II SA/Po 19/15

Dnia 7 maja 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Danuta Rzyminiak– Owczarczak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2015 roku sprawy ze skargi P. J. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] października 2014 roku Nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak [...], Burmistrz Miasta i Gminy D. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 993 z późn. zm.) i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") orzekł o wymeldowaniu P. J. z pobytu stałego w lokalu położonym w miejscowości M., ul. P. [...], gmina D. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] czerwca 2014 r. E. B. wystąpił z wnioskiem o wymeldowanie skarżącego, podnosząc, że opuścił on miejsce stałego pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W toku postępowania ustalono, że właścicielem lokalu położonego w M. przy ul. P. [...] jest E. B., który oświadczył, że skarżący opuścił dobrowolnie miejsce pobytu w dniu [...] września 2013 r., zabierając wszystkie swoje rzeczy osobiste i nigdy nie powrócił. P. J. w trakcie przesłuchania zeznał z kolei, że faktycznie opuścił omawiany lokal we wrześniu 2013 r., co związane było z konfliktem rodzinnym. Podał, iż obecnie toczy się postępowanie rozwodowe pomiędzy skarżącym i jego żoną. Ustalono, że z przedmiotowego mieszkania P. J. zabrał wszystkie rzeczy osobiste. Pozostały w nim tylko meble i narzędzia. Wymieniony zeznał ponadto, że chciałby wrócić do mieszkania, jeżeli teść wyrazi na to zgodę, jako właściciel nieruchomości. Organ I instancji zauważył ponadto, że skarżący lokalizuje swoje centrum spraw życiowych w mieszkaniu matki przy ul. P. [...] w M. Nigdy nie wnosił on o przywrócenie posiadania, a zatem można przyjąć, że opuszczenie miejsca stałego pobytu miało charakter dobrowolny i trwały. Od września 2013 r. nie powrócił do mieszkania, mimo to twierdzi, że dobrowolnie nie wymelduje się. Organ I instancji wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2014 r. zostały przeprowadzone oględziny lokalu przy ul. P. [...] w M., w trakcie których stwierdzono brak rzeczy osobistych w mieszkaniu. Oceniając ustalony stan faktyczny organ uznał, że skarżący opuścił miejsce stałego pobytu dobrowolnie i w sposób trwały oraz, że nie dopełnił obowiązku meldunkowego, co uzasadniało wydanie decyzji o wymeldowaniu. Pismem z dnia [...] września 2014 r. P. J. odwołał się od powyższej decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, że decyzja organu I instancji jest błędna, gdyż nie można nikomu pod przymusem nakazać opuszczenia miejsca zameldowania. Ponadto organ I instancji nie wziął pod uwagę faktu, że przed Sądem Rejonowym w Ś. będzie się toczyć postępowanie o przywrócenie posiadania. Decyzją z dnia [...] października 2014 r., nr [...], Wojewoda Wielkopolski na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] sierpnia 2014 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył przepisy, które w jego ocenie powinny znaleźć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, wskazując zarazem, że podziela w pełni stanowisko organu I instancji. Wojewoda Wielkopolski wyjaśnił przy tym, że fakt opuszczenia omawianego lokalu znajduje swoje potwierdzenie we wniosku E. B. z dnia [...] czerwca 2014 r., zeznaniach skarżącego z dnia [...] lipca 2014 r., protokole oględzin z dnia [...] sierpnia 2014 r. oraz oświadczeniu skarżącego z dnia [...] sierpnia 2014 r. Dowody te wzajemnie się uzupełniają, a na ich podstawie można przyjąć, że P. J. opuścić rozważany lokal i nie mieszka już w nim w sposób stały. Ponadto prowadzone postępowanie wykazało, że od września 2013 r. skarżący ogniskuje swoje sprawy życiowe poza omawianym lokalem. W mieszkaniu tym nie ma żadnych należących do niego rzeczy osobistych, a swoje sprawy życiowe skoncentrował on pod adresem ul. P. [...] w M. Ustalenia te potwierdził zresztą sam skarżący, zaznaczając jednak, że opuszczenie zajmowanego dotąd lokalu wynikało z chęci odcięcia się od konfliktu rodzinnego. Organ II instancji zauważył jednak, że sam fakt istnienia takiego sporu nie oznacza automatycznie, że opuszczenie lokalu miało charakter niedobrowolny lub nietrwały. W ocenie Wojewody Wielkopolskiego jedynie skuteczne wykorzystanie przez P. J. przysługujących mu środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania mogłoby skutkować uznaniem, że opuszczenie mieszkania nie było dobrowolne i trwałe. Poza tym mimo deklarowania chęci powrotu do zajmowanego wcześniej lokalu, jego realizacja wydaje się wątpliwa z uwagi na sprzeciw właściciela nieruchomości. Organ odwoławczy rozważył również wolę (zamiar) powroty P. J. do dotychczasowego miejsca zamieszkania na pobyt stały i możliwości realizacji tego zamiaru. W ocenie organu, pomimo deklaracji o zamiarze pobytu stałego w spornym lokalu (zdarzenie przyszłe i niepełne) realizacja tego zamiaru jest niewykonalna ze względu na sprzeciw właściciela lokalu. Organ II instancji zaznaczył ponadto, że decyzja w przedmiocie wymeldowania służy zapewnieniu prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności, polegającej na rejestrowaniu informacji o miejscu pobytu danej osoby (rejestracji stanu faktycznego). Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. P. J. zaskarżył powyższą decyzję z dnia [...] października 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W uzasadnieniu skarżący powtórzył wcześniejszą argumentację zawartą w odwołaniu z dnia [...] września 2014 r. Ponadto P. J. zaznaczył, że w jego ocenie wykorzystał on dostępne środki zmierzające do przywrócenia utraconego posiadania przedmiotowego lokalu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. E. B. wniósł o oddalenie skargi, załączając zarazem wyrok Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] lutego 2015 r., sygn. akt [...], oddalający powództwo P. J. o przywrócenie posiadania. Na rozprawie sądowoadministracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] maja 2015 r. skarżący oraz uczestnik postępowania podtrzymali dotychczasowe swoje stanowiska. Skarżący oświadczył, iż składał apelację od wyroku Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] lutego 2015 r. Skarżący okazał Sądowi odpis apelacji z prezentą jej wpływu do Sądu Rejonowego w Ś. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga okazała się bezzasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jak wynika przy tym z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Na wstępie trzeba zauważyć, że wnioskiem z dnia [...] czerwca 2014 r. E. B. wystąpił do Burmistrza Miasta i Gminy D. o wymeldowanie P. J. z pobytu stałego pod adresem M., ul. P. [...], gmina D. (k. 4 akt adm. organu I instancji). Okoliczność tę należy uznać za bezsporną, gdyż nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania. Podstawę rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. poz. 139 poz. 993 z późn. zm.). Zgodnie z art. 15 ust. 1 powołanej ustawy, osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Jak wynika przy tym z art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy, organ gminy wydaje na wniosek właściciel lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Odnosząc te uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, należy zauważyć, że P. J. opuścił swoje dotychczasowe miejsce stałego pobytu, tj. lokal pod adresem ul. P. [...] w M., gmina D., we wrześniu 2013 r., bez dobrowolnego wymeldowania się. Powyższe stwierdzenie znajduje potwierdzenie we wspomnianym wniosku E. B. z dnia [...] czerwca 2014 r. – właściciela nieruchomości, jak również w pismach i oświadczeniach, jakie w toku postępowania administracyjnego skarżący składał. Na żadnym etapie postępowania, jak i obecnie, okoliczność ta nie była i nie jest kwestionowana przez skarżącego. W trakcie przesłuchania w dniu [...] lipca 2014 r. skarżący zeznał, że opuścił omawiany lokal we wrześniu 2014 r. (k. 11-13 akt. adm. organu I instancji). Zmiana miejsca stałego pobytu została poza tym potwierdzona także w protokole oględzin z dnia [...] sierpnia 2014 r. (k. 18-19 akt adm. organu