II SA/Po 156/12

WyrokWSA w Poznaniu2012-05-28

Skład orzekający: Barbara Drzazga, Elwira Brychcy, Tomasz Świstak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zakazująca odprowadzania ścieków bytowych do szczelnych bezodpływowych zbiorników na terenach przeznaczonych pod zabudowę mieszkalną, narusza prawo własności właścicieli nieruchomości i przepisy dotyczące utrzymania czystości i porządku w gminach?
Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która zakazuje odprowadzania ścieków do szczelnych bezodpływowych zbiorników na terenach, gdzie planowana jest sieć kanalizacyjna, nie narusza prawa własności właścicieli nieruchomości ani przepisów prawa, jeśli gmina zapewnia możliwość podłączenia do sieci kanalizacyjnej w niedalekiej przyszłości. Ograniczenia prawa własności są dopuszczalne w drodze ustawy i muszą być proporcjonalne oraz służyć interesowi publicznemu, takim jak ochrona środowiska.
Stan faktyczny
Rada Gminy Tarnowo Podgórne uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości Ceradz Kościelny, który zakazywał odprowadzania ścieków bytowych do szczelnych bezodpływowych zbiorników na terenach oznaczonych jako 12 MN. Właściciele działek na tych terenach, nieposiadający jeszcze podłączenia do sieci kanalizacyjnej, wnieśli skargę na uchwałę, zarzucając naruszenie prawa własności i przepisów dotyczących utrzymania czystości w gminach. Gmina planowała wybudowanie sieci kanalizacyjnej w 2012 roku. Skarżący nie uczestniczyli w procedurze planistycznej na etapie projektu planu.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2012 r. sprawy ze skargi M. J., M. J., M. R., A. R. na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; oddala skargę. Rada Gminy Tarnowo Podgórne podjęła w dniu 9 listopada 2010r. uchwałę Nr LXXXI/832/2010 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości Ceradz Kościelny. Pismem z dnia 25 listopada 2011r. M. J. i M. J. oraz M. R. i A. R. reprezentowani przez radcę prawnego Z. P. powołując się na art. 101 §1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001r., Nr 142, poz. 1591 z późń. zm.) wezwali Wójta Gminy do usunięcia naruszenia interesu prawnego wnioskodawców spowodowanego uchwaleniem uchwały Rady Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 9 listopada 2010r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości Ceradz Kościelny. Skarżący wnieśli o zmianę zapisów tej uchwały zabraniających na terenach oznaczonych jako 12 MN odprowadzania ścieków bytowych do szczelnych bezodpływowych zbiorników na nieczystości (§32 pkt 5 lit. b), a tym samym uniemożliwiających korzystanie z nieruchomości położnych na tych terenach zgodnie z ich przeznaczeniem wskazanym w planie miejscowym – co najmniej do czasu wybudowania na oznaczonych terenach zbiorczej sieci wodno-kanalizacyjnej. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Rada Gminy podjęła dnia [...] grudnia 2011r. uchwałę Nr [...] odmawiającą zmiany zaskarżonej uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W uzasadnieniu uchwały Rada Gminy wskazała, że zgodnie z opinią właściciela sieci Gospodarki Komunalnej istnieje techniczna możliwość rozbudowy sieci kanalizacji sanitarnej i podłączenia do niej planowanych budynków. Planowany termin realizacji inwestycji to 2013 r. przy założeniu partycypacji w kosztach przez właścicieli nieruchomości (łączna kwota partycypacyjna to około 60 tys. zł). Wzdłuż ulicy B., zgodnie z ustaleniami planu będzie możliwe wydzielenie około 15 działek budowlanych. W związku z powyższym koszt partycypacji w budowie sieci kanalizacji sanitarnej przypadający na jedną działkę budowlana wyniósłby około 4 tys. zł. Dla porównania koszt budowy zbiornika bezodpływowego na działce wynosi około 5-7 tys. zł. Biorąc pod uwagę powyższe wyliczenia chybiony jest argument wnioskodawców o braku ekonomicznego uzasadnienia rozbudowy sieci kanalizacji sanitarnej. Mając na uwadze, że teren wskazany przez wnioskodawców ma zapewnioną możliwość podłączenia do sieci kanalizacyjnej w 2013 roku, zapisy planu nie naruszają § 26 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Skargę na uchwałę Nr LXXXI/832/2010 Rady Gminy z 9 listopada 2010r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wnieśli M. i M. J. oraz M. i A. R. zarzucając, że uchwała została wydana z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. 