II SA/Po 228/17
WyrokWSA w Poznaniu2017-07-05
Skład orzekający: Elwira Brychcy, Wiesława Batorowicz, Edyta Podrazik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wyjazd obywatela polskiego do pracy za granicą, połączony z pozostawieniem rzeczy osobistych i rzeczy dzieci w dotychczasowym miejscu zameldowania, stanowi trwałe opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności, uzasadniające wymeldowanie?Ratio decidendi
Trwałe opuszczenie miejsca pobytu stałego, uzasadniające wymeldowanie, wymaga jednoczesnego zaistnienia przesłanek dobrowolności i trwałości. Czasowe opuszczenie miejsca pobytu w celu podjęcia pracy zarobkowej za granicą, przy jednoczesnym zamiarze powrotu do dotychczasowego miejsca pobytu stałego, nie stanowi podstawy do wymeldowania. Sama obecność za granicą, posiadanie tam pracy czy posłanie dzieci do szkoły nie przesądza o trwałym charakterze opuszczenia, jeśli nie towarzyszy temu zamiar skoncentrowania centrum życiowego poza dotychczasowym miejscem zamieszkania.Stan faktyczny
Skarga dotyczyła odmowy wymeldowania J. K. z miejsca stałego pobytu. Wójt odmówił wymeldowania, uznając, że wyjazd J. K. do pracy w Anglii ma charakter tymczasowy i nie stanowi trwałego opuszczenia miejsca stałego pobytu. Wojewoda utrzymał decyzję w mocy, podzielając argumentację organu pierwszej instancji. Skarżąca A. K. zarzuciła organom naruszenie przepisów K.p.a. oraz błędną wykładnię art. 35 ustawy o ewidencji ludności, wskazując na trwały charakter opuszczenia lokalu przez J. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 5 lipca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2017 roku sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2016 roku Nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę
Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. Wójt [...] W. na wniosek A. K. orzekł o odmowie wymeldowania J. K. z miejsca stałego pobytu w G. W., ul. [...] nr [...], gdyż nie dopatrzył się zaistnienia przesłanki trwałego opuszczenia miejsca stałego pobytu. A. K. pismem z dnia 10 sierpnia 2016 r. odwołała się od tego rozstrzygnięcia do Wojewody. Wniosła o uchylenie decyzji pierwszej instancji i wymeldowanie P. J. K. ze spornego lokalu lub o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wójtowi Gminy. Jako powód podała m.in. zamiar rozwodu małżonków J. i P. K. oraz naruszenie przez organ meldunkowy art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a.
Decyzją z dnia [...] września 2016 r. Wojewoda uchylił decyzję pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia m.in. z powodu naruszenia art. 10 § 1 K.p.a.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wójt [...] W. decyzją z [...] listopada 2016r. na podstawie art. 35 ustawy z dnia [...] września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015r., poz. 388) orzekł o odmownie wymeldowania Pani J. K. z miejsca stałego zameldowania w G. W., ul. [...] nr [...]
W motywach rozstrzygnięcia Wójt wskazał, że w oparciu o zebrany materiał dowodowy uznał, że J. K. wyjeżdżając do pracy w Anglii nie opuściła trwale miejsca stałego zameldowania. Opuszczenie lokalu jest czasowe i podyktowane koniecznością uzyskania środków do życia. Organ podkreślał, że sama wnioskodawczyni o wymeldowanie J. K. nie przedstawiła żadnych dowodów na to, że opuszczenie miejsca stałego pobytu ma charakter trwały i że zainteresowana nie zamierza już powrócić do Polski. Są to tylko słowa, nie poparte żadnymi dowodami.
Z uwagi na fakt, że nie zachodzą przesłanki trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu przez osobę objętą wnioskiem o wymeldowanie organ meldunkowy wydał decyzję o odmowie wymeldowania i nie ma tu znaczenia okoliczność, że nieobecność Pani J. K., w miejscu jej pobytu stałego, trwa nawet kilkanaście miesięcy. Art. 35 ustawy o ewidencji ludności, nie określa, jaki musi upłynąć okres czasu, żeby można było osobę wymeldować.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. K. zaskarżając ją w całości i wnosząc o orzeczenie o wymeldowaniu J. K. z jej dotychczasowego miejsca zameldowania, względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7 K.p.a, art. 77 K.p.a. i art. 80 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz oparcie decyzji wyłącznie na twierdzeniu jednej ze stron przy jednoczesnym braku zgromadzenia materiału dowodowego mogącego choćby uwiarygodnić powyższe twierdzenia.
Wojewoda decyzją z 27 grudnia 2016r. na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r. poz. 388) utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności przytoczył stan faktyczny sprawy i wskazał, że pismem z dnia 31 marca 2016 r. P. A. K. zwróciła się do Wójta [...] W. o wymeldowanie P. J. K. z miejsca pobytu stałego w G. W., ul. [...], gdyż opuściła ona lokal dobrowolnie w sierpniu 2015 r. i wyjechała do Wielkiej Brytanii, gdzie obecnie zamieszkuje. Do wniosku dołączyła wydruk z księgi wieczystej potwierdzający jej tytuł prawny do lokalu. W następstwie tego organ pierwszej instancji wszczął w dniu 31 marca 2016 r. postępowanie administracyjne, o czym powiadomił strony. Z oświadczenia P. J. K. z dnia 18 kwietnia 2016 r. do Wójta [...] W. wynika, że mieszka w Wielkiej Brytanii. Wyjechała tam z dziećmi do męża P. K. w poszukiwaniu pracy. W lutym 2016 r. mąż wrócił do kraju nie informując jej o tym. Ona podjęła tam pracę, a dzieci zaczęły naukę. Nie może określić daty powrotu do Polski. W mieszkaniu pozostawiła swoje rzeczy oraz rzeczy dzieci. Na potwierdzenie pobytu za granicą do akt sprawy dołączyła zaświadczenie o pracy z dnia 19 maja 2016 r. stwierdzające, że P. J. K. tymczasowo zamieszkała w Wielkiej Brytanii i jest tam zatrudniona od 27 września 2015 r. Pismem z dnia 18 kwietnia 2016 r. P. J. K. ustanowiła swoim pełnomocnikiem w sprawie P. I. Z., która wyjaśniła, że jej córka J. K. wyjechała za granicę w lipcu 2015 r. do męża. Była to ich wspólna decyzja. Wyjeżdżając nigdy nie myślała o pobycie tam na stałe, ale żeby zarobić pieniądze. Zabrała tylko najpotrzebniejsze rzeczy. Do spornego lokalu posiada klucze. Obecnie pracuje w Wielkiej Brytanii. Dzieci uczęszczają tam do szkoły. Od wyjazdu nie była w Polsce. Nie ma zamiaru rozwodzić się mężem. Wnioskodawczyni o wymeldowanie potwierdziła, że w mieszkaniu pozostały meble, sprzęty domowe i rzeczy osobiste P. J. K., jej męża i dzieci. Na skutek nieporozumień z żoną P. K. powrócił do kraju w lutym 2016 r. Wymienił też zamki w przedmiotowym mieszkaniu. Pozwu o rozwód nie składa. Jest mu wiadomym, że żona pracuje w Anglii i nie zamierza wrócić do kraju.
W oparciu o pozostały materiał dowodowy organ ustalił, że J. i P. K. wyjechali do [...] w celach zarobkowych bez zamiaru pobytu tam na stałe. J. K. wie, że w mieszkaniu wymieniono zamki i dlatego odkłada przyjazd do Polski. W lokalu zostawiła meble i sprzęty domowe. Wnioskodawczyni wyraziła gotowość udostępnienia kluczy do spornego mieszkania.
Organ odwoławczy powołując się na treść art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, przyjął, że przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego jest spełniona wówczas, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Bez jednoczesnego zaistnienia obu tych przesłanek, tj. dobrowolności i trwałości, nie może być mowy o opuszczeniu przez stronę dotychczasowego miejsca zamieszkania dającego podstawę do orzeczenia przez organ o wymeldowaniu. Poprzez pojęcie "opuszcza" należy rozumieć, dobrowolne i trwałe wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez dopełnienia formalności meldunkowych, przy czym pojęcie to zawiera w sobie element woli osoby, która w opuszczonym przez siebie miejscu nie zamierza nadal przebywać. Zamiar ten należy natomiast rozumieć jako wolę skoncentrowania w innym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Wojewoda wskazał, że nie stanowi przesłanki wymeldowania czasowe opuszczenie miejsca pobytu w celu podjęcia pracy zarobkowej za granicą, lecz z zamiarem powrotu do dotychczasowego miejsca pobytu stałego (por. m. in. NSA w wyroku z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2499/11 i z dnia 8 listopada 2013r., II OSK 1301/12).
Przenosząc powyższe przepisy na grunt rozpatrywanej sprawy Wojewoda stwierdził, że nie ma sporu co do tego, że od 2015 r. P. J. K. nie mieszka w G. W. przy ul. [...]. Również bezsporne jest, że lokal opuściła dobrowolnie. Zeznania stron są natomiast rozbieżne, co do faktu czy opuszczenie to jest trwałe.
Organ podkreślił, że wnioskodawczyni o wymeldowanie stwierdziła, iż według niej wyjazd J. K. z kraju jest wyjazdem na stałe. Tymczasem pełnomocnik J. K. zeznała, że jej córka nigdy nie myślała o wyjeździe na stałe. Wyjechała do Anglii w celach zarobkowych. Potwierdziła to J. K. wyjaśniając, że nie ma stałej pracy, posiadane zatrudnienie może w każdej chwili stracić i wtedy będzie zmuszona wrócić do kraju. Także inni świadkowie zeznali, że nigdy nie słyszeli od J. K., że wyjeżdża za granicę na stałe. Z kolei mąż zainteresowanej zeznał, że wyjazd do Anglii jego i żony był wyjazdem na stałe. Sama wnioskodawczyni przyznała, że w spornym lokalu pozostały meble, sprzęty domowe i rzeczy osobiste J. i P. K., oraz że parę dni wcześniej jej syn P. wymienił zamki w drzwiach do mieszkania. Nadto organ ustalił, że zainteresowana wraz z dziećmi przebywała w Polsce 6 i 7 listopada 2016r., po udostępnieniu jej kluczy przez P. A. K. była w spornym lokalu lecz z powodu nieogrzawania go nocowała u matki. Zaprzeczono by zainteresowana urządziła imprezę pożegnalną przed wyjazdem do Anglii, o której poinformował jej mąż do protokołu w dniu 21 października 2016 r. Spotkała się tylko z kuzynem i kuzynką. Na dowód, że nie traktuje swojego pobytu w Anglii jako czegoś trwałego przedłożyła podania o zatrudnienie składane u miejscowych pracodawców.
Mając na względzie powyższe okoliczności Wojewoda stwierdził, że ocena, czy doszło do opuszczenia miejsca zameldowania w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności jest szczególnie trudna w sytuacjach spornych i nietypowych. Do takich należy przypadek podjęcia pracy poza granicami kraju. W ocenie organu w rozpatrywanej sprawie opuszczenie przez J. K. spornego lokalu nie ma charakteru trwałego. Jak bowiem wskazano wyżej, wyjechała ona do Anglii w celach zarobkowych w sierpniu 2015 r. Potwierdza to zaświadczenie z pracy z dnia [...] maja 2016 r. stwierdzające, że J. K. tymczasowo zamieszkała w Wielkiej Brytanii. Podczas pobytu w Polsce 6 i 7 listopada 2016 była w spornym lokalu. Z akt sprawy wynika zatem jej chęć powrotu do miejsca stałego zameldowania oraz uratowania małżeństwa z P. K.. Przebywanie strony za granicą spowodowane jest względami ekonomicznymi i jak twierdzi jest przejściowe. Po zakończeniu zatrudnienia za granicą ma ona zamiar powrotu do spornego lokalu i w zamieszkania w nim.
Nie znalazł potwierdzenia zarzut odwołującej się o niepoinformowaniu jej o przesłuchaniu świadków. Według załączonego do akt potwierdzenia odbioru, zawiadomienie do niej adresowane o przesłuchaniu świadków wyznaczone na 21 października 2016 r. tj. P. K. i M. G. z dnia 30 września 2016r. odebrał P. K. w dniu 6 października 2016 r. Nadto Wojewoda wyjaśnił, że nawet zaniechanie wykonania obowiązku zgłoszenia wyjazdu za granicę, nałożonego przepisem ustawy o ewidencji ludności nie ma bezpośredniego wpływu na ustalenie przesłanek wymeldowania. Wobec powyższego Wojewoda uznał, że decyzja organu I instancji jest zgodna z art. 35 ustawy o ewidencji ludności.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Wojewody z [...] grudnia 2016r. wniosła A. K. wnosząc o jej uchylenie i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zobowiązanie organu I instancji do wydania decyzji o wymeldowaniu J. K. z miejsca stałego zameldowania w G. W., ul. [...] oraz o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
Skarżąca zarzuciła:
1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności poprzez niesłuszne uznanie, że J. K. nie opuściła miejsca pobytu stałego;
2. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego przez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a także błędną ocenę zabranego materiału dowodowego, co skutkowało przyjęciem za podstawę faktyczną zaskarżonych decyzji błędnego ustalenia, że opuszczenie przez J. K. miejsca stałego zameldowania nie ma charakteru trwałego.
Skarżąca wskazała, że w sprawie bezsporne jest dobrowolne opuszczenie miejsca zameldowania przez J. K.. Między stronami występuje natomiast spór co do tego, czy ma ono charakter trwały. Skarżąca podkreślała, że o trwałym charakterze opuszczenia przez J. K. miejsca stałego zameldowania świadczy szereg okoliczności podnoszonych zarówno przez wnioskodawczynię (skarżącą) jak i potwierdzanych przez świadka P. K., takich jak powstanie konfliktu pomiędzy zainteresowaną i jej mężem P. K. i pozostawanie przez małżonków w separacji faktycznej już od roku, okoliczności towarzyszące opuszczeniu mieszkania, tj. sprzedaż samochodu, pożegnanie się z bliskimi osobami, darowanie swojej matce tak istotnego wyposażenia domowego jak kuchnia gazowa. Przede wszystkim jednak o trwałości opuszczenia miejsca zamieszkania świadczy coraz większe związanie zainteresowanej ze swoim nowym miejscem zamieszkania, przejawiające się posiadaniem mieszkania, pracy, zakupem samochodu (osoba, która emigruje jedynie tymczasowo korzystałaby raczej z transportu publicznego), czy też wysłanie dzieci do szkoły. Jeżeli chodzi o konflikt pomiędzy małżonkami, to należy stwierdzić, że konflikt ten jedynie pogłębia się i zupełnie niezrozumiałe jest na jakiej podstawie Wojewoda w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że z akt sprawy wynika chęć zainteresowanej do ratowania małżeństwa z P. K.. Małżonkowie przebywają w separacji faktycznej już od roku, od czasu powrotu do Polski P. K. w lutym 2016 roku. Zainteresowana pozwała swojego męża o alimenty i jedynie w celu uczestniczenia w rozprawie sądowej przyjechała do Polski i przy okazji zajrzała do dawnego miejsca zamieszkania, nocując jednak u matki. Zainteresowana zgłosiła na Policję wymianę zamków przez męża a także rzekome podrobienie podpisu. Zgodnie z wiedzą skarżącej J. K. związała się w Anglii z innym mężczyzną. Wszystko to świadczy o tym, że konflikt pomiędzy małżonkami jest trwały i pogłębiający się a P. K. czeka ze złożeniem pozwu rozwodowego jedynie z powodu konieczności zgromadzenia środków pieniężnych koniecznych do prowadzenia sprawy. Na zakończenie należy podkreślić, że opuszczenie miejsca zamieszkania przez zainteresowaną miało miejsce już 1,5 roku temu i nic nie wskazuje, że sytuacja ta miałaby się nagle zmienić. Zainteresowana twierdzi, że obawia się utraty pracy w Anglii. Jednak w tej sytuacji doświadczenie życiowe podpowiada, bazując na przykładach bardzo wielu osób emigrujących z Polski do Wielkiej Brytanii z powodów ekonomicznych, że nawet w sytuacji utraty aktualnej pracy zainteresowana łatwiej znajdzie nową pracę w Anglii niż w Polsce, o czym świadczą także dotychczasowe efekty rzekomego poszukiwania pracy przez zainteresowaną w Polsce. Zupełnie nieracjonalne byłoby utrzymywanie w nieskończoność obecnego stanu rzeczy, a więc sytuacji, gdy zainteresowana ma miejsce zameldowania w Polsce, podczas gdy całkowite centrum jej aktywności życiowej znajduje się w Anglii, jedynie na podstawie bliżej nieskonkretyzowanych oświadczeń i woli zainteresowanej powrotu do kraju, w przypadku gdy znalezienia tutaj pracy jest w sytuacji zainteresowanej bardzo wątpliwe. Jak wskazuje się w orzecznictwie ewidencja miejsca zamieszkania ma na celu rejestrację rzeczywistego miejsca pobytu danej osoby, które w przypadku zainteresowanej niewątpliwie znajduje się na terytorium Wielkiej Brytanii.
Z drugiej strony o tymczasowym charakterze zmiany miejsca zamieszkania świadczą jedynie oświadczenia osoby zainteresowanej, potwierdzone zeznaniami jej matki i świadka M. G.. Należy jednak podkreślić, że wbrew twierdzeniom organu I instancji osoba świadka nie jest osobą obcą w stosunku do zainteresowanej. Jak sam przyznaje organ I instancji osoba ta jest w stałym kontakcie telefonicznym z zainteresowaną, jest więc jej bliską znajomą. Co znamienne jak świadek sam przyznaje wiedzę posiada jedynie z rozmów z zainteresowaną, a więc świadek nie posiada żadnej własnej wiedzy, a jedynie powtarza oświadczenia zainteresowanej, co jak już wyżej wskazano nie jest miarodajne dla rozstrzygnięcia sprawy. Z powyższych powodów zeznania tego świadka powinny być potraktowane bardzo ostrożnie i nie mogą stanowić głównego dowodu w sprawie.
Skarżąca podnosiła, że organy prowadzące postępowanie w sposób nierzetelny prowadziły postępowanie dowodowe w sprawie, co polegało przede wszystkim na niewyjaśnieniu istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy rozbieżności pomiędzy zeznaniami i oświadczeniami przesłuchanych osób, a należy podkreślić, że na organach ciąży obowiązek zebrania materiału dowodowego z urzędu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016, poz. 1066) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.
Konsekwencją takiego unormowania jest konstatacja, iż uchylenie decyzji lub postanowienia może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonego orzeczenia nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. , poz. 1369), dalej "P.p.s.a.". Stosownie zatem do treści art. 134 § 1 P.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia [...] grudnia 2016r., którą to decyzją utrzymał w mocy decyzję Wójta [...] W. z [...] listopada 2016r. orzekającą o odmowie wymeldowania uczestniczki postępowania z miejsca pobytu stałego.
Sąd podziela ustalenia faktyczne organów administracji i przyjmuje je za własne.
Prawidłowo organy rozpoznające sprawę przyjęły, że materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 35 ustawy z 24 września 2010r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2016r., poz. 722 ze zm.), dalej "u.e.l.", w myśl którego organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce stałego pobytu albo opuściła miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z art. 25 ust. 1 u.e.l. pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Ustawa o ewidencji ludności w art. 33 ust. 1 wyraźnie precyzuje obowiązki osoby, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego i tak: Obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się. Zgodnie natomiast z treścią art. 31 ust. 1 u.e.l. jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzi wątpliwości o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej. Nadto zgodnie z przepisem art. 36 ust. 1 u.e.l. obywatel polski, który wyjeżdża z kraju z zamiarem stałego pobytu poza granicami RP, jest obowiązany zgłosić swój wyjazd. Zgłoszenie wyjazdu poza granice RP skutkuje wymeldowaniem z miejsca pobytu stałego i czasowego. Obywatel polski, który wyjeżdża poza granice RP, bez zamiaru stałego pobytu, na okres dłuższy niż 6 miesięcy, jest obowiązany zgłosić swój wyjazd oraz powrót (art. 36 ust. 2 u.e.l.).
Wskazać należy, że choć w art. 35 u.e.l. ustawodawca nie sprecyzował, jaki charakter ma mieć opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego pobytu, to w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, utrwalił się pogląd, zgodnie z którym spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono trwałe, dobrowolne i wynika z jej własnej woli (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 223/12, oraz z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2193/10).
Słusznie wskazują organy administracji, że przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego, w rozumieniu wymienionych przepisów jest spełniona wówczas, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Bez jednoczesnego zaistnienia obu tych przesłanek, tj. dobrowolności i trwałości, nie może być mowy o opuszczeniu przez stronę dotychczasowego miejsca zamieszkania, dającego podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu. Poprzez pojęcie "opuszcza" należy rozumieć, dobrowolne i trwałe wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez dopełnienia formalności meldunkowych, przy czym pojęcie to zawiera w sobie element woli osoby, która w opuszczonym przez siebie miejscu nie zamierza nadal przebywać. Zamiar ten należy natomiast rozumieć jako wolę skoncentrowania w innym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – poprzez złożenie oświadczenia woli, ale także w sposób domniemany – poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby.
W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że nie stanowi przesłanki wymeldowania czasowe opuszczenie miejsca pobytu w celu podjęcia pracy zarobkowej za granicą, jeżeli występuje zamiar powrotu do dotychczasowego miejsca pobytu stałego (por. m. in. NSA w wyroku z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2499/11 i z dnia 8 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1301/12).
Wskazać należy, że dla orzeczenia o wymeldowaniu nie jest wystarczające stwierdzenie, że zameldowana w danym miejscu osoba w nim nie przebywa, ale konieczne jest również zbadanie, czy ustał rzeczywisty zamiar zamieszkiwania w danym lokalu w sposób trwały. Przy czym ocena ta winna uwzględniać całokształt okoliczności związanych z zamieszkiwaniem konkretnej osoby w danym miejscu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2193/10). Ustalenie stanu przebywania na stałe w danym lokalu nie wyłącza możliwości przejściowej nieobecności, czy też występowania regularnych okresów nieobecności w miejscu stałego zameldowania, co nie upoważnia jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 34 u.e.l. O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, że lokal w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych (wyr. NSA w Gdańsku z 26 stycznia 2017r., sygn. akt II SA/Gd 1087/16, Lex 2201830).
Rozpatrując sprawę w świetle wyżej wskazanych kryteriów ustalenia w sprawie wymagało, czy uczestniczka postępowania trwale i dobrowolnie opuściła miejsce dotychczasowego pobytu w przedmiotowym lokalu w znaczeniu art. 35 u.e.l. nie dopełniając obowiązku wymeldowania się. Wskazać należy, że ustalenia powyższe winny były zostać poczynione zgodnie z przepisami prawa procesowego, w tym przede wszystkim zgodnie z wynikającą z art. 7 K.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, w świetle której organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy. W tym też celu, zgodnie z wymogami określonymi w treści art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W myśl art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., decyzja organu powinna zawierać powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne.
Odnosząc wskazane reguły procesowe do rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdził, że organ I instancji na podstawie posiadanej wówczas wiedzy wyczerpująco zebrał materiał dowodowy, który następnie prawidłowo został oceniony przez organy obu instancji w granicach prawem przewidzianej swobody. Opierając się na właściwie dokonanych ustaleniach należało podzielić stanowisko organu odwoławczego, że w sprawie na dzień wydania rozstrzygnięcia brak było faktycznych i prawnych podstaw do podjęcia decyzji o wymeldowaniu uczestniczki postępowania z miejsca pobytu stałego.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezspornie wynika, że dłuższa nieobecność uczestniczki postępowania w przedmiotowy lokalu mieszkalnym spowodowana jest jej wyjazdem do pracy za granicę.
Zgodzić należy się z organami obu instancji, że materiał dowodowy zebrany w sprawie jednoznacznie wykazał, że nie nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 35 u.e.l., bowiem uczestniczka postępowania wprawdzie opuściła wskazany lokal dobrowolnie, to jednak nie nastąpiło to w sposób trwały. W ocenie Sądu nie towarzyszył temu wyjazdowi zamiar przeniesienia centrum życiowego poza miejsce dotychczasowego zameldowania. Zebrany materiał dowodowy w postaci zeznań świadków potwierdził oświadczenia uczestniczki postępowania, że wyjechała do męża do Anglii w celu podjęcia pracy, której nie mogła znaleźć w Polsce. Pomimo wyjazdu zagranicznego nie zerwała jednak więzi z miejscem pobytu stałego. W mieszkaniu pozostawiła rzeczy osobiste swoje oraz dzieci, co potwierdziła także sama skarżąca i mąż uczestniczki.
Z akt sprawy wynika jej chęć powrotu do miejsca stałego zameldowania, przebywanie uczestniczki za granicą spowodowane jest względami ekonomicznymi i jak twierdzi jest przejściowe. Po zakończeniu zatrudnienia za granicą, które także ma charakter tymczasowy zamierza powrócić do spornego lokalu.
W tym miejscu wskazać należy, że niezasadny jest zarzut skarżącej dotyczący nieprawidłowej oceny przez organy administracji zeznań świadków potwierdzających tezy uczestniczki, jako nieobiektywne bowiem złożone przez matkę uczestniczki i inną osobę bliską. W ocenie Sądu zeznania uczestniczki postępowania i jej świadków potwierdzają także inne okoliczności sprawy, jak zebrane w sprawie dokumenty poświadczające tymczasowe zatrudnienie w Anglii, czy niemożność uzyskania pracy w Polsce, z których wynika, że wyjazd miał cel zarobkowy i nie ma charakteru trwałego. Z drugiej strony zarzuty skarżącej potwierdzone są jedynie zeznania jej syna, także będącego osobą bliską dla wnioskującej o wymeldowanie.
Zupełnie chybione są zarzuty skargi, że o trwałości wyjazdu świadczy zakup samochodu oraz uczęszczanie dzieci do szkoły. Samochód stanowi bowiem ruchomość, którą łatwo i szybko można nabyć, a następnie zbyć, a służy on przede wszystkim do przemieszczania się do pracy, a także po dzieci do szkoły, co w warunkach angielskich jest powszechnie przyjęte. Z drugiej strony małoletnie dzieci przebywając za granicą także podlegają obowiązkowi edukacyjnemu bez względu na długość pobytu za granicą i nie przesądza to o zamiarze stałego pozostawania za granicą.
Sąd orzekający w sprawie w pełni podziela cytowany przez organ odwoławczy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 7 grudnia 2005r., sygn. akt II OSK 302/05, oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wyłożony w wyroku z dnia 12 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Rz 105/07, że "fakt częstych wyjazdów za granicę nie świadczy o trwałym opuszczeniu miejsca stałego pobytu w Polsce, a wymeldowanie z miejsca stałego pobytu musi być następstwem ustalenia, że nastąpiło trwałe i definitywne zerwanie więzi z tym miejscem przez osobę zameldowaną, bez okazanej woli powrotu", a takich okoliczności organy administracji jednoznacznie nie ustaliły. Nie potwierdziła ich także sama skarżąca, która ostatecznie udostępniła klucze do mieszkania uczestniczce, po zmianie zamków, gdy ta przybyła do spornego mieszkania. Bez znaczenia są przy tym okoliczności dotyczące pożycia małżeńskiego uczestniczki postępowania i jej męża, w tym wystąpienie o alimenty, co stanowi zabezpieczenie finansowe na rzecz dzieci i nie może być okolicznością wskazującą na trwałość opuszczenia mieszkania. Tym bardziej, że sam mąż uczestniczki nie potwierdził zamiaru wniesienia pozwu o rozwód.
Na zakończenie rozważań wskazać należy, iż rozstrzygnięcia zapadły na bazie stanu prawno-faktycznego istniejącego w dacie wydania tych decyzji, dlatego też w przypadku, gdy od tego czasu stan ten uległ zmianie nic nie stoi na przeszkodzie aby właścicielka mieszkania ponownie wystąpiła ze stosownym wnioskiem o wymeldowanie, dla którego skuteczności zasadnym stanie się zgłoszenie konkretnych wniosków dowodowych na poparcie tezy o wystąpieniu przesłanek z art. 35 u.e.l.
Sąd, nie dopatrzył się również żadnych innych uchybień organu odwoławczego w postępowaniu w tej sprawie, w szczególności organ ten nie naruszył przepisów postępowania, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Z tych też względów, skoro zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie uchybiają prawu zarówno procesowemu, jak też i materialnemu, skargę należało oddalić. Na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł, jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło