanym wiata to lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach, niekiedy ze ściankami z boku, wzniesiona np. nad peronem kolejowym, parkingiem, hangarem czy przystankiem tramwajowym (Uniwersalny słownik języka polskiego, Tom 4, red. prof. S. Dubisz, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, str. 404). Takiemu ujęciu odpowiada wniosek, że wiata, nie będąc budynkiem, nie powinna posiadać wszystkich cech, o jakich mowa w treści art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego (tak tutejszy Sąd w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Po 30/11, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje stanowisko, że wiaty należą do kategorii obiektów budowlanych w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. (por. wyroki NSA z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1642/11 dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl , czy z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 1783/08, LEX nr 587283, z dnia 17 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 1400/07, LEX nr 526054). W związku z powyższym - w ocenie Sądu - organy orzekającej prawidłowo przyjęły, że zważywszy na fakt, że zarówno wymienione wiaty, jak i oba budynki magazynowo-gospodarcze są obiektami budowlanymi i zostały wybudowane w latach 1977-1978 w warunkach samowoli budowlanej to z uwagi na regulację określoną w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., zastosowanie powinny znaleźć przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. Wspomnieć należy, odpowiadając na zarzut skarżącego jakoby przedmiotowe obiekty nie wymagały w dacie ich realizacji uzyskania pozwolenia na budowę, że przepisy "starego" Prawa budowlanego z 1974 r. wskazywały, iż roboty budowlane, rozumiane zgodnie z art. 2 ust. 3 tej ustawy jako polegające m.in. na budowie, montażu obiektu budowlanego lub jego części, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 1). Trafnie zatem przyjęły organy orzekające, że brak po stronie skarżącego pozwolenia lub pozwoleń na budowę przedmiotowych obiektów rodzi konieczność wszczęcia i prowadzenia postępowania względem obiektów zrealizowanych w warunkach samowoli budowlanej. Jak trafnie uznał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w przypadku braku wymaganego pozwolenia na budowę należało zastosować przepis art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Przepis art. 37 ust. 1 tejże ustawy określa, że obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Z powołanego przepisu wynika, że istnieje konieczność rozbiórki obiektu budowlanego w sytuacji, gdy został on wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy oraz jego charakter, przeznaczenie nie odpowiada przeznaczeniu wynikającemu z przepisów o planowaniu przestrzennym. Sąd podziela stanowisko WWINB, iż określona w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. zgodność z przepisami budowlanymi odnosi się do okresu realizacji budowy, zaś zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym – do daty podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie obejmującej samowolną budowę obiektu, a więc przepisy aktualne na dzień orzekania przez organy nadzoru budowlanego. Jak prawidłowo stwierdziły organy nadzoru budowlanego, dla terenu obejmującego m.in. nieruchomość przy ul. G. [...] w L. obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w rejonie ul. C., torów kolejowych i granic miasta L. (uchwała Rady Miejskiej L. z dnia [...] 2009 r. nr [...], Dz. Urz. Woj. Wlkp. nr [...]), w którym określono przeznaczenie przedmiotowego terenu w części pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i usług (symbol E-37 MN/U) oraz w pozostałej części pod zabudowę usługową z dopuszczeniem wbudowanych lokali mieszkalnych (symbol E-40 U/MN). Zważywszy, że wszystkie obiekty będące przedmiotem analizy w niniejszej sprawie służą prowadzeniu przez skarżącego hodowli lisów i co zostało przez organy orzekające wykazane – zagospodarowane są na ten cel, nie można uznać, by taki sposób przeznaczenia tychże obiektów odpowiadał funkcji określonej w obowiązującym planie miejscowym. W rezultacie trafnie organy orzekające przyjęły, że brak jest podstaw do zastosowania art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. i podjęcia prób legalizacji przedmiotowych obiektów, albowiem przepis ten znajduje zastosowanie w sytuacji niezgodnego z prawem wybudowania obiektu, ale tylko wówczas, gdy nie zachodzą okoliczności określone w art. 37. Zważywszy, że ziściła się przesłanka określona w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, gdyż przedmiotowe obiekty jako wybudowane bez pozwolenia na budowę znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym, a konkretnie zapisami planu miejscowego, przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, nie można było podjąć prób ich legalizacji. Reasumując, w ocenie Sądu wydane w niniejszej sprawie decyzje organu I i II instancji są zgodne z prawem, a tym samym skargę wniesiona przez M. A. należało na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) oddalić, o czym orzeczono w sentencji wyroku.