1996 r. Nr 132, poz. 622 z późn. zm.) oraz 26 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690 z późn. zm.) przez ich niezastosowanie, co doprowadziło do uniemożliwienia odprowadzania ścieków z terenów określonych w uchwale jako przeznaczone pod zabudowę mieszkalną. Nadto skarżący zarzucili, że uchwała jest wewnętrznie niespójna, jako że rozwiązania w niej przyjęte uniemożliwiają zabudowę nieruchomości skarżących, co do których tą samą uchwałą przewidziano zabudowę mieszkalną jednorodzinną, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że jest niewykonalna (art. 156 § 1 pkt 5 kpa). Wobec powyższego skarżący wnieśli na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części zakazującej odprowadzania ścieków bytowych do szczelnych, bezodpływowych zbiorników na nieczystości na terenach 12MN, na których posadowione są działki skarżących. Skarżący argumentowali, że M. i M. J. są właścicielami działki o numerze geodezyjny [...], zaś M. i A. R. właścicielami działki o numerze geodezyjnym [...]. Działki skarżących położone są w C. K. na terenie oznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego miejscowości jako 12 MN - tereny zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej. Na terenie działek skarżących, ani w ich obrębie nie ma uzbrojenia wodnokanalizacyjnego. Zgodnie z informacją Urzędu Gminy z dnia 18.08.2011 r., sprawy zaopatrzenia w wodę oraz kanalizację należące do zadań własnych gminy realizowane są przez spółkę Gospodarka Komunalna, która to spółka nie ma w bieżącym planie wieloletnim do roku 2013 zapisanego zadania polegającego na uzbrojeniu nieruchomości skarżących w sieć wodociągową i kanalizacyjną. Następnie skarżący przytoczyli treść art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 132 poz. 622 ze zm.) oraz treść § 26 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2002 r. Nr 75 poz. 690 ze zm.) z których wynika, że w przypadku braku warunków przyłączenia sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, działce przeznaczonej pod zabudowę mieszkalną trzeba zapewnić możliwość zastosowania zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków. Tymczasem z mocy postanowień § 32 pkt 5 lit b i d zaskarżonej uchwały, na terenach na których znajdują się działki skarżących (12MN) zakazane zostało odprowadzanie ścieków bytowych do szczelnych bezodpływowych zbiorników na nieczystości, a także budowa przydomowych oczyszczalni ścieków. Zdaniem skarżących w sytuacji, w której ich nieruchomości nie posiadają uzbrojenia wodno-kanalizacyjnego, a gmina przed rokiem 2014 nie ma w planach budowy systemu kanalizacji należy uznać, że powyższe postanowienia zaskarżonej uchwały są niezgodne z prawem, a nadto uniemożliwiają korzystanie z tych nieruchomości zgodnie z ich przeznaczeniem. Skoro bowiem nieruchomości skarżących zakwalifikowane zostały jako tereny zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej, to postanowienia uchwały nie mogą zakazywać stosowania na nich bezodpływowych pojemników na nieczystości w sytuacji braku dostępu na tym obszarze do komunalnej sieci odbioru ścieków. W przeciwnym razie wyłączona zostaje możliwość jakiejkolwiek zabudowy na przedmiotowym terenie, z uwagi na niemożność odprowadzania z niego ścieków. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o oddalenie skargi. Wójt wskazał, że z art. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynika kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego należy do zadań własnych gminy. Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości oraz podkreślono, że ani ustawa, ani też żaden inny akt nie daje szczególnej ochrony interesowi indywidualnemu. Następnie powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Wójt wskazał, że obowiązek uwzględnienia skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego powstaje wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia związane jest jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego. Obowiązku takiego nie ma wówczas, gdy naruszony zostaje interes prawny lub uprawnienie, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem, w granicach przysługującego Gminie z mocy art. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym tzw. władztwa planistycznego. Wójt podkreślał, że w wyniku uchwalenia w dniu 9 listopada 2010r. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości, nieruchomość skarżących – dotychczas wykorzystywana na cele rolnicze, została przeznaczona na cele budowlane pod zabudowę jednorodzinną. Zgodnie z art. 35 ustawy o planowaniu tereny, których przeznaczenie zmienia plan miejscowy, mogą być wykorzystywane w sposób dotychczasowy do czasu ich zagospodarowania zgodnie z tym planem, tym bardziej, że uchwalony plan zagospodarowania przestrzennego nie określa czasu, w jakim ma nastąpić zmiana z dotychczasowego wykorzystania rolniczego na budowlane. Brak więc jakichkolwiek przeszkód w dotychczasowym rolniczym wykorzystaniu nieruchomości przez skarżących. Organ zwrócił uwagę, że uchwała nr XXXIV/313/2008 Rady Gminy Tarnowo Podgórne o przystąpieniu do opracowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości Ceradz Kościelny została podjęta 26 sierpnia 2008r., o czym powiadomiono stosowanym obwieszczeniem. Dyskusja publiczna nad przyjętymi w projekcie planu miejscowego rozwiązaniami odbyła się 10 maja 2010r. w siedzibie Urzędu Gminy oraz pouczono o możliwości składania uwag w trybie art. 18 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zainteresowanym umożliwiono też zapoznanie się z Prognozą oddziaływania na środowisko i wezwano ich do składania uwag do tej prognozy. W Prognozie oddziaływania na środowisko zawarto wyjaśnienia na temat odprowadzania ścieków komunalnych do sieci kanalizacji sanitarnej. Ze względu na wprowadzone zmiany planu, na skutek uwzględnionych uwag do projektu planu, w wyniku powyżej opisanej procedury, projekt planu ponownie został wyłożony do publicznego wglądu, powtórzono też dyskusję publiczną. W żadnych z przestawionych powyżej możliwości składania uwag, wniosków czy dyskusji, skarżący nie wzięli udziału. Wójt podkreślił, że w Gminie powstała oczyszczalnia ścieków i przygotowana jest na odbiór ścieków istniejących, jak i na ścieki, które powstaną w wyniku rozbudowanej infrastruktury. Polityka Gminy ze względów ekonomicznych, jak i ze względu na ochronę środowiska, sprowadza się więc do stanowienia w aktach prawa miejscowego, względnie w decyzjach indywidualnych o odprowadzaniu ścieków do kanalizacji sanitarnej. Zbiorniki bezodpływowe dopuszcza się wyłącznie dla terenów, gdzie nie będzie budowana sieć kanalizacji sanitarnej. Taka polityka jest zgodna z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2006r., Nr 123 poz. 858 ze zm.) według, którego przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne jest obowiązane zapewnić budowę urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, ustalonych przez gminę w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, w zakresie uzgodnionym w wieloletnim planie rozwoju i modernizacji, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy. Wskazano, że na podstawie art. 21 przywołanej ustawy Spółka Gospodarka Komunalna, z siedzibą w T.P., pełniąca rolę przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego opracowała plan rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych i z tego planu wynika, że w roku 2012 w C. K. zostanie zbudowana sieć kanalizacyjna. Zgodnie więc z przepisami prawa skarżąca ma zapewnioną możliwość podłączenia się do sieci kanalizacyjnej. Zdaniem organu to realne zaistnienie kanalizacji w 2012r. na terenie 12 MN wyklucza zasadność skargi, w szczególności gdy z przywołanych przepisów wynika, że najpierw powinien powstać plan zagospodarowania przestrzennego, a następnie w oparciu o ten plan gmina względnie przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne powinno realizować budowę urządzeń wodociągowych względnie kanalizacyjnych. W zgodzie więc z omawianymi przepisami organ samorządu terytorialnego uchwalił plan, a następnie zgodnie z tym planem, przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne zrealizuje urządzenia kanalizacyjne. W uzasadnieniu do uchwały nr [...] Rady Gminy odmawiającej zmiany uchwały nr LXXXI/833/2010 Rady Gminy Tarnowo Podgórne w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...], zawarta została informacja o planowanej rozbudowie kanalizacji sanitarnej na lata 2012 - 2014 (w "ad. II"). Uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 2011r. podjętą m.in. na podstawie art. 21 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, Rada Gminy zatwierdziła Plan Inwestycyjny na lata 2012 - 2014 rozbudowy sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej na terenie Gminy. W załączniku będącym integralną częścią przedmiotowej uchwały, w części II zatytułowanej "Kanalizacja sanitarna Rok 2012" w poz. 2 zapisana została budowa kanalizacji sanitarnej w C. K. Organ wskazał, że w świetle zarzut naruszenia art. 15 ust. 1 pkt. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez uniemożliwienie odprowadzania ścieków z terenów określonych w uchwale jako przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jest bezprzedmiotowy. Przepis ten przewiduje obowiązki właścicieli nieruchomości w sytuacji braku podstaw do budowy sieci kanalizacyjnej, jak i w sytuacji istnienia takiej sieci. Z jego treści wynika, iż w przypadku braku podstaw do budowy przez gminę sieci kanalizacyjnej, właściciele mają obowiązek wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, przysługuje im zatem prawo wyboru w tym zakresie. Natomiast w razie wybudowania sieci kanalizacyjnej przez gminę właściciele nieruchomości mają obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, jednak przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomości jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Wobec powyższego w ocenienie Wójta bezprzedmiotowy jest zarzut naruszenia §26 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W świetle powyższego mija się więc z prawdą zarzut skarżących, że postanowienia zaskarżonej uchwały są niezgodne z prawem, a nadto uniemożliwiają korzystanie z tych nieruchomości zgodnie z ich przeznaczeniem. Do odpowiedzi na skargę organ dołączył następujące dokumenty: - uchwałę Rady Gminy z dnia [...] grudnia 2011r. zatwierdzającą Plan inwestycyjny na lata 2012-2014, rozbudowę sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej na terenie gminy, - Plan inwestycyjny na lata 2012-2014, rozbudowę sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej na terenie gminy, - pismo z dnia 22 lutego 2012r. Spółki Gospodarki Komunalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z zasadą zawartą w przepisie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Nadto z przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) wynika, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, co oznacza, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania tego rozstrzygnięcia. Wobec powyższego w niniejszej sprawie Sąd bierze pod uwagę przede wszystkim obowiązujące w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia regulacje ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz. 717 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu w czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2005r., Nr 236, poz. 2008 z późn. zm.), a także rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690). Przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była zaskarżona uchwała Rady Gminy Tarnowo Podgórne podjęta w dniu 9 listopada 2010r., Nr LXXXI/832/210 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości Ceradz Kościelny. W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżący wnieśli skargę na uchwałę Rady Gminy w trybie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), zgodne z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Nie budzi wątpliwości fakt wyczerpania przez skarżących procedury poprzedzającej wniesienie skargi. Przedmiot sporu natomiast stanowi okoliczność naruszenia ich interesu prawnego przez postanowienia zaskarżonego planu miejscowego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, opartym na obowiązującej w polskim prawie konstrukcji skargi do sądu administracyjnego, fakt posiadania interesu prawnego (a tym bardziej fakt naruszenia tego interesu prawnego) umożliwia wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Jednak istotę legitymacji skargowej, zwłaszcza na gruncie ustawy o samorządzie gminnym, stanowi uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności organu administracji publicznej przez sąd administracyjny w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem. W tej płaszczyźnie przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest zgodność zaskarżonego aktu lub czynności z obiektywnym porządkiem prawnym, a nie fakt posiadanie, czy nawet naruszenia interesu prawnego skarżącego (wyr. WSA w Krakowie z dnia 30 września 2010r., sygn. akt II SA/Kr 923/10, publ. www.cebois.gov.pl). W tym zakresie wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że w powyższym trybie sąd administracyjny kontroluje zaskarżony akt pod względem zgodności z prawem w zakresie, czy zaskarżony plan miejscowy nie został uchwalony: z naruszeniem zasad sporządzania planu, istotnym naruszeniem trybu sporządzania planu lub naruszeniem właściwości organów w tym zakresie (wyr. NSA z dnia 25.06.2010r., sygn. akt II OSK 844/10, www.cebois.gov.pl). Dokonując kontroli w niniejszej sprawie przez sąd administracyjny procedury planistycznej przeprowadzonej w stosunku do zaskarżonej uchwały na podstawie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, stwierdzić należy, iż procedura ta (tryb postępowania) nie została naruszona. Zarzutów w tym zakresie nie podnosili również sami skarżący. Podstawowy zarzut w przedmiotowej sprawie dotyczy naruszenia prawa własności skarżących poprzez uniemożliwienie, wręcz zakaz odprowadzenia ścieków z terenów określonych w uchwale jako przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową do szczelnych bezodpływowych zbiorników na nieczystości. W tym miejscu Sąd w niniejszej sprawie podziela stanowisko aktualne na gruncie obowiązującej ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10.03.2008r. (sygn. akt II OSK 1427/07, publ. www.cebois.gov.pl), zgodnie z którym prawo własności, którego ochronę zapewniają przepisy art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji, przepisy art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i art. 1 Protokołu nr 1 nie jest prawem bezwzględnym i doznaje określonych ograniczeń. Dopuszcza je Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiąc w art. 64 ust. 3, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności. Z kolei stosownie do regulacji art. 31 ust. 3 Konstytucji ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, w tym prawa własności mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ingerencja w sferę prawa własności pozostawać musi w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do wskazanych wyżej celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. Na możliwość wprowadzenia przez ustawodawcę w drodze ustawy ograniczeń wykonywania prawa własności wskazuje też przepis art. 140 k.c., zgodnie z którym w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Ograniczenia wykonywania prawa własności wynikają z przepisów bardzo wielu ustaw. W niniejszej sprawie istotne jest ograniczenie wynikające z przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, gdzie zgodnie z art. 3 ust 1 kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, z wyjątkiem morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej oraz terenów zamkniętych, należy do zadań własnych gminy. Na mocy przepisów powołanej ustawy organy gminy zostały upoważnione do ingerencji w prawo własności innych podmiotów, w celu ustalenia przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy. Wynika to wprost z treści art. 6 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do: 1) zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich; 2) ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Uprawnienia przyznanego w art. 6 ust, 1 i 2 powołanej ustawy gmina nie może wykonywać dowolnie. W art. 1 ust. 2 ustawy wskazane zostały wartości, które powinny być uwzględnione przez gminę przy uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Są to m.in. wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury, walory architektoniczne i krajobrazowe, wymagania ochrony środowiska, w tym gospodarowania wodami i ochrony gruntów rolnych i leśnych. Organy gminy tworzące akty planistyczne związane są w tym zakresie regulacjami poszczególnych ustaw materialnych, które zapewniają szczegółową ochronę wskazanych wartości. Przychylić się należy również do stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (wyr. z dnia 30 września 2010r., sygn. akt II SA/Kr 923/10), że ochrona interesu indywidualnego poprzez ochronę prawa własności nie ma i nie może mieć charakteru bezwzględnego, gdyż w przeciwnym wypadku gminy nie mogły planować i kształtować zagospodarowania przestrzennego, jeżeli nie czyniłyby tego na nieruchomościach, których właścicielami byłyby one same bądź inne podmioty publicznoprawne. Takie podejście mija się całkowicie z ideą planowania przestrzennego. Gmina musi mieć możliwość planowania przestrzeni publicznej, niezależnie od istniejących stosunków własnościowych. Owo władztwo planistyczne jest oczywiście ograniczone i musi następować z uwzględnieniem zasad np. ładu przestrzennego, proporcjonalności oraz ochrony takich wartości jak np. prawo własności. Ani ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ani też żaden inny akt nie daje szczególnej ochrony interesowi indywidualnemu. Podobnie obowiązujący porządek prawny nie preferuje interesu publicznego. Co więcej oba interesy – indywidualny i publiczny – muszą być w działaniach administracji publicznej wyważane, a jeżeli wiąże się to z ograniczeniem praw podmiotów indywidualny prawo przewiduje stosowne mechanizmy kompensujące. Gmina uchwalając konkretny plan zagospodarowania przestrzennego ma tego świadomość, gdyż wynika z przepisów ustawy art. 36 i 37 oraz z prognozy skutków finansowych uchwalenia planu miejscowego (Prognoza oddziaływania na środowisko dotycząca projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego C. K., str. 16 zawarta w akrach adm.). Sąd nie posiada kompetencji do merytorycznej oceny trafności i celowości rozwiązań planu, skoro jedynym kryterium dopuszczalnym w postępowaniu sądowym jest kryterium legalności (wyr. NSA z 23.06.2010r., sygn. akt II OSK 834/10, www.cebois.gov.pl). Następnie skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 kwietnia 2010r. (sygn. akt II OSK 123/10, www.cebois.gov.pl), że w planowaniu przestrzennym uwzględnia się m.in. prawo własności (art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), a przy dokonywaniu oceny w tym zakresie m.in. należy uwzględnić to czy skarżący, zgłaszali wnioski do projektu planu lub na etapie poprzedzającym, czy uczestniczyli w dyskusji publicznej i w innych formach udostępniania wiedzy o projekcie planu. W razie braku takich działań właścicieli nieruchomości objętych planem miejscowym lub jego zmianą trudno skutecznie zarzucać organom gminy przekroczenie granic władztwa planistycznego, nie mogą bowiem domniemywać zamierzeń właścicieli tym bardziej, gdy uchwalany plan jest zgodny z postanowieniami studium. W niniejszej sprawie w treści postanowień §131 i §135 Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy (str. 27) wynika, że dopuszczenie gromadzenia ścieków w zbiornikach na ścieki powinno być wyłącznie rozwiązaniem tymczasowymi, zbiorniki bezodpływowe stałe i indywidualne oczyszczalnie ścieków mogą być stosowane wyłącznie na obszarach na których nie ma możliwości doprowadzenia gminnej kanalizacji sanitarnej lub jej wybudowanie jest nieekonomiczne. Nadto Studium zaleca kontynuowanie kanalizacji terenów zabudowanych i nowych terenów budowlanych celem podniesienia czystości wód powierzchniowych. Uchwałą Rady Gminy z dnia [...] sierpnia 2008r. przystąpiono do opracowywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości C. K. Stosowne obwieszczenie z dnia 6 października 2008r. wywieszono na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy. Wezwano w nim zainteresowanych do składania wniosków do przedmiotowego planu. Nadto zawiadomienie ogłoszono w prasie lokalnej. Wyłożono projekt planu do publicznego wglądu w dniach 26 kwietnia do 31 maja 2010r., o czym zawiadomiono obwieszczeniem na tablicy ogłoszeń Urzędu i w prasie lokalnej. Odbyła się dyskusja publiczna w dniu 10 maja 2010r. Udostępniono do wglądu Prognozę oddziaływania planu miejscowego na środowisko, przy czym zawarto w niej wyjaśnienia dotyczące odprowadzenia ścieków. Powtórzono powyższe procedury na skutek uwag wniesionych do projektu planu przez zainteresowane podmioty (akta adm.). Jak wynika z przedstawionego materiału planistycznego skarżący nie wnosili w toku procedury planistycznej ani wniosków, ani uwag do projektu planu (wykaz wniosków zawarty w aktach adm.). Kwestie podnoszone w zarzutach skargi kasacyjnej, należało podnosić na etapie przygotowania projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kiedy to skarżący mieli prawo wnoszenia uwag (art. 17 pkt 10-14, art. 18 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Powyższej argumentacji nie niweczy okoliczność, że skarżący nabyli nieruchomości po uchwaleniu zaskarżonego planu miejscowego. W związku z powyższym w dalszej kolejności Sąd rozważył właśnie kwestię ograniczenia w drodze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego prawa własności nieruchomości należących do skarżących oraz zasadności ograniczenia tego prawa z punktu widzenia interesu publicznego. Mając na uwadze, że obowiązkiem organu planistycznego było podjęcie rozstrzygnięcia realizującego wymogi interesu publicznego z jednoczesnym poszanowaniem prawa własności, należy stwierdzić, że na gruncie przedmiotowej sprawy znajduje uzasadnienie ingerencja w prawo własności skarżącego w stopniu wynikającym z zaskarżonej uchwały w imię interesu publicznego, na jaki powołuje się organ planistyczny. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie można pominąć charakteru interesu publicznego na jaki powołuje się organ planistyczny, tj. podniesienie czystości wód powierzchniowych aż do osiągnięcia parametrów odpowiadających wymaganym klasom czystości wód oraz poprawy jakości wód podziemnych, szczególnie w obrębie stref ochronnych ujęć i zbiorników wód powierzchniowych i podziemnych (§ 131 ust. 2 i § 135 Studium). Z okoliczności sprawy, zwłaszcza dokumentów dołączonych do odpowiedzi na skargę wynika, że ustalenia zaskarżonego planu miejscowego nie ograniczają praw właścicielskich skarżących. Gmina realizując bowiem zamierzania planu przystąpiła do wykonania sieci kanalizacyjnej umożliwiającej odbiór ścieków z nieruchomości należących do skarżących, chociaż w inny sposób niż tego domagają się skarżący (uchwała o zatwierdzeniu Planu inwestycyjnego i sam Plan). Słusznie podnosi zatem organ, że zgodnie z przepisami prawa skarżący mają zapewniona możliwość podłączenia do sieci odbierającej ścieki, bo sieć ta będzie realizowana w 2012r. Chybiony jest zatem zarzut skarżących dotyczący naruszenia przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U 2005r., Nr 236, poz. 2008 z późn. zm.) skoro Gmina zapewnia skarżącym przyłączenie do sieci kanalizacyjnej, która jest najkorzystniejszym sposobem odbioru i następnie zagospodarowania ścieków w Gminie. Z akt sprawy wynika również, że Gmina, poprzez spółkę Gospodarka Komunalna, realizuje należące do niej zadania wynikające z zapisów ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, Dz.U. z 2006r., Nr 123, poz. 858, a w szczególności art. 15 ust. 1 ustawy. Wobec powyższego nie znajduje uzasadnienia zarzut skarżących naruszenia przepisu §26 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.). Z akt sprawy wynika, że Gmina zapewniła działkom budowlanym skarżących, przewidzianym pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, możliwość przyłączenia uzbrojenia działki do sieci kanalizacyjnej. Nie stanowi, więc naruszenia prawa zapis planu miejscowego zakazujący korzystania ze zbiorników bezodpływowych, czy przydomowej oczyszczalni ścieków, o jakich mowa w §26 ust. 3 powyższego rozporządzenia. Przy czym należy mieć na uwadze, że powyższe rozporządzenie stanowi przepisy techniczno-budowlane dotyczące obiektów budowlanych wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi, które należy w szczególności respektować na etapie procesu budowlanego. W analizowanej tu sprawie, biorąc pod uwagę wyżej wskazane założenia dotyczące kontroli planów zagospodarowania przestrzennego, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona uchwała nie narusza prawa i z tego powodu brak przesłanek do stwierdzenia jej nieważności w oparciu o przepis art. 147 §1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę, jak orzeczono w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło