II SA/Po 273/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 10 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. K. na decyzję Rektora uczelni A z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia oddalić wniosek. /-/ J. Zieliński W skardze na decyzję Rektora uczelni A z dnia [...] stycznia 2015 r. wydaną w przedmiocie skreślenia z listy studentów skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania tej decyzji. Wniosek nie został odrębnie uzasadniony, a zarzuty skargi dotyczyły braku należytego rozpatrzenia sprawy i niezasadności skreślenia skarżącej z listy studentów V roku studiów (przed ukończeniem i złożeniem pracy dyplomowej). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm. - dalej: p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie) sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie tego aktu lub czynności w całości lub w części chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Nadto należy wyjaśnić, że przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty i czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (mają być w przyszłości wykonane). Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy natomiast przede wszystkim rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (por. J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 216), a w sytuacji gdy wykonanie decyzji nie polega na zrealizowaniu przez adresata obowiązku stanu zgodnego z rozstrzygnięciem aktu administracyjnego - spowodowanie przez organ takiego skutku. W tym ostatnim kontekście rozważanie dopuszczalności wstrzymania wykonania aktu administracyjnego może dotyczyć także takiego aktu, którego wykonanie pozostaje jedynie w gestii organu administracji. Niemniej jednak tutejszy Sąd nie podziela stanowiska, że wstrzymanie wykonania aktu (decyzji) może również polegać na wstrzymaniu nastąpienia skutku, który zaskarżony akt wywołuje (tak NSA w postanowieniu z dnia 24 stycznia 2014 r. sygn. akt I OZ 27/14 - dostępny w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powołane przepisy nie dają bowiem podstaw do przyjęcia, że wstrzymanie wykonania aktu obejmuje również takich takie akty, które już zostały wykonane, tj. wywołały materialne skutki faktyczne i prawne. W takiej sytuacji wstrzymanie wykonania aktu stanowiłoby w istocie restytucję stanu rzeczy istniejącego przed wykonaniem zaskarżonego aktu, tymczasem z powołanych przepisów wprost wynika jedynie dopuszczalność wstrzymania wykonania aktu, a zatem takiego aktu, który nie został jeszcze wykonany, nie zaś wstrzymania skutków, jakie wywołał wykonany już akt (co prowadziłoby do czasowej restytucji stanu poprzedniego). Z kolei w sytuacji gdy decyzja została już wykonana wniosek o wstrzymanie jej wykonania staje się bezprzedmiotowy. Skoro bowiem postanowienie sądu ma uchronić stronę przed skutkami wykonania decyzji, to jej wykonanie niweczy cel zastosowania instytucji przewidzianej w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z dnia: 11 czerwca 2013 r. sygn. akt II OZ 435/13; 27 czerwca 2012 r. sygn. akt I OZ 451/12; 6 września 2011 r. sygn. akt I OZ 625/11; 9 czerwca 2010 r. sygn. akt I OZ 410/10 – dostępne jw.). Jednocześnie podkreślenia wymaga, że warunkiem wstrzymania wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. I nawet jeżeli rozstrzygnięcie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie w pełni opiera na zasadzie skargowości, zatem może on być uwzględniony nie tylko wówczas, gdy strona go odpowiednio uzasadni (por. postanowienie NSA z dnia 5 maja 2011 r. sygn. akt II OZ 370/11 - dostępne jw.), to jednak trzeba mieć na uwadze, że postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub innych aktów wydanych w granicach tej samej sprawy jest postępowaniem prowadzonym na wniosek skarżącego. W konsekwencji sąd nie jest uprawniony do działania z urzędu, a jedynie w zakresie, na jaki wskazuje skarżący w treści tego wniosku, mając na uwadze całokształt okoliczności wynikających z akt sprawy. Wobec tego uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej. Sąd podziela przy tym stanowisko prezentowane w orzecznictwie, że do wykazania, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy, a zawarte w nim twierdzenia powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej (patrz: stanowisko NSA zawarte w postanowieniu z dnia 23 listopada 2004 r. sygn. akt GZ 120/04 - dostępne jw.). Ponadto wydanie postanowienia oczekiwanego przez stronę zależy od uznania sądu. Zatem nawet jeżeli strona przedstawi okoliczności, które w jej ocenie przemawiają za zastosowaniem ochrony tymczasowej, sąd nie jest zobowiązany do wydania żądanego orzeczenia. Odnosząc przedstawione poglądy do rozpatrywanej sprawy, należy stwierdzić, że będące skutkiem wykonania ostatecznej decyzji o skreśleniu z listy studentów przerwanie nauki i będąca jego następstwem konieczność rozpoczęcia ponownie studiów, nawet przy wzięciu pod uwagę ewentualnej możliwości wznowienia studiów, może wiązać się z ryzykiem wystąpienia po stronie studenta znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niemniej jednak swój materialnoprawny skutek ostateczna decyzja o skreśleniu z listy studentów wywiera już z momentem jej wydania i doręczenia stronie. Nie wymaga ona, poza ewentualnym wykonaniem następczej czynności materialno-technicznej polegającej na uczynieniu odpowiedniej adnotacji w ewidencji studentów (wykreślenia z listy studentów danego roku), żadnych dalszych aktów lub czynności warunkujących wykonanie decyzji. Jak zaś wcześniej wspomniano, w ocenie Sądu wstrzymanie wykonania decyzji nie może być utożsamiane z czasowym wstrzymaniem czy też zawieszeniem skutków faktycznych i prawnych decyzji już wykonanej. Wykonanie decyzji ze swej istoty zawsze stoi na przeszkodzie dopuszczalności wstrzymania wykonania takiej decyzji. Dopiero wyeliminowanie przez sąd administracyjny z obrotu prawnego ostatecznej decyzji o skreśleniu z listy studentów może zniweczyć skutki takiej decyzji, powodując odzyskanie przez skarżącego statusu studenta, a zatem restytucję jego sytuacji prawnej. Ponadto trzeba podkreślić, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie spełnia wcześniej przywołanych wymogów, gdyż w ogóle nie został uzasadniony, co stanowiłoby przeszkodę dla jego uwzględnienia nawet gdyby decyzja o skreśleniu z listy studentów nadawała się do wykonania we wcześniej opisanym znaczeniu i podlegała instytucji z art. 61 p.p.s.a. Reasumując wszystko powyższe, Sąd stwierdza, że zaskarżoną decyzją skreślono skarżącą z listy studentów V roku studiów, a zatem w takiej sytuacji tylko kwestionowanie formalnej i merytorycznej zasadności tej decyzji i ewentualne jej uchylenie przez sąd administracyjny może spowodować przywrócenie statusu, jaki strona miała przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Skutki już wykonanej decyzji mogą być bowiem zniwelowane jedynie przez pozytywne dla skarżącego orzeczenie sądu uwzględniające skargę, a nie przez wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt I OZ 896/08 - dostępne jw.). W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. /-/ Jakub Zieliński