II SA/Po 242/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 grudnia 2024 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu uiszczony wpis od skargi w kwocie [...];- zł (słownie: [...]). Decyzją z dnia 18 grudnia 2024 r. Nr [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania P. P. (dalej powoływanej jako Parafia), Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej powoływane jako SKO, Kolegium) uchyliło decyzję Prezydenta M. P. z dnia 5 lipca 2024 r. nr [...] i umorzyło postępowanie administracyjne. Decyzja Prezydenta wydana została na podstawie art. 115a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (aktualnie tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 54, dalej pr.o.ś.) i określała dla Parafii dopuszczalny poziom hałasu w porze dziennej w wysokości 50 dB dla terenów wokół dzwonnicy. Wydanie decyzji było poprzedzone zleceniem wyspecjalizowanej firmie wykonania pomiarów hałasu. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte z urzędu na skutek pism właścicieli sąsiednich nieruchomości o emitowanym przez dzwony uciążliwym hałasie, natomiast za stronę postępowania prowadzonego przez Prezydenta uznano wyłącznie Parafię i tylko Parafii decyzja została doręczona. W uzasadnieniu decyzji z 18 grudnia 2024 r. Kolegium wyjaśniło, że sprawa dotycząca uciążliwości akustycznej dzwonów w Parafii [...] była już procedowana w 2018 r. i zakończyła się uchyleniem przez SKO w [...] pierwszej decyzji Prezydenta M. P. (decyzja SKO z 29 stycznia 2019 r. nr [...]). Tym samym, zdaniem Kolegium, w przedmiotowej sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej, co uniemożliwia ponowne merytoryczne orzekanie w przedmiocie określenia dopuszczalnych norm hałasu. Decyzja Kolegium została doręczona wyłącznie Parafii (proboszczowi Parafii), co nastąpiło w dniu 7 stycznia 2025 r. (wtorek) i co potwierdza załączone do akt organu odwoławczego zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji (karta nr [...] akt organu II instancji). Pismem z dnia 20 lutego 2025 r. K. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wskazaną w rubrum postanowienia decyzję SKO w [...]. Skarga została nadana listem poleconym w placówce operatora przesyłek pocztowych w dniu 26 lutego 2025 r. (środa), co wynika z datownika zamieszczonego na kopercie, w której skarga została do Sądu przesłana (k. [...] akt sądowych). W uzasadnieniu skargi K. K. podał, że nie mając wiedzy o wydaniu przez SKO decyzji z dnia 18 grudnia 2024m r. nie [...] możliwości jej zaskarżyć, choć decyzja narusza przepisy prawa oraz narusza jego interes prawny. Skarżący podał, że ze względu na uciążliwość hałasu emitowanego przez dzwonnicę kościelną był zmuszony ponieść znaczne koszty związane z kompleksową wymianą stolarki okiennej i drzwiowej w całości zamieszkiwanego domu. Pomimo to, emisja hałasu w dalszym ciągu jest uciążliwa i narusza przepisy określające dopuszczalny poziom hałasu na terenie osiedla [...] w P.. Z tego powodu, po konsultacjach z częścią mieszkańców ul. [...], ponownie interweniował w Wydziale Ochrony Środowiska UM P. wskazując, że problem hałasu jest aktualny. Skarżący podał, że zespół dzwonów kościelnych działających przy kościele Parafii składa się z dwóch dzwonów: mniejszego o wymiarach 45 cm średnicy i 50 cm wysokości oraz większego o wymiarach 12dcm średnicy 110 cm wysokości. Bicie mniejszego z dzwonów jest wyraźne, dobrze słyszalne i przyjemne w barwie dźwięku. Natomiast bicie dużego dzwonu jest za głośne, brzmienie jest agresywne, składa się z tonów o wysokiej dolegliwości akustycznej. Dzwon ten jest porównywalny z dzwonami Katedry [...], które zawieszone są w wieży na wysokości 72 m i w oddaleniu od zabudowy mieszkaniowej. Tymczasem sporny dzwon zawieszony jest na wysokości 15 m, bezpośrednio przy zabudowie jednorodzinnej. W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o odrzucenie skargi jako wniesionej przez osobę, która nie była stroną postępowania. Organ wyjaśnił, że skoro skarżący nie jest stroną postępowania, to nie jest możliwe precyzyjne określenie terminu na wniesienie skargi, która wpłynęła do Kolegium 20 lutego 2025 r. Strony otrzymały przedmiotową decyzję na początku stycznia 2025 r. Pismem z dnia 28 kwietnia 2025 r. odpowiedź na skargę wniosła również Parafia [...] Wnioskując o odrzucenie skargi Parafia podniosła, że skarżący nie posiada legitymacji do wniesienia skargi, skarżący nie wykazał istnienia po jego stronie interesu prawnego. Wobec braku legitymacji do wniesienia skargi, nie jest możliwe precyzyjne określenie terminu na wniesienie skargi przez skarżącego, a niedochowanie terminu do wniesienia skargi skutkuje jej odrzuceniem. Natomiast na wypadek nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie skargi, Parafia podniosła, że zarzuty skargi są bezzasadne i z tego względu skarga winna zostać oddalona. W tym zakresie podniesiono, że pierwotna decyzja SKO w [...] z 29 stycznia 2019 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w przedmiocie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu dla Parafii, została wydana w tożsamej sprawie administracyjnej, w której wniesiona została niniejsza skarga. Umorzenie wówczas postępowania administracyjnego nie nastąpiło ze względu na okoliczności nietrwałe lub przemijające i nie było to umorzenie fakultatywne. Pomiędzy wydaniem przez SKO decyzji z 2019 r. i z 2024 r., nie nastąpiła zmiana stanu prawnego, która mogłaby stanowić podstawę ponownego rozstrzygania tej samej sprawy ostatecznie rozstrzygniętej. Podniesiono, że SKO w [...] w pierwotnej decyzji z 2019 r. o umorzeniu postępowania uznało, że kościół nie jest zakładem w rozumieniu przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska (art. 5 pkt 48). Żaden przepis prawa nie definiuje kościoła jako zakładu. Odmienną wykładnię należy uznać za błędną, gdyż abstrahuje ona od uwarunkowań konstytucyjnych i prawno-międzynarodowych dotyczących gwarancji i zasad ochrony wolności religijnej. Ustawodawca nie wprowadził żadnych regulacji prawnych wprost zakazujących czy ograniczających używanie dzwonów oraz urządzeń nagłaśniających w organizacji kultu religijnego poza terenem świątyń. Za nieprawidłową należy uznać praktykę polegającą na nakładaniu sankcji administracyjnych, bądź wydawanie rozstrzygnięć ograniczających użycia dzwonów i urządzeń nagłaśniających, wykorzystywanych w ramach sprawowania kultu religijnego przez związki wyznaniowe. W sytuacji kolizji wartości, jakimi są z jednej strony wolność jednostki od słuchania sygnałów dzwonów oraz z drugiej strony tradycyjne wezwania na modlitwę w ramach realizacji wolności sumienia i wyznania, należy szukać kompromisu. Nie można zgodzić się na uciszenie dzwonów kościelnych z uwagi na pojedynczy głos wrażliwego na dźwięk obywatela. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie wskazać należy, że Sąd przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy, zobligowany jest w pierwszej kolejności, ocenić dopuszczalność złożonej skargi. Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest jej wniesienie przez uprawniony (legitymowany) do tego podmiot. Zgodnie z art. 50 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej w dalszej części "P.p.s.a.", uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym, a także inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Z powołanego przepisu wynika wprost, że poza podmiotami, które działają w interesie innych osób lub interesie publicznym (prokurator, rzecznicy, organizacja społeczna) jak i upoważnionymi z mocy prawa, każdy inny podmiot występujący ze skargą do sądu musi mieć w złożeniu skargi interes prawny. Przy czym pod pojęciem interesu prawnego należy rozumieć istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę, a zaskarżonym aktem lub czynnością. W realiach niniejszej sprawy zaskarżona została decyzja organu odwoławczego, którą po rozpoznaniu zażalenia Parafii [...] uchylono decyzję Prezydenta M. P. i umorzono postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu emitowanego przez dzwony zamontowane na nieruchomości Parafii. Organy obu instancji uznały, że skarżącemu K. K. nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie art. 115 a pr.o.ś., w konsekwencji wydane w sprawie decyzje nie były mu doręczane. Z akt sprawy wynika, że decyzja Prezydenta M. P. wydana została w na podstawie art. 115a i art. 378 ust. 1 ustawy pr.o.ś., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, które zostało wszczęte z urzędu na skutek interwencji mieszkańca P., skarżącego się na zbyt głośne bicie dzwonów zainstalowanych na dzwonnicy kościoła. Jak już wyżej podano, stroną tego postępowania organy uczyniły wyłącznie Parafię i tylko Parafii zostały doręczone wydane w sprawie decyzje. Jednocześnie z akt administracyjnych organu I instancji o numerze [...] wynika, że pierwsza decyzja określająca dopuszczalny poziom hałasu wydana została w postępowaniu, które wszczęte zostało na skutek interwencji skarżącego, który jest właścicielem nieruchomości położonej w bliskim sąsiedztwie terenu Parafii. Sądowi znane jest stanowisko, wyrażane w niektórych orzeczeniach sądów administracyjnych, zgodnie z którym okoliczność, że skarżący jest właścicielem nieruchomości znajdującej się w sąsiedztwie nieruchomości z której emitowany jest hałas, nie przesądza o uprawnieniu takiego właściciela do żądania uznania go za stronę postępowania w sprawach prowadzonych na podstawie art. 115 a pr.o.ś. Jednakże w orzecznictwie i doktrynie ugruntowane jest również stanowisko, że w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie wydania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu (tj. prowadzonym na podstawie art. 115 a pr.o.ś.) przymiot strony posiadać mogą podmioty, których nieruchomości położone są w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu, z działalnością którego wiąże się emisja hałasu. W opinii Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę stanowisko to należy podzielić. O ile bowiem przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, w tym przepis art. 115 a, nie przewidują udziału osób trzecich w postępowaniu o ustalenie dopuszczalnego poziom hałasu, to należy mieć na uwadze, że ustawa ta nie zawiera przepisów o postępowaniu administracyjnym, a sam przepis art. 115a jest normą o charakterze materialnoprawnym. Z samego faktu, że decyzja adresowana jest do posiadacza zakładu nie wynika, że tylko ów posiadacz jest osobą zainteresowaną w sprawie. Skoro żaden szczególny przepis prawa nie ustala kręgu stron postępowania o ustalenie dopuszczalnego poziom hałasu, to zastosowanie w tej kwestii ma art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 572). Przyjąć zatem należy, że interes prawny w rozumieniu tego przepisu mogą mieć co najmniej podmioty, których nieruchomości są położone/którzy zamieszkują w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu, z działalnością którego wiąże się emisja hałasu, a omawiany rodzaj decyzji jest wydawany w celu zapewnienia im odpowiednich warunków życia lub prowadzenia innego rodzaju działalności (por. wyroki NSA z dnia 15 października 2015r. sygn. II OSK 864/13 – wyrok dostępny na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego w CBOSA, z 15 października 2014 r., sygn. II OSK 864/13 - LEX nr 1523420, K. G., Prawo ochrony środowiska. Komentarz, LEX, 2007 t. 4). W opinii Sądu, powyższego stanowiska nie sposób pominąć przy ocenie interesu prawnego skarżącego do wniesienia skargi na decyzję SKO w [...] z dnia 18 grudnia 2024 r. Skoro skarżący wywodzi, że jest właścicielem nieruchomości w sąsiedztwie terenu Parafii na którą sporne dzwony negatywnie oddziałują, to nie można przedmiotowej skargi odrzucić jako wniesionej przez podmiot nie mający w tym interesu prawnego na podstawie art. 50 P.p.s.a). Sąd jednocześnie podkreśla, że nie przesądza w niniejszym postanowieniu, czy skarżący powinien brać udział w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji, a jedynie stwierdza, że skoro nie został uznany za stronę tego postępowania przez organy obu instancji, to nie dysponował "własnym" 30 - dniowym terminem do wniesienia skargi. Kwestia, czy skarżący powinien zostać uznany za stronę ww. postępowania może być rozważana w ewentualnym postępowaniu wznowieniowym w sprawie zakończonej wydaniem zaskarżonej decyzji, wszczętym na wniosek skarżącego. W opisanych uwarunkowaniach Sąd przeszedł do oceny, czy zachowany został przez skarżącego termin do wniesienia skargi. Zgodnie z treścią art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie skarżącej rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia (art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że strona, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym i nie doręczono jej decyzji lub postanowienia kończącego postępowanie administracyjne, może wnieść skargę do sądu administracyjnego w terminie przewidzianym dla stron będących adresatami decyzji/postanowienia (por. m.in. postanowienia NSA: z 29 stycznia 1998 r., I SA 413/97, z 16 października 2012 r., I OSK 2351/12, oraz z 30 lipca 2014 r., II OSK 2012/14, z 15 listopada 2013 r., I OSK 2265/13, z 23 listopada 2016 r., II OZ 1326/16). W praktyce oznacza to, że termin do wniesienia skargi przez osobę, której zaskarżonego aktu nie doręczono, biegnie od dnia doręczenia tego aktu ostatniej ze stron postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja została doręczona wyłącznie Parafii [...], co nastąpiło 7 stycznia 2025 r. Trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi upłynął zatem 7 lutego 2025 r. Tym samym skarga wniesiona 26 lutego 2025 r. (data nadania skargi w placówce operatora pocztowego) jest skargą wniesioną po terminie i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 P.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.