II SA/Po 174/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi P.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2016r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; uchyla zaskarżone postanowienie Decyzją z dnia [...] 2015 r., znak: [...] Kierownik Biura Świadczeń Rodzinnych Urzędu Miejskiego w K., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K., uchylił decyzję z dnia [...] 2015r., znak: [...] i odmówił P. K. prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznanego na O. K. Decyzja ta zostało doręczona na adres skarżącej w dniu 29 grudnia 2015 r. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencję zawierającą tę decyzję odebrał domownik – ojciec P. K.. W dniu 13 stycznia 2016 r. P. K. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. odwołanie od powyższej decyzji. Organ odwoławczy uznał, iż odwołanie zostało wniesione po terminie, który upłynął z dniem 12 stycznia 2016 r. i z tej też przyczyny postanowieniem z dnia [...] 2016 r., nr [...] stwierdził, iż odwołanie P. K. od decyzji Prezydenta Miasta K. z 18 grudnia 2015 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia w art. 129 § 2 K.p.a. w zw. z art. 127 § 1 K.p.a. Postanowienie to zostało doręczone na adres skarżącej 25 stycznia 2016 r. W dniu 25 stycznia 2016 r. P. K. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] 2015 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Wnioskodawczyni podniosła, iż w okresie od 27 grudnia 2015 r. do 12 stycznia 2016 r. przebywała w domu będąc w stanie silnej nerwicy i głębokim stanie depresyjnym. Przyjmowała wówczas silne leki i stan jej wyizolowania uniemożliwił jej aktywny udział w życiu rodzinnym i społecznym. Z uwagi na stan zdrowia nie mogła wnieść odwołania w terminie. Uchybienie terminu było więc niezawinione i wynikało z sytuacji w jakiej się znajdował. Do wniosku strona załączyła odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] 2015 r. Postanowieniem z [...] 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. odmówiło P. K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. znak: [...] z dnia [...] 2015 r. w przedmiocie uchylenia decyzji i odmowy prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie zaś do przepisu art. 58 §2 K.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podniosło, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania strona winna była wnieść jednocześnie wraz ze złożeniem pierwszego odwołania - tj. w dniu 13 stycznia 2016 r. W chwili obecnej wniosek jest bezzasadny, bowiem sprawa została już zakończona postanowieniem Kolegium z dnia 21 stycznia 2016 r., a odwołanie zostało pozostawione bez rozpatrzenia. Ponadto organ zauważył, iż w piśmie z dnia 25 stycznia 2016 r. P. K. podała, że w okresie od dnia 27 grudnia 2015 r. do dnia 12 stycznia 2016 r. przebywała w domu w silnej nerwicy i głębokim stanie depresyjnym. W konsekwencji siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 58 K.p.a., jest liczony od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania upłynął z końcem dnia 19 stycznia 2016 r., a zatem termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania także nie został zachowany. Pismem z dnia 24 lutego 2016 r. P. K. zaskarżyła decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] 2015r., znak: [...] oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2016 r. [...]. W uzasadnieniu skargi strona zakwestionowała ustalenia, na których oparł się organ I instancji wydając decyzję z dnia 18 grudnia 2016 r. Nadto wskazała, iż w okresie na przełomie grudnia/stycznia była w stanie silnej depresji i przyjmowała leki specjalistyczne, które spowodowały wykluczenie jej z aktywnego życia rodziny i społeczeństwa. Ten fakt spowodował że nie dotrzymała terminu do wniesienia odwołania o jeden dzień. Uchybienie terminu nastąpiło zatem bez jej winy, a wyniknęło z czysto obiektywnej sytuacji w jakiej się znalazła. Podniosła, iż złożyła prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zgodnie z przepisami tj. 7 dni od otrzymania pisma o przekroczeniu terminu. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 poz. 718 - dalej P.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2016 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie narusza prawo w sposób powodujący konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego, a zatem skarga zasługuje na uwzględnienie. Kwestia przywrócenia terminu została uregulowana w art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 – dalej: K.p.a.). Zgodnie z § 1 tego przepisu w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie to nastąpiło bez jego winy. W myśl § 2 prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie, stosownie do przepisu art. 59 § 2 K.p.a., organ właściwy do rozpatrzenia odwołania. Zgodnie z powyższymi regulacjami o przywróceniu terminu do dokonania czynności procesowej decyduje łączne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu (1); wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (2); jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin (3); we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania (4). Na gruncie rozpatrywanej sprawy kluczowe znaczenie dla oceny zasadności skargi P. K. jest rozstrzygnięcie kwestii czy skarżąca składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zachowała siedmiodniowy termin do jego złożenia. Zaznaczyć należy, iż przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż termin siedmiodniowy jest terminem, który nie podlega przywróceniu (art. 58 § 3 K.p.a.). Z powołanego art. 58 § 2 K.p.a. wynika, że datą, od której należy liczyć termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, jest także data uzyskania przez zainteresowaną osobę wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż w sytuacji gdy strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od daty uzyskania wiadomości o tym, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu (por.m.in. wyrok NSA z dnia 7 marca 2003 r. o sygn.. akt I SA 2007/01 - opubl. w SIP LEX nr 156366, oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 marca 2015 r. sygn. III SA/Po 157/14, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 11 marca 2015 r. II SA/Wr 834/14, WSA w Krakowie z 4 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 1445/15 – opubl. na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z materiału zgromadzonego w sprawie, a zwłaszcza z treści odwołania ani z treści wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie wynika kiedy skarżąca dowiedziała się, iż jej odwołanie z 13 stycznia 2016 r. zostało złożone z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. Tymczasem Kolegium założyło, co najmniej przedwcześnie i nie mając ku temu wystarczających przesłanek, iż już w momencie złożenia odwołania (13 stycznia 2016 r.) skarżąca była świadoma, iż uchybiła terminowi do jego wniesienia. Bez wątpienia o uchybieniu terminowi do złożenia odwołania P. K. dowiedział się najpóźniej w dniu doręczenia jej postanowienia organu odwoławczego z 21 stycznia 2016 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, co nastąpiło w dniu 25 stycznia 2016 r. Gdyby przyjąć, iż dopiero w tym dniu dowiedziała się o tym, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem termin, to jej wniosek z 25 stycznia 2016 r. został niewątpliwie złożony w terminie o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a. Stwierdzić należy zatem, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. bowiem przed jego wydaniem organ nie wyjaśnił wszystkich kwestii istotnych dla oceny czy spełniona została przesłanka zachowania terminu do wniesie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Kolegium nie wyjaśniło bowiem, czy skarżąca już dniu złożenia odwołania (13 stycznia 2016 r.) była świadoma upływu terminu do jego wniesienia, czy dowiedziała się o tym dopiero z postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2016 r. W związku z powyższym nie można też zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania musiał być złożony najpóźniej w chwili dokonana czynności, której dotyczy uchybiony termin - w przedmiotowej sprawie w chwili złożenia odwołania, tj. w dniu 13 stycznia 2016 r. Z przepisów K.p.a. wynika, iż wraz z złożeniem wniosku o przywrócenie terminu musi być dokonana czynność, której wniosek dotyczy (art. 58 § 2 zdanie drugie K.p.a.). Obowiązek ten nie dotyczy jednak sytuacji gdy wniosek o przywrócenie terminu został złożony już po dokonaniu czynności, której dotyczy. Istotne jest jedynie aby najpóźniej w momencie złożenia wniosku czynność ta została dokonana. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. W chwili złożenia wniosku o przywrócenie terminu czynność, której on dotyczył była już dokonana. Reasumując stwierdzić należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. ponownie rozpoznając sprawie winno zwrócić się do P. K. o złożenie wyjaśnienia kiedy i w jakich okolicznościach dowiedziała się, iż nie zachowała terminu do wniesienia odwołania i dopiero na podstawie tych wyjaśnień ustalić czy został zachowany termin o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a. Ponadto organ winien wezwać skarżącą do uprawdopodobnienia zaistnienia okoliczności wskazanych w jej wniosku, a dotyczących stanu jej zdrowia w okresie od 27 grudnia 2015 r. do 12 stycznia 2016 r., np. w oparciu o stosowną dokumentację medyczną lub stosowne zaświadczenie lekarskie. Organ winien też informować stronę zgodnie z dyspozycją przepisu art. 9 K.p.a., o wszelkich okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, które mogą mieć wpływ na rozpoznanie jej wniosku o przywrócenie terminu do wniesie odwołania. Sposób formułowania pism procesowych przez skarżącą oraz podnoszone w nich okoliczności, wskazują, iż konieczne jest szczególnej wyczulenie organu w zadbaniu aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 zdanie drugie K.p.a.). Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnić należ, iż kontrola decyzji Prezydenta Miasta K. dnia [...] 2015 r., znak: [...] wykracza po za granice rozpatrywanej sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu było rozstrzygniecie organu odwoławczego wydane w zakresie przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Natomiast kwestia oceny zasadności decyzji dotycząc prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego stanowi inną sprawę w znaczeniu materialnym. Dopiero po ewentualnym przywróceniu terminu do wniesienia odwołania i rozpoznaniu tego odwołania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze stronie będzie przysługiwało uprawnienie do złożenia skargi do sąd administracyjnego na rozstrzygniecie dotyczące tych uprawnień. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., bowiem stwierdzone naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzupełniająco wyjaśnić należy, że spraw został rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 P.p.s.a.