II SA/Po 188/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P z dnia [...] grudnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne oddala skargę Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. Prezydent Miasta P. na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r., poz. 155 z późn. zm., dalej: "u.k.p.") skierował D. M. na badania psychologiczne. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że powyższa decyzja została wydana, gdyż skarżący przekroczył liczbę 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Pismem z dnia [...] maja 2016 r. D. M. odwołał się od powyższej decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r., zarzucając organowi I instancji naruszenie: (1) art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 600 z późn. zm.), (2) § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488) w zw. z art. 130 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm., dalej: "p.r.d.") w zw. z i art. 82 ust. 1 art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) przez ich błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do skierowania skarżącego na badania psychologiczne. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że organ I instancji arbitralnie stwierdził przekroczenie przez D. M. 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Prezydent Miasta P. nie wziął bowiem pod uwagę faktu odbycia przez skarżącego szkolenia, o jakim mowa w art. 130 ust. 3 p.r.d. Okoliczność ta ma istotne znaczenie, gdy powinna ona skutkować zmniejszeniem liczby wspomnianych punktów o 6. Tym samym organ I instancji naruszył art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p. Co więcej, Prezydent Miasta P. nie mógł odmówił umniejszenia liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego na podstawie § 8 ust. 6 powołanego rozporządzenia. Ten ostatni przepis został bowiem wydany z naruszeniem zasady hierarchiczności źródeł prawa i zasady szczegółowego upoważnienia ustawowego do wydania aktu wykonawczego. Ponadto organ I instancji nie przeprowadził żadnego dowodu zmierzającego do ustalenia rzeczywistej liczby tychże punktów uzyskanej przez skarżącego na dzień wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. lub na dzień ukończenia szkolenia. Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1659 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] kwietnia 2016 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz wyjaśnił, że D. M. przekroczył liczbę 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Na mocy art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p. organ I instancji był zatem zobowiązany skierować go na badania psychologiczne. Organ odwoławczy zaznaczył również, że nie dysponuje kompetencją do weryfikowania liczby wspomnianych punktów. Wiążące w tej mierze są ustalenia poczynione przez właściwy organ Policji. Poza tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P wskazało, że odbycie szkolenia nie powoduje w myśl § 8 ust. 6 powołanego rozporządzenia zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24. Taka sytuacja miała natomiast miejsce w rozpatrywanej sprawie. Pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. D. M. zaskarżył powyższą decyzję Kolegium z dnia [...] grudnia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, powtarzając zarzuty i argumenty sformułowane wcześniej w odwołaniu z dnia [...] maja 2016 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje Skarga okazała się niezasadna. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 627 z późn. zm., dalej: "u.k.p."). Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej na kierowanie tramwajem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transport, jeżeli przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Jak wynika przy tym z art. 99 ust. 2 pkt 2 u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną, o jakiej mowa w art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p., na wniosek organu kontroli ruchu drogowego lub dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego. Należy przy tym zauważyć, że w myśl art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm., dalej: "p.r.d.") P. prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 130 ust. 2 p.r.d., że punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 p.r.d. – 20 punktów. Ponadto w myśl art. 130 ust. 3 p.r.d. kierowca wpisany do ewidencji, o jakiej mowa w art. 130 ust. 1 p.r.d., może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Powyższe uregulowanie uszczegółowione jest w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. poz. 488). Z perspektywy rozpatrywanej sprawy istotny jest m.in. § 6 ust. 1 pkt 4 powołanego rozporządzenia, zgodnie z którym organ prowadzący ewidencję usuwa z niej punkty przypisane na podstawie wpisu ostatecznego w razie odbycia szkolenia, o jakim mowa w art. 130 ust. 3 p.r.d., z zastrzeżeniem § 8 ust. 4-6 cytowanego aktu wykonawczego. Jak wynika z kolei z § 8 ust. 4 przytoczonego rozporządzenia, kierowcy wpisanemu do ewidencji po przedstawieniu przez niego zaświadczenia o odbyciu szkolenia lub otrzymaniu tego zaświadczenia od dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego, właściwy dla miejsca zamieszkania ewidencjonowanego komendant wojewódzki Policji zmniejsza o 6 liczbę posiadanych punktów, odejmując je według kolejności wpisów, począwszy od wpisu odpowiadającego naruszeniu popełnionemu z datą najwcześniejszą, z zastrzeżeniem § 8 ust. 5 i 6 tego rozporządzenia. W § 8 ust. 6 powyższego aktu wykonawczego prawodawca wskazuje natomiast, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że Komendant Wojewódzki Policji w P. we wniosku z dnia [...] marca 2016 r., L.dz. [...], wystąpił o skierowanie D. M. na badanie psychologiczne, gdyż uzyskał on łącznie 27 punktów za naruszenie przepisów o ruchu drogowym (k. 1 akt adm. organu I instancji). W piśmie przedstawiono zarazem wyliczenie, z którego wynika, że skarżący w dniu [...] sierpnia 2015 r. uzyskał 6 punktów za przekroczenie prędkości, w dniu [...] sierpnia 2015 r. – 8 punktów za przekroczenie prędkości, w dniu [...] sierpnia 2015 r. – 8 punktów za przekroczenie prędkości oraz w dniu [...] lutego 2016 r. – 5 punktów za naruszenie zakazu korzystania podczas jazdy z telefonu wymagającego trzymania słuchawki lub mikrofonu w ręku oraz za kierowanie pojazdem bez posiadania przy sobie wymaganych dokumentów. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że liczba punktów za naruszenie przepisów w ruchu drogowym, obliczona przez komendanta wojewódzkiego Policji jako organ prowadzący omawianą ewidencją w myśl art. 130 ust. 1 p.r.d. w zw. z § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia, jest wiążąca dla starosty w ramach kontrolowanego postępowania. Wspomniany organ administracji publicznej nie dysponuje bowiem samodzielną kompetencją do ustalania liczby wspomnianych punktów (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 855/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 777/15, tamże). Trzeba również podkreślić, że skarżący nie kwestionował w toku postępowania, by określone zdarzenia wymienione w przywołanym piśmie Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] marca 2016 r. nie miały miejsca. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie wskazuje również, by skarżący podejmował starania zmierzające do skorygowania ewentualnych nieprawidłowych wpisów w ewidencji. Tym samym zdarzenia stanowiące podstawę do obliczenia liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego należy uznać za bezsporne. Zarzuty skarżącego dotyczące konieczności dodatkowej weryfikacji wpisów w ewidencji przez Prezydenta Miasta P. z wymienionych względów nie zasługują na aprobatę. Konsekwentnie zatem D. M. w okresie od dnia [...] sierpnia 2015 r. do dnia [...] lutego 2016 r. uzyskał łącznie 27 punktów za naruszenie przepisów w ruchu drogowym. Przekroczył on wobec tego limit 24 punktów, ustalony w art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p. Skarżący wywodził jednak, że liczba 27 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego jest nieprawidłowa, gdyż nie uwzględnia faktu odbycia szkolenia. Należy przy tym zauważyć, że materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy obejmuje w szczególności zaświadczenie nr [...] Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w P. z dnia [...] lutego 2016 r. potwierdzające odbycie przez D. M. szkolenia, o jakim mowa w art. 130 ust. 3 p.r.d. (k. 2 akt adm. organu II instancji). Argument ten okazał się jednak nietrafny. Trzeba bowiem podkreślić, że skarżący odbył powyższe szkolenie w dniu [...] lutego 2016 r. Jak wynika z kolei z powyższego pisma Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] marca 2016 r., D. M. przekroczył ustawowy próg 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w dniu [...] lutego 2016 r. W tym dniu uzyskał on bowiem 5 punkt, podlegających doliczeniu do wcześniejszych 22 punktów. Tym samym w myśl § 8 ust. 6 powołanego rozporządzenia szkolenie z dnia [...] lutego 2016 r. zostało odbyte przez skarżącego już po przekroczeniu 24 punktów i jako takie nie umniejsza liczby rozważanych punktów. Trafnie zatem organy administracji publicznej przyjęły, że art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p. powinien znaleźć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Sąd nie podzielił przy tym zarzutów skargi dotyczących niekonstytucyjności § 8 ust. 6 cytowanego rozporządzenia. Zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Delegacja ustawowa do wydania powołanego rozporządzenia z dnia [...] kwietnia 2012 r. została zawarta w art. 130 ust. 4 p.r.d. Analizując wymieniony przepis, należy stwierdzić, że upoważnia on ministra właściwego do spraw wewnętrznych do wydania aktu wykonawczego. Nie ulega natomiast wątpliwości, że minister jest organem konstytucyjnym. Ponadto art. 130 ust. 4 p.r.d. określa zarazem, że przepisy podustawowe mają dyscyplinować kierujących pojazdami, skłaniać ich do przestrzegania prawa oraz zapobiegać wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. Tym samym art. 130 ust. 4 p.r.d. zawiera wystarczające z perspektywy art. 92 ust. 1 Konstytucji oznaczenie zakresu upoważnienia i wytycznych. Konstytucyjność § 8 ust. 6 cytowanego rozporządzenia jest również aprobowana w judykaturze (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 777/15, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, wraz z powołanym tam orzecznictwem). Dodatkowo należy zauważyć, że z samej treści art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p. można wyprowadzić podobny wniosek. W powyższym przepisie ustawodawca stwierdza bowiem kategorycznie, że starosta wydaje decyzję "w przypadku przekroczenia". Tym samym samo przekroczenie obliguje już do wydania decyzji o skierowaniu kierowcy na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, przy czym brzmienie przytoczonego przepisu nie wskazuje, by następcze odbycie szkolenia dezaktualizowało wspomniany obowiązek. W rezultacie także w świetle art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p. można bronić stanowiska, że zaświadczenie z dnia [...] lutego 2016 r. nie wpływa na liczbę punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, jaka została przypisana skarżącemu. W świetle dotychczasowych uwag należy zatem stwierdzić, że Prezydent Miasta P. był zobligowany do wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne. Trafnie w tej mierze zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P, że omawiane rozstrzygnięcie ma charakter związany. Oznacza to, że organy administracji publicznej nie dysponują luzem decyzyjnym w zakresie orzekania o skierowaniu na badania psychologiczne na mocy art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p. Z uwagi na spełnienie przesłanek wymienionych w tym przepisie zaskarżone rozstrzygnięcia należy uznać za prawidłowe. W tej sytuacji Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Skarga jako bezzasadna podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.).