I instancji) oraz w pozwie z dnia [...] września 2014 r. (k. 4 akt sądowych). Okoliczność ta jest również wskazana w wyroku Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] lutego 2015 r., sygn. akt [...], oddalającym powództwo skarżącego przeciwko E. B. o przywrócenie posiadania (k. 47-53 akt sądowych). Orzeczenie to jest wprawdzie nieprawomocne, lecz niemniej zawarte w nim ustalenia posiłkowo potwierdzają oraz uzupełniają stan faktyczny zrekonstruowany przez organy administracji publicznej. Należy jednakże zauważyć, że orzeczenie o wymeldowaniu danej osoby wymaga nie tylko wykazania, że opuściła ona zajmowany dotychczas lokal, lecz niezbędne jest także ustalenie, że zmiana miejsca stałego pobytu miała charakter trwały i dobrowolny. Spełnienie tego wymogu ocenia się przy tym w oparciu o kryteria obiektywne i zobiektywizowane. Dlatego za niewystarczające w tej mierze jest poprzestanie jedynie na twierdzeniach strony o zamiarze powrotu do określonego miejsca, jeżeli nie znajduje ono wyraźnego odzwierciedlenia w rzeczywistości. Takie stanowisko spotkało się również z aprobatą w orzecznictwie (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 563/07 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.ogv.pl; wyrok NSA z dnia 3 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1641/13, niepubl. – Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach). Z tej perspektywy należy zatem przyjąć, że P. J. w sposób trwały opuścił lokal przy ul. P. [...] w M. Z materiału dowodowego wynika bowiem, że zamieszkał u swojej matki na ul. P. [...] w M.. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w oświadczenia skarżącego złożonych w trakcie przesłuchania w dniu [...] lipca 2014 r. i w trakcie oględziny w dniu [...] sierpnia 2014 r. W powyższych dokumentach stwierdzono zarazem, że P. J. zabrał z rozważanego lokalu swoje rzeczy osobiste, takie jak bieliznę, odzież i pościel. W mieszkaniu pozostawione zostały jedynie meble, a w łazience pralka. Ustalenia te wskazują zatem w ocenie Sądu, że zmiana miejsca pobytu stałego ma charakter trwały, a skarżący nie ogniskuje już centrum swoich spraw życiowych na terenie nieruchomości E. B.. W tej mierze posiłkowo można wskazać, że podobna konkluzja zawarta jest również w powołanym wyroku Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] lutego 2015 r. Organy administracji publicznej trafnie poza tym przyjęły, że P. J. dobrowolnie opuścił zajmowany wcześniej lokal mieszkalny. W szczególności należy zauważyć, że w trakcie składania zeznań w dniu [...] lipca 2014 r. skarżący wskazał, iż dysponuje kluczami do mieszkania, choć zarazem dostęp do pomieszczeń tych może być utrudniony (klucz w drzwiach). Niemniej z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy nie wynika, by od września 2013 r. do chwili wydania decyzji organu I instancji P. J. podejmował jakiekolwiek próby faktycznego powrotu do zajmowanego dotychczas mieszkania. Wprawdzie pismem z dnia [...] września 2014 r. wniósł powództwo o przywrócenie posiadania lokalu mieszkalnego przy ul. P. [...] w M., lecz wspomnianym wyrokiem Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] lutego 2015 r. powództwo to zostało oddalone. Brak informacji o prawomocności wspomnianego orzeczenia nie zmienia natomiast faktu, że do chwili obecnej skarżący nie przedłożył żadnego dokumentu, na podstawie którego mógłby skutecznie domagać się powrotu do zajmowanego wcześniej mieszkania. Należy zarazem przychylić się do stanowiska organu II instancji, w świetle którego istnienie konfliktu rodzinnego pomiędzy skarżącym i jego żoną i teściem nie oznacza automatycznie, że opuszczenie lokalu przy ul. P. [...] w M. miało charakter niedobrowolny. Przeciwnie, zmiana dotychczasowego miejsca pobytu w celu poprawy warunków życiowych i większego komfortu mieszkania (rozumianego również jako komfort psychiczny) wskazuje raczej na swobodną (nieskrępowaną) decyzję skarżącego. Podobny pogląd spotkał się także z aprobatą w judykaturze (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 1801/13; wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 marca 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 20/15; wyrok NSA z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 140/07 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W powyższym świetle fakt wyprowadzenia się skarżącego z przedmiotowego budynku nie stanowił rezultatu bezprawnych działań właściciela lokalu, lecz był wynikiem podjętej przez skarżącego decyzji o opuszczeniu lokalu. Podjęcie takiej decyzji mogło mieć na celu zapewnienie spokoju oraz uniknięcie konfliktów. W tym aspekcie nie można uznać, iż wybór ten nie był wyborem dobrowolnym, zasadnym jest bowiem stwierdzenie, że skarżący mógł nadal przebywać w spornym lokalu. W ocenie Sądu, w tych okolicznościach także wskazywane ewentualne zablokowanie drzwi wejściowych poprzez umieszczenie klucza w zamku od strony lokalu, co miało miejsce już po zmianie miejsce zamieszkania skarżącego, musi być oceniane jako uprawnienie właściciela nieruchomości. Konkluzji tych nie zmienia deklarowany przez skarżącego zamiar powrotu do zajmowanego wcześniej mieszkania. W świetle zebranego materiału dowodowego należy bowiem zauważyć, że to E. B. zainicjował postępowanie w sprawie wymeldowania skarżącego, zaś sam skarżący zdaje się uzależniać możliwość powrotu do lokalu od poprawy jego stosunków z żoną. W tym miejscu wskazać należy, iż jak wynika z ustaleń stanu faktycznego poczynionego przez Sąd Rejonowy w Ś. sprawa rozwodowa skarżącego jest w toku (str. 4 wyroku sygn. [...] – k. nr 49-verte akt sądowych). Wątpliwe zatem wydaje się, by wyraził on teraz zgodę na ponowne zamieszkanie P. J. w lokalu przy ul. P. [...] w M.. Chęć lub zamiar powrotu do tego mieszkania jako takie są natomiast niewystarczające do wyłączenia możliwości wymeldowania skarżącego. Podsumowując, w świetle ustalonego przez organy administracji stanu faktycznego należy w ocenie Sądu uznać, że skarżący w sposób świadomy, trwały i dobrowolny opuścił swoje dotychczasowe miejsce stałego pobytu pod adresem: ul. P. [...] w M. i skoncentrował centrum swoich spraw życiowych pod adresem: ul. P. [...] w M., tj. w mieszkaniu należącym do jego matki. Jednocześnie P. J. nie dokonał samemu wymeldowania, wobec czego konieczne było wydanie decyzji z art. 15 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, co też organy administracji publicznej zasadnie uczyniły. Sąd uznał, iż rozpatrujące sprawę organy administracji zgromadziły wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia materiał dowodowy, który następnie został w decyzji omówiony i w sposób prawidłowy oceniony. W tym zakresie wydane w sprawie decyzje spełniają wymogi określone przepisami art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. Organy administracji, prowadząc postępowanie na zasadach określonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., prawidłowo orzekły, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w pełni uzasadnia wymeldowanie skarżącego. W tym miejscu wskazać również należy, że ewidencja ludności ma tylko i wyłącznie charakter porządkowy i nie rozstrzyga o uprawnieniach do lokalu jak i prawie do przebywania w nim. Co więcej, w orzecznictwie sądowo-administracyjnym ugruntował się pogląd, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje korespondencję, jak również miejsce - w pobliżu którego skoncentrowane jest miejsce pracy lub nauki (ewentualnie miejsce dojazdu do miejsc pracy lub nauki), korzystania z usług, czy opieki medycznej, itp. (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Gd 329/07, wyrok WSA w Lublinie z dnia 31 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Lu 465/07 - orzeczenia dostępne w Internecie jw.). Z akt sprawy wynika, że od [...] września 2014 r. skarżący nie mieszka w spornym lokalu. W tej sytuacji Sąd nie znalazł żadnych podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji lub decyzją ją poprzedzającej. Skarga jako bezzasadna podlegała zatem oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.