II SA/Po 216/18

Dnia 5 września 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2018 roku sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2018 roku nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 listopada 2017 roku nr [...] Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2018 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (w skrócie: "Kolegium") – po rozpoznaniu wniosku J. C. o ponowne rozpoznanie sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy Ż. z dnia 7 października 2015r., [...], ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na terenie działki nr [...] w miejscowości S., obręb geodezyjny [...] – ponownie odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Powyższe rozstrzygnięcie wydano w następujących okolicznościach. Decyzją z dnia 7 października 2015 r., [...], Wójt, działając na podstawie art. 54 w zw. z art. 64, art. 59 ust. 1 i art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 199), ustalił na wniosek M. K. warunki zabudowy dla opisanej na wstępie inwestycji. Pismem z dnia 16 marca 2016 r. J. C. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji. W uzasadnieniu powyższego wniosku podniesiono, iż Wójt Gminy Ż. wydał decyzję o warunkach zabudowy, pomimo, że sprawa powyższa została już uprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, a co za tym idzie była niewykonalna w dacie jej wydania. J. C. wskazał, że jest właścicielem nieruchomości graniczącej z działką objętą decyzją o warunkach zabudowy, jednakże organy nie powiadomiły go o prowadzonym postępowaniu. Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2016 r., wydanym na podstawie art. 61a k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Ż. z dnia 7 października 2015 r. w przedmiocie warunków zabudowy Następnie Kolegium postanowieniem z dnia 19 lipca 2016 r., Nr [...], utrzymało w mocy postanowienie tego organu. Według Kolegium, prawo własności J. C. nie zostało w niniejszej sprawie naruszone, a co za tym idzie, nie ma on interesu prawnego do bycia stroną postępowania. Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Po 844/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił postanowienie Kolegium z dnia 19 lipca 2016 r. oraz poprzedzające je postanowienie z dnia 19 kwietnia 2016 r. Wyrok uzyskał przymiot prawomocności, bowiem nie został zaskarżony przez którąkolwiek ze stron. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że stronami w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu – a konsekwentnie również w przedmiocie stwierdzenia nieważności takiej decyzji – mogą być właściciele lub użytkownicy wieczyści działek sąsiednich, a także – w zależności od okoliczności, także właściciele działek niesąsiadujących bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji. O interesie prawnym tych osób przesądza zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości. Sąd podzielił wyrażany w piśmiennictwie pogląd opowiadający się za nadaniem szerokiego ujęcia pojęciu "sąsiedztwa", podkreślając, że zawsze "działkę sąsiednią" należy określać dla każdego przypadku oddzielnie. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie dla ustalenia, czy skarżący był stroną postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla działki nr [...] kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy oddziaływanie planowanej inwestycji na działkę skarżącego będzie skutkowało ograniczeniami w możliwości zmiany sposobu zagospodarowania jego terenu. Oddziaływanie to może polegać nie tylko na zupełnym uniemożliwieniu dotychczasowego wykorzystania jego nieruchomości jako nieruchomości rolnej, ale także na ograniczeniu możliwości jej zabudowy obiektami budowlanymi o charakterze rolniczym, na co wskazywał w toku postępowania skarżący. Sąd stwierdził, że Kolegium nie oceniło czy realizacja przedmiotowej inwestycji nie uniemożliwi lub ograniczy możliwości pobudowania na nieruchomości skarżącego obiektów budowlanych o przeznaczeniu rolniczym. Orzekające w sprawie organy obu instancji nie oceniły także, jak realizacja przedmiotowej inwestycji wpłynie na obszar obejmujący jej sąsiedztwo, a w tym nieruchomość skarżącego. Według Sądu, ustalenie istnienia takiego wpływu będzie implikować stwierdzenie, iż skarżącemu przysługuje przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2017 r., nr [...] Kolegium, powołując się na art. 61a k.p.a., odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 7 października 2015 r. Organ wyjaśnił w uzasadnieniu, że "wszczął postępowanie wyjaśniające" mające na celu ustalenie, czy inwestycja "polegająca na budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych" będzie oddziaływać na nieruchomość J. C. i czy ograniczy mu możliwość jej zabudowy obiektami budowlanymi o charakterze rolniczym lub gospodarczym. Kolegium zaznaczyło, że wystosowało do Wójta pismo o nadesłanie informacji dotyczącej tej kwestii. Ten ostatni organ wyjaśnił, że realizacja zabudowy jednorodzinnej na działce [...] "na chwilę obecną" nie spowoduje ograniczenia zabudowy działki [...] obiektami o charakterze rolniczym. Potwierdzeniem tego jest decyzja Wójta z dnia 13 czerwca 2017 r. ustalająca warunki zabudowy na rzecz J. C. dla inwestycji pod nazwą "Budowa budynku inwentarskiego (hodowla świń, drobiu, itp.) do 40 DJP". Kolegium wyjaśniło dalej, że dnia 22 sierpnia 2017 r. wpłynęło do akt pismo, w którym J. C. odniósł się do stanowiska Wójta i zaznaczył, że wskazana decyzja już go ogranicza, gdyż dotyczy budynku dla zwierząt do 5000 sztuk. Organ zaznaczył, że zbadał, czy zachodzą przesłanki podmiotowe i przedmiotowe do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego. Organ stwierdził, że J. C. nie jest właścicielem działki bezpośrednio graniczącej z działką inwestycyjną [...]. Ponadto przeanalizowano oddziaływanie planowanej inwestycji na nieruchomość wnioskodawcy, to jest – czy rzeczywiście uniemożliwi bądź ograniczy ona możliwość zabudowy działki [...] obiektami rolniczymi. Zdaniem Kolegium, zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna nie wpływa negatywnie na działkę J. C. i w żaden sposób nie ogranicza wykorzystania jego nieruchomości, o czym świadczy decyzja Wójta z dnia 13 czerwca 2017 r. Organ nie zgodził się z twierdzeniem, że wskazana decyzja , dotycząca budowy budynku inwentarskiego do 40 DJP, ogranicza prawa wnioskodawcy i możliwości korzystania przez niego z jego nieruchomości. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył J. C. (wniosek dotyczył również innych, równolegle wydanych postanowień Kolegium – uw. Sądu). Wskazał, że posiada interes prawny w odniesieniu do inwestycji na działce [...]. Zaznaczył, iż nowe ukształtowanie działek sąsiadujących z jego nieruchomością spowoduje podtopienia upraw warzywnych, o czym już wielokrotnie informował. Zwrócił także uwagę, że na działkach sąsiednich nie zostały dochowane wymogi związane z zapewnieniem dostępu do drogi publicznej. Z kolei, gdy chodzi o możliwości korzystania z nieruchomości wnioskodawcy, wskazał on, że wskutek mającej powstać zabudowy utrudnione będą takie czynności, jak chociażby manewry maszynami rolniczymi przy granicy (ze względu na ogrodzenie). Zdaniem skarżącego, projektowana zabudowa mieszkaniowa spowoduje, że jego teren zostanie objęty ograniczeniami, a rozwój gospodarstwa rolnego zablokowany. J. C. wskazał, że obecnie "nie obowiązuje go ochrona środowiska", lecz przy wydanych decyzjach, gdy uwzględni się zdjęcia satelitarne, "będzie on musiał się dostosować". Wskazując na powyższe wniósł o rozważenie przez organ, czy taka sytuacja nie stanowi dla niego ograniczenia. Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 12 stycznia 2018 r. Kolegium ponownie odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 7 października 2015 r., [...] Kolegium wskazało, iż zbadano, czy zachodzą przesłanki do uznania, że J. C. ma interes prawny do bycia stroną postępowania w przedmiocie warunków zabudowy. Organ stwierdził, że zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna nie wpływa negatywnie na działkę wnioskodawcy i w żaden sposób nie ogranicza wykorzystania nieruchomości. Według organu, w przypadku inwestycji przekraczających 40 DJP wymagana jest decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach. Z dokumentów dotyczących wymienionej decyzji wynika, że postępowanie środowiskowe nie było przeprowadzone. Wnioskodawca nie wykazał po swojej stronie interesu prawnego, co w konsekwencji uzasadniło wydanie postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. C. wywiódł, że nastąpiła zmiana funkcji sąsiednich gruntów. Działki rolne podzielono na budowlane, przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową, której zagęszczenie jest większe niż zagęszczenie zabudowy dotychczas istniejącej w miejscowości. Skarżący podniósł, że kwestionowana przez niego inwestycja otoczona jest przez zabudowę rolniczą, zagrodową, usytuowaną szeregowo wzdłuż drogi. Zabudowa mieszkalna przy granicy będzie kolidować z rolniczym korzystaniem z jego gruntu (które powoduje określone oddziaływania związane z opryskami, odorami, pracą maszyn rolniczych czy hodowlą zwierząt). J. C. wskazał też na sygnalizowane wcześniej okoliczności takie jak to, że zabudowa na działkach sąsiednich nie będzie miała dostępu do drogi publicznej. Z kolei zainwestowanie grozić będzie zalewaniem jego upraw. Ograniczone zostaną także po jego stronie możliwości realizacji zabudowy rolniczej. Wyraził nadto obawę, że w sąsiedztwie w rzeczywistości powstanie dwadzieścia budynków. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2018 r. wyznaczony skarżącemu w ramach prawa pomocy pełnomocnik wnosił i wywodził jak w skardze wskazując, że intere prawny skarżącego w tej sprawie wynika z prowadzenia gospodarstwa rolnego w pobliżu planowanej inwestycji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Innymi słowy, sąd obowiązany jest zasadniczo dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Wspomniane kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu uchylenie zaskarżonej decyzji, jeżeli m.in. stwierdzi on naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w konkretnej sprawie administracyjnej. Uzasadnienie orzeczenia zawierające ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania organu wykazuje w tym zakresie moc wiążącą (zob.: wyrok NSA z dnia 18 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 1902/09; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2183/13, publ.:http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Związanie organów administracji i sądów w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie mogą one procedować ani formułować nowych ocen prawnych w sposób sprzeczny ze stanowiskiem Sądu wyrażonym w prawomocnym wyroku, lecz zobowiązane są do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (zob.: wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 426/08; wyrok NSA z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 2003/14; cyt. jw.). Sąd administracyjny po to wyraża swoją ocenę w omawianym zakresie, by przy ponownym rozpoznawaniu sprawy zakres tej oceny nie był już przedmiotem kolejnego rozpoznania (zob. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 274/06, cyt. jw.). Celem wskazań jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia i wytyczenie kierunku działalności organów przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Związanie wyrażonymi w orzeczeniu sądu wskazaniami co do dalszego postępowania obliguje organ do wykonania wytycznych sądu, lecz nie jest równoznaczne z tym, że w ramach ponownego rozpoznania sprawy organ ten ma ograniczyć się jedynie do realizacji tychże wskazań, jeżeli do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy konieczne okaże się wyjście ponad sprecyzowane przez sąd wytyczne postępowania (zob.: wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FSK 2121/13, cyt. jw.). Kontrola rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się do oceny, czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd, gdyż jest głównym kryterium poprawności nowowydanej decyzji (zob. wyrok NSA z 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 729/10, dost. Legalis). Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu. W rozpoznawanym przypadku Sąd stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło oceny prawnej oraz wskazań Sądu zawartych w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 5 kwietnia 2017 r. r., sygn. akt II SA/Po 844/16. Tym samym organ dopuściły się naruszenia prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Należy wskazać, że w powołanym wyroku z dnia 5 kwietnia 2017 Sąd opowiedział się za szerokim rozumieniem pojęcia "sąsiedztwa" i stwierdził, że w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla działki nr [...] kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy oddziaływanie planowanej inwestycji na działkę skarżącego będzie skutkowało ograniczeniami w możliwości zmiany sposobu zagospodarowania jego terenu. Kolegium powinno ocenić, na przykład, czy realizacja przedmiotowej inwestycji nie uniemożliwi lub ograniczy możliwości pobudowania na nieruchomości skarżącego obiektów budowlanych o przeznaczeniu rolniczym. Orzekający w sprawie organ powinien ustalić, jak realizacja przedmiotowej inwestycji wpłynie na obszar obejmujący jej sąsiedztwo, a w tym nieruchomość skarżącego. W ocenie Sądu, w toku ponownego rozpatrywania wniosku skarżącego o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Gminy Ż. z dnia 7 października 2015 r. – Kolegium nie ustaliło, czy oddziaływanie planowanej inwestycji na działkę skarżącego będzie skutkowało ograniczeniami w możliwości zmiany sposobu zagospodarowania jego terenu. Kolegium zaznaczyło, że wystosowało do Wójta pismo o nadesłanie informacji dotyczącej tej kwestii. Ten ostatni organ wyjaśnił, że realizacja zabudowy jednorodzinnej na działce [...] "na chwilę obecną" nie spowoduje ograniczenia zabudowy działki [...] obiektami o charakterze rolniczym. Potwierdzeniem tej okoliczności miałaby być decyzja Wójta z dnia 13 czerwca 2017 r. ustalająca warunki zabudowy na rzecz J. C. dla inwestycji pod nazwą: "Budowa budynku inwentarskiego (hodowla świń, drobiu, itp.) do 40 DJP". Powyższe pismo świadczy o tym, że Kolegium w istocie odstąpiło od dokonania w sprawie własnych ustaleń i podjęło próbę "wyręczenia się" stanowiskiem organu gminy. Nie było to wskazane, zważywszy, że to właśnie działanie Wójta docelowo miało być co do zasady przedmiotem weryfikacji w postępowaniu nieważnościowym. Co więcej, treść uzasadnienia zaskarżonego do Sądu postanowienia Kolegium wskazuje, że na wspomniane pismo organu II instancji Wójt udzielił pisemnej odpowiedzi, a ponadto odniósł się do niego na piśmie J. C.. Wątpliwości Sądu budzi prawidłowość działania Kolegium, po tym jak rozpoznało wniosek J. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy. W postanowieniu z dnia 12 stycznia 2018 r. nie pojawia się w istocie żadna argumentacja odnosząca się do wywodów skarżącego zawartych we wspomnianym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Kolegium w ogóle nie odniosło się do uwag J. C. odnoszących się do okoliczności mających istotne znaczenie dla oceny istnienia po jego stronie interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu. Działania organu sprowadziły się w istocie do skierowania zapytania do Wójta o "nadesłanie informacji" dotyczących oddziaływania inwestycji lokalizowanej na działce [...]. Kolegium przeszło do porządku nad wyjaśnieniami skarżącego zawartymi w jego pismach. Tymczasem odniesienie się do nich było konieczne z uwagi na zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.), która ma znaczenie, tym bardziej, iż skarżący robi wrażenie osoby niezorientowanej w zawiłościach procedury administracyjnej. Można w tym miejscu zaznaczyć, że spośród argumentów J. C. jeden przynajmniej powinien zwrócić szczególną uwagę Kolegium. Otóż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy tenże wyjaśnia, że obecnie "nie obowiązuje go ochrona środowiska", lecz przy wydanych decyzjach (dotyczących jego działki – uw. Sądu), gdy uwzględni się zdjęcia satelitarne, "będzie on musiał się dostosować". Kolegium w obu swych postanowieniach odnosi się do decyzji z dnia 13 czerwca 2017 r., [...], która dotyczy zabudowy inwentarskiej na działce J. C.. Następnie, nie dociekając intencji skarżącego, organ kwituje, że decyzja ta nie ma znaczenia, gdyż nie ogranicza jego praw. W ocenie Sądu, gdy jednak przyjrzeć się uważnie treści decyzji z dnia 13 czerwca 2017 r. zauważyć można, że dotyczy ona hodowli drobiu i świń do 40 DJP. Jest to limit skali hodowli, który J. C. najprawdopodobniej narzucono w trakcie składania podania (tak można wnioskować z całokształtu okoliczności sprawy). Ten kontekst – w powiązaniu z przytoczonymi wypowiedziami skarżącego, że obecnie "nie obowiązuje go ochrona środowiska", lecz przy wydanych decyzjach "będzie on musiał się dostosować" – pozwala z łatwością rozszyfrować, że ma on na myśli warunkowania prawne, wynikające z § 3 ust. 1 pkt 103 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 71). Przepis ten stanowi, iż do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się chów lub hodowlę zwierząt, innych niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 51 [rozporządzenia], w liczbie nie mniejszej niż 40 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP), jeżeli działalność ta prowadzona będzie w odległości mniejszej niż 100 m od terenów mieszkaniowych. Wstępna analiza danych odległościowych odzwierciedlonych na mapie będącej załącznikiem do decyzji o warunkach zabudowy z dnia 7 października 2015r., [...], pozwala stwierdzić, że działka [...] prawdopodobnie znajduje się w pasie 100 od granicy gospodarstwa J. C.. Oznacza to, że na skutek dopuszczenia w sąsiedztwie (działka [...]) jego nieruchomości (działka [...]) zabudowy mieszkaniowej skarżący utracił możliwość ubiegania się w drodze samego ustalenia warunków zabudowy, bez uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o lokalizację zabudowy inwentarskiej dla produkcji większej niż 40 DJP. Jak wskazano, Sąd nie wyklucza, że J. C. już przy składaniu wniosku o warunki zabudowy dla budynku inwentarskiego został pouczony o konieczności ograniczenia skali produkcji ze względu na dopuszczoną w sąsiedztwie zabudowę mieszkalną. Wskazuje na to podnoszony przez niego argument (w kontekście planów rozbudowy gospodarstwa), że "ogranicza mu się hodowlę", gdyż tylko przy "tej ilości sztuk" [w domyśle – ograniczonej do 40 DJP] "nie obowiązuje go ochrona środowiska" [w domyśle – obowiązek uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach"). Mając na uwadze powyższe, Sąd wskazuje na konieczność dokładnej weryfikacji wniosku J. C. i ponownego sprawdzenia, czy nie posiada on interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 7 października 2015r., [...] Sąd podkreśla przy tym, że już na podstawie zebranych w aktach materiałów da się ustalić, iż prawdopodobnie (konieczne jest zweryfikowanie odległości pomiędzy działkami) interes prawny J. C. może znaleźć umocowanie w treści § 3 ust. 1 pkt 103 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Przepis ten kreuje bowiem dodatkowe i istotne obwarowania prawne w sferze inwestycyjnej dla nieruchomości dotychczas rolnych, jeżeli w ich otoczeniu dojdzie do przekształcenia terenów na mieszkaniowe (obowiązek uzyskania decyzji środowiskowej, ale nadto – pośrednio – dochowania weryfikowanych w niej standardów emisyjnych). Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W judykaturze i doktrynie ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym jeżeli wnoszący podanie powołuje się swój interes prawny, ustalenie zasadności tego żądania może nastąpić wyłącznie w toku postępowania, przy zapewnieniu jednostce wnoszącej podanie prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Rozważenie przez organ administracji publicznej interesu prawnego poza formami postępowania administracyjnego jest sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego, którego jedną z podstawowych wartości jest prawo do obrony. W razie gdy w żądaniu wszczęcia postępowania jednostka powołuje się na interes prawny, ustalenie zasadności tego żądania musi być oparte na czynnościach wyjaśniających, które organ administracji publicznej obowiązany jest prowadzić w toku wszczętego postępowania administracyjnego, zgodnie z przepisami prawa procesowego (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 296). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 sierpnia 2016 r. (sygn. akt II OSK 2882/14, Lex nr 2142294), a który to pogląd Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela i przyjmuje za własny, organ administracji może odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., wówczas, gdy brak interesu prawnego po stronie wnioskodawcy można uznać za oczywisty. Jeżeli jednak zbadanie legitymacji procesowej wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz szerszej analizy prawnej to organ ma obowiązek wszcząć postępowanie, zapewniając możliwość udziału w nim wszystkim stronom W świetle treści podania J. C. oraz treści art. 61a § 1 K.p.a. niedopuszczalna była odmowa wszczęcia postępowania, albowiem oceny, czy wnioskodawcy przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy Ż. z dnia 7 października 2015 r. powinno się dokonać po wszczęciu postępowania i w jego toku poczynić ustalenia w celu zbadania legitymacji do złożenia wniosku, a także stwierdzenia, czy podnoszone w stosunku do kwestionowanej decyzji zarzuty uprawniały wnioskodawcę do skutecznego żądania stwierdzenia jej nieważności. Sąd stwierdził również, że kolejnym poważnym uchybieniem ze strony Kolegium było sformułowanie sentencji postanowienia z dnia 12 stycznia 2018 r. rozpoznającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w postaci, cyt.: "odmówić wszczęcia postępowania...", podczas gdy zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 w zw. z art. 144 k.p.a. rozstrzygnięcie Kolegium powinno brzmieć: "utrzymuje zaskarżone postanowienie w mocy" (oczywiście przy założeniu przyjętego przez organ wariantu rozstrzygnięcia). Wszystkie wymienione wyżej kwestie pozwalają ocenić postępowanie Kolegium jako naruszające przepisy w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie badanej sprawy. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu zostanie wydane odrębne postanowienie w myśl art. 256 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy SKO obowiązane będzie uwzględnić poglądy prawne Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu i wszcząć postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, w toku którego winno dokonać weryfikacji przysługiwania skarżącemu przymiotu strony postępowania zgodnie z wytycznymi Sądu wyrażonymi tak w niniejszym wyroku, jak i w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Po 844/16 i o ile weryfikacja ta będzie pozytywna dla skarżącego, rozpoznać merytorycznie jego wniosek, celem wyjaśnienia czy decyzja z dnia 7 października 2015 r., [...] obarczona jest jakąkolwiek wadą uzasadniająca stwierdzenie jej nieważności.