II SA/Po 306/12
WyrokWSA w Poznaniu2012-06-19
Skład orzekający: Danuta Rzyminiak-Owczarczak, Maria Kwiecińska, Jakub Zieliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na montażu przydomowej oczyszczalni ścieków może zostać odrzucone przez organ administracji, jeśli miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszcza jedynie szczelne zbiorniki bezodpływowe do czasu wybudowania kanalizacji zbiorczej, a jednocześnie budowa kanalizacji nie jest technicznie ani ekonomicznie uzasadniona?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzje organów obu instancji, uznając, że organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności nie zbadały w sposób należyty technicznych możliwości podłączenia nieruchomości do planowanej sieci kanalizacyjnej oraz nie rozważyły, czy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego faktycznie zakazuje budowy przydomowych oczyszczalni ścieków w sytuacji, gdy budowa kanalizacji zbiorczej nie jest technicznie ani ekonomicznie uzasadniona. Sąd wskazał, że zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, właściciel ma prawo do budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, nawet jeśli planowana jest budowa kanalizacji zbiorczej, dopóki nie istnieje realna możliwość przyłączenia do tej sieci. Ponadto, sąd stwierdził, że termin na wniesienie sprzeciwu przez organ został skonsumowany, co powinno skutkować umorzeniem postępowania.Stan faktyczny
Starosta P. wniósł sprzeciw od zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na montażu przydomowej oczyszczalni ścieków, uznając niezgodność inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty. Skarżący zarzucił organom błędną wykładnię przepisów, wskazując na techniczne trudności w podłączeniu do planowanej sieci kanalizacyjnej oraz dopuszczalność budowy przydomowych oczyszczalni ścieków na mocy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Sąd uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty P. Zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak(spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty P. z dnia (...) Nr (...), II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę (...) zł (...) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Starosta P. decyzją z dnia (...) stycznia 2012 r. Nr (...) wniósł sprzeciw od złożonego w dniu (...) stycznia 2012 r. przez A. B. zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na montażu przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr (...), położonej w B. przy ul. (...) gmina P. Decyzja została wydana na podstawie art. 30 ust. 5 oraz art. 30 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1999 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98 z 2000 r. poz. 1071 ze zm. – dalej k.p.a.). Starosta uznał sprzeczność inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego terenu pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne uchwalonego Organ wskazał, iż zgodnie z § 8 ust. 2 powołanego planu docelowo na terenie objętym zamierzoną inwestycją przewiduje się odprowadzenie ścieków do oczyszczalni, natomiast do czasu wybudowania kolektora dopuszcza się szczelne zbiorniki bezodpływowe. Z uwagi na niezgodność z tym zapisem planu, wnioskowana inwestycja nie może być zrealizowana.
Decyzję o sprzeciwie wydano w dniu (...) stycznia 2012 r., nadano w placówce pocztowej w dniu (...) stycznia 2012 r., a jej doręczenie wnioskodawcy nastąpiło w dniu (...) lutego 2012 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji A. B. wniósł o jej uchylenie, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2008 r. sygn. akt II OSK 1115/07 oraz decyzję Wojewody znak (...) z dnia (...) lipca 2009 r. w których przy analogicznych zapisach planu zagospodarowania przestrzennego dopuszczono możliwość budowy przydomowej oczyszczalni ścieków. Zarzucił organowi I instancji wadliwą, literalną wykładnię wskazanego w decyzji przepisu prawa miejscowego. Skarżący wyjaśnił, że brak ujęcia przydomowych oczyszczalni ścieków w planie miejscowym związany jest z lokalizacją działki na terenach cennych przyrodniczo lub w pobliżu takich terenów. W przypadku działki nr (...) w B. taka sytuacja nie zachodzi. Działka położona jest na terenie zurbanizowanym, a planowana oczyszczalnie wykorzystuje technologię wielostopniowego procesu oczyszczania ścieków na drodze mechanicznej i biologicznej, co gwarantuje redukcję nieczystości ponad 90%. Jest to rozwiązanie proekologiczne, które powinno być propagowane i popierane. Promowanie w miejscowym planie zagospodarowania bezodpływowych zbiorników na nieczystości płynne jest zatem niezrozumiałe i nieracjonalne. Skarżący podniósł, że przyczyną wydania sprzeciwu w tym przypadku jest dążenie Gminy P. do zbilansowania sieci wodnokanalizacyjnej poprzez budowę sieci kanalizacji sanitarnej. Jednakże podłączenie budynku mieszkalnego znajdującego się na jego działce wydaje się wysoce utrudnione technicznie, a wobec funkcjonujących na tym terenie wielu przydomowych oczyszczalni, funkcjonujących legalnie, zbilansowanie to jest niemożliwe do uzyskania. Skarżący wskazał, że istniejące uzbrojenie podziemne działki nr (...), przedstawione w załączniku, ze względu na lokalizację przyłącza wodociągowego, instalacji gazu ziemnego, przewodów energetycznych, kanalizacji deszczowej ze studniami chłonnymi oraz gruntowy wymiennik ciepła, wymusza jedyne możliwe podłączenie jegoj działki do kanalizacji sanitarnej od strony działki nr (...). Rozwiązanie to jest możliwe, lecz wykonanie kanalizacji sanitarnej na tej działce nie jest przewidziane w gminnych planach jej budowy. Zgodnie ze stanowiskiem wykonawcy kanalizacji – firmy "A", zawartym w piśmie z dnia (...).04.2008 r. znak (...), podłączenie działki nr 201/11 do sieci może nastąpić jedynie poprzez wykonanie przykanalika od strony ulicy Skrajnej, na której przebiega główny kolektor. Skarżący wskazał ponadto, że również czynnik ekonomiczny miał wpływ na podjęty przez niego zamiar zainstalowania przydomowej oczyszczalni ścieków. Do odwołania załączył mapę zasadniczą w skali 1:500 działki 201/11, na której naniesiono rzut budynku i rozmieszczenie poszczególnych mediów oraz pismo "A" z dnia (...).04.2008 r.
W skierowanym do Wojewody – Wydziału Infrastruktury i Rolnictwa z dnia (...).03.2012 r. skarżący podniósł, że problem w tym przypadku nie polega na braku kanalizacji sanitarnej, która jest w budowie, lecz na braku technicznych możliwości podłączenia jej budynku.
W odpowiedzi na zapytanie Wielkopolskiego, Naczelnik Wydziału Rozwoju Gminy z Urzędu Miasta i Gminy P. podał, że działka nr (...) objęta jest realizowanym projektem "Kanalizacji obszaru Parku Krajobrazowego". Przewidywany termin ukończenia prac związanych z budową kanalizacji na przedmiotowym terenie to sierpień 2012 r.
Wojewoda decyzją z dnia (...) marca 2012 r. Nr (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organy I instancji. W uzasadnieniu decyzji, wydanej na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., organ II instancji wyjaśnił, iż sprzeciw został wydany w terminie określonym w art. 30 ust. 5 ustawy Prawo budowlane. Dalej wyjaśniono, że podstawą prawną sprzeciwu był przepis art. 30 ust. 6 pkt 2 tej ustawy, warunkujący możliwość zrealizowania zamierzenia budowlanego od jego zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub innych przepisów. Ustalenia planu miejscowego mają charakter normatywny i są powszechnie obowiązujące, a organ, do którego wpływa zgłoszenie wykonania określonych robót budowlanych, ma obowiązek w pierwszej kolejności przeprowadzić analizę zgodności inwestycji z zapisami planu miejscowego. W tym przypadku zapis § 8 ust. 2 powołanego planu miejscowego jest jednoznaczny i nie ma podstaw do podważania racjonalności tego zapisu, a rozpatrując odwołanie organ zobowiązany jest do jego respektowania. Z uzyskanych w postępowaniu odwoławczym informacji wynika, że budowa kanalizacji zostanie ukończona w sierpniu 2012 r. Z przedstawionego pisma firmy "A" wynika, że już w 2008 r. zapewniono możliwość podłączenia działki nr (...) do kanalizacji sanitarnej poprzez pozostawienie trójnika na sieci głównej. Na tej podstawie należy wywieść, że istnieje techniczna możliwość podłączenia budynku położonego na działce inwestora do kanalizacji sanitarnej. Na dzień dzisiejszym wiadomym jest, ze budowa kanalizacji zostanie zakończona w sierpniu 2012 r., stąd wobec zaistniałych okoliczności inwestor winien mieć aktualne stanowisko dotyczące możliwości podłączenia jego działki do kanalizacji. Wojewoda wyjaśnił, że przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach dopuszczają możliwość budowy przydomowych oczyszczalni ścieków, lecz zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, jest to możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy budowa kanalizacji sanitarnej jest technicznie niemożliwa lub ekonomicznie nieuzasadniona. W omawianym przypadku kanalizacja sanitarna jest w budowie, która niebawem ma zostać zakończona.
A. B. w skardze na powyższą decyzję wniósł o jej uchylenie i uchylenie poprzedzającej ją decyzji Starosty oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię – art. 30 ust. 2 pkt 6 ustawy Prawo budowlane oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez jego niezastosowanie. Skarżąc stwierdził, że granice przysługującego właścicielowi władztwa nad gruntem wyznaczają, w myśl art. 140 kodeksu cywilnego, przepisy prawa, zasady współżycia społecznego oraz społeczno-gospodarcze przeznaczenie własności. Odwołał się do norm konstytucyjnych – art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP. Skarżący wskazał, że powołanego w decyzjach przepisu planu zagospodarowania przestrzennego nie można traktować jako zakazu budowy przydomowych oczyszczalni ścieków, których budowę dopuszcza ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Powołując wyrok NSA z 11.02.2011 r. sygn. II OSK 288/2010 skarżący wskazał, ze przepis planu miejscowego zezwalający na odprowadzanie ścieków wyłącznie do kanalizacji wiejskiej lub co najmniej do zbiorczego zbiornika bezodpływowego, ogranicza prawo własności obywateli. Stanowisko to skarżący podziela.
Skarżący podkreślił, że zapis § 8 ust. 2 planu mówi o docelowym odprowadzaniu ścieków do oczyszczalni. Do dnia dzisiejszego kanalizacja nie została wybudowana, nadto nie istnieje techniczna możliwość podłączenia do niej jego nieruchomości z uwagi na infrastrukturę istniejącą na działce skarżącego oraz znaczne różnice poziomów pomiędzy jego działką a planowanym przebiegiem sieci kanalizacyjnej. Podniósł, że art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zakresie wymagań stawianym przydomowym oczyszczalnią odwołuje się do przepisów odrębnych. Takim przepisem odrębnym jest § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2002 r. Nr 75 poz. 690 ze zm.), którego rozpatrując sprawę nie uwzględniono.
Zdaniem Skarżącego organ nie uwzględnił rozmieszczenia mediów na jego działce i nie zbadał sprawy w aspekcie istnienia możliwości technicznych przyłączenia działki do kolektora. Tymczasem istniejąca na działce infrastruktura powoduje, że ewentualne przyłącze wypadłoby znacznie poniżej poziomu planowanej kanalizacji, co uniemożliwiłoby prawidłowe i skuteczne odprowadzenie ścieków z nieruchomości skarżącego. Podsumowując skarżący podniósł, że zaskarżone decyzje naruszają zasady k.p.a, w tym określoną w art. 8 zasadę zaufania obywateli do Państwa, z której wynika nakaz równego traktowania stron postępowania. Wskazał, że na działce sąsiedniej, nr (...), objętej tym samym planem miejscowym, działa legalnie przydomowa oczyszczalnia ścieków.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wskazując, że sprawę rozpatrzono z uwzględnieniem wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów.
Na rozprawie przeprowadzonej przez tut. Sąd w dniu 19 czerwca 2012 r. skarżący podtrzymał skargę i podniesione w niej zarzuty. Wyjaśnił, że główne wyjście sieci kanalizacyjnej z budynku ma w tyle działki nr (...), a więc w najdalszym miejscu od drogi (dz. nr (...)). Obecnie poprzez to wyjście doprowadza ścieki do zbiornika bezodpływowego. Z uwagi na różnicę poziomu pomiędzy wyjściem z budynku a działką nr (...), zamontowanie trójnika, o jakim mowa w piśmie Spółki "A", nie rozwiązuje problemu. Różnica poziomów sprawia, że konieczne byłoby zamontowanie dodatkowej przepompowni, która podniosłaby poziom sieci do planowanej instalacji z jego budynku. Z informacji, jakie uzyskał od wykonawcy sieci, dla jednego budynku nie jest to planowane i opłacalne. Na etapie zatwierdzania projektu budowlanego było wiadome, że kanalizacja dla tego terenu powstanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola ta na mocy art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 1270), obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na decyzje wydane w rozpatrzeniu spraw administracyjnych.
Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 30 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), zgodnie z którym właściwy organ wnosi sprzeciw jeżeli budowa lub wykonywanie robót objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub inne przepisy. Natomiast zgodnie z art. 30 ust. 5 powołanej ustawy sprzeciw właściwy organ wnosi w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia. Tak określony termin uznaje się za zachowany, jeżeli przed jego upływem przesyłka zawierająca decyzję zostanie nadana w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, w myśl art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2006 r., sygn. akt II OSK 79/06, wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 574/08, wyrok WSA w Opolu z dnia 29 marca 2010 r. II SA/Op 481/09). Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozstrzygającym sprawę podziela argumentację zawartą w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazującą, iż konstytucyjna zasada równości wymaga, aby terminowi "wniesienie sprzeciwu", o jakim mowa w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego nadać podobną treść jak "wniesienie" odwołania, zażalenia czy skargi przez stronę (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2006 r., sygn. akt II OSK 79/06, LEX 319717, wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 105/10, LEX 952938, wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1899/10, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjęcie, że datą wniesienia sprzeciwu jest data jego doręczenia stronie faktycznie skróciłoby trzydziestodniowy termin i umożliwiłoby stronie unikania skutków prawnych sprzeciwu przez opóźnianie daty odbioru wysłanej korespondencji. Z tego też względu skład sądu rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela poglądów zawartych w orzeczeniach wydanych na tle innych stanów faktycznych, w których to przyjęto, iż skutek prawny wywołuje dopiero doręczenie stronie pisma zawierającego oświadczenie organu.
W rozpoznawanej sprawie zgłoszenie wpłynęło do organu w dniu (...) stycznia 2012 r., decyzja organu I instancji wydana została w dniu (...) stycznia 2012 r., a w dniu (...) stycznia 2012 r. została złożona w placówce Poczty Polskiej, co nakazuje uznać, że sprzeciw wniesiono z zachowaniem terminu określonego przepisem art. 30 ust. 5 ustawy Prawo budowlane.
Rozpoznanie sprawy wymagało oceny, czy budowa przez skarżącego przydomowej oczyszczalni ścieków narusza ustalenia obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, uchwalonego. Zapis § 8 ust. 2 powołanego planu docelowo na terenie objętym zamierzoną inwestycją (B. gmina P.) przewiduje odprowadzenie ścieków do oczyszczalni, natomiast do czasu wybudowania kolektora dopuszcza szczelne zbiorniki bezodpływowe. Z akt sprawy wynika, że w dacie zgłoszenia oraz decyzji organów obu instancji na terenie tym nie istnieje kanalizacja zbiorcza, bowiem jest ona w budowie, której zakończenie zaplanowane jest na sierpień 2012 r. Zdaniem organów administracji, powołany zapis planu do czasu wybudowania zbiorczej kanalizacji sanitarnej dopuszcza jedynie szczelne zbiorniki bezodpływowe, aczkolwiek w treści planu zagospodarowania przestrzennego brak jest zapisu o zakazie budowy przydomowych oczyszczalni ścieków. Językowa wykładnia zapisu, zgodnie z którym do czasu wybudowania zbiorczej kanalizacji sanitarnej dopuszcza się szczelne zbiorniki bezodpływowe, świadczyć może o świadomym wyborze przez twórcę planu tej formy utrzymania czystości na nieruchomości do czasu realizacji kanalizacji sanitarnej. Jednakże, aby wyjaśnić, czy uchwalając plan w 2003 r. Rada Miasta i Gminy wyboru takiego dokonała, należy zapoznać się z dokumentacją planistyczną zgromadzoną na potrzeby uchwalenia przedmiotowego planu. Zważyć bowiem należy, że obowiązujące od 2001 r. przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008), regulującej problematykę utrzymania czystości na nieruchomości, w zakresie odprowadzania ścieków dopuszczają budowę przydomowych oczyszczalni ścieków.
Plan zagospodarowania przestrzennego zgodnie z art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) stanowi prawo miejscowe. Przepisy planu miejscowego stanowią jedno ze źródeł systemu obowiązującego prawa i winny być interpretowane w zgodzie z przepisami innych aktów prawnych, w tym z przepisami powszechnie obowiązujących aktów prawnych wyższego rzędu - ustaw. Interpretacja przepisów prawa miejscowego nie może być dokonywana w oderwaniu od zapisów innych aktów prawa powszechnie obowiązującego. Stosowanie prawa zgodnie z wykładnią systemową powinno się odbywać w sposób, który zapewnia spójność i brak sprzeczności systemu prawa oraz komplementarność regulacji prawnych w danym zakresie.
Art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stanowi, iż właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych. Przepis ten stanowi nadto, iż przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Wskazany przepis przewiduje obowiązki właścicieli nieruchomości w sytuacji braku podstaw do budowy sieci kanalizacyjnej, jak i w sytuacji istnienia takiej sieci. Z jego treści wynika, iż w przypadku braku podstaw do budowy przez gminę sieci kanalizacyjnej, właściciele mają obowiązek wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, przysługuje im zatem prawo wyboru w tym zakresie. Natomiast w przypadku wybudowania sieci kanalizacyjnej przez gminę, właściciele nieruchomości mają obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, jednak przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Analiza powyższego unormowania prowadzi do wniosku, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, właścicielowi przysługuje prawo do budowy oczyszczalni ścieków zarówno w sytuacji, gdy budowa kanalizacji nie jest uzasadniona jak i w sytuacji, gdy jest ona uzasadniona ale sieć taka nie została jeszcze zrealizowana. Plany inwestycyjne gminy odnośnie wybudowania na danym terenie sieci kanalizacyjnej nie mogą wyłączyć uprawnienia właściciela nieruchomości do budowy przydomowej oczyszczalni ścieków. Dopiero realne istnienie kanalizacji może wyłączyć prawa właściciela w tym zakresie. W rozpatrywanej sprawie na dzień wydania zaskarżonej decyzji ((...) marca 2012 r.) budowa kanalizacji zbiorczej nie była zakończona, tak więc nie budzi wątpliwości Sądu, że nie istniała realna możliwość przyłączenia nieruchomości skarżącego do sieci.
Jak wyżej wskazano, co do zasady gmina w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie może zakazać właścicielowi nieruchomości położonej na terenie, na którym sieć kanalizacyjna nie jest zrealizowana, budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, a uregulowanie takie byłoby sprzeczne z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach i pozbawiałoby właściciela nieruchomości uprawnienia wyraźnie przyznanego mu przez ustawę. W omawianym przepadku plan miejscowy nie przewiduje takiego wyłączenia, kwestie tę pomijając. Możemy więc mieć do czynienia z nieświadomym zaniechaniem uchwałodawcy w tym zakresie, lub z celowym jego działaniem w wyniku którego dopuszczono wyłącznie zbiorniki bezodpływowe. Zarówno treść uchwały, jak i materiały zgromadzone w aktach sprawy nie pozwalają kwestii tej wyjaśnić. Niewątpliwie wyłączenie możliwości budowy przydomowej oczyszczalni ścieków mogłoby być uzasadnione, jeżeli ten sposób zagospodarowania ścieków bytowych byłby niewskazany z uwagi na istniejące na danym terenie uwarunkowania środowiskowe. W zaskarżonych decyzjach brak jakichkolwiek rozważań w tym zakresie, co naraża rozpatrujące sprawę organy na zarzut naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a.
W ocenie Sądu wykładnia treści planu zagospodarowania przestrzennego w niniejszej sprawie musi uwzględniać normę art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Jednakże dopiero wyjaśnienie, z jakich względów w uchwale nie przewidziano możliwości zainstalowania przydomowych oczyszczalni ścieków i czy na etapie uchwalania planu w ogóle to rozważano, umożliwi prawidłowe odczytanie normy wynikającej z § 8 ust. 2 planu miejscowego. W sytuacji, gdyby okazało się, że uchwałodawca w tym przypadku kwestii budowy przydomowych oczyszczalni ścieków w ogóle nie rozważał, wykładnia ta winna prowadzić do stwierdzenia, iż wobec braku wyraźnych przeciwwskazań dla takiej możliwości przedmiotowy plan nie wprowadza zakazu budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, a w takiej sytuacji prawo takiej budowy przysługuje właścicielowi nieruchomości z mocy ustawy. W konsekwencji uprawnione byłoby stwierdzenie, że wydane w sprawie decyzje naruszają przepis prawa materialnego - art. 30 ust. 6 pkt 2 prawa budowlanego, bowiem organy obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcie o przesłankę niezgodności inwestycji z planem miejscowym.
Na etapie odwołania oraz w uzasadnieniu skargi strona skarżąca dodatkowo podniosła, że za budową przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr (...) przemawiają istniejące na tej działce media oraz usytuowanie tej działki w stosunku do działki nr (...) (droga publiczna - ul. S.) i wynikająca stąd różnica poziomów obu działek. Skarżący podniósł również, że przyłącze może zostać wybudowane wyłącznie od strony działki nr (...). Wyjaśnił, iż z uwagi na te różnice, odprowadzenie nieczystości płynnych z terenu jego działki wymagałoby budowy przepompowni, czego plany inwestycyjne gminy nie obejmują. W opinii Sądu akta administracyjne sprawy oraz uzasadnienia obu wydanych w sprawie decyzji nie powalają uznać, że rozpatrujące sprawę organy podnoszone przez skarżącego okoliczności należycie rozpatrzyły i rozważyły, a w szczególności nie uczynił tego organ II instancji. Ustosunkowując się do argumentacji skarżącego uznano bowiem, że wystarczającym jest oparcie się na stanowisku wykonawcy sieci – Spółki "A", wyrażonym w piśmie z dnia (...).04.2008 r. Na podstawie zawartej w tym piśmie informacji uznano, że nieruchomość skarżącego ma zapewniony dostęp do zbiorczej sieci kanalizacyjnej, bowiem wykonawca sieci pozostawił trójnik na sieci kolektora, jako odgałęzienia pozwalającego w przyszłości na przyłączenie posesji do kanalizacji sanitarnej. Wskazać jednakże należy, że przedmiotowy kolektor przebiega w ulicy Skrajnej, tymczasem skarżący podniósł, że nie jest możliwie przyłączenie jego budynku do sieci bezpośrednio z działki nr (...). Podniósł ponadto, że wyjście kanalizacji sanitarnej z jego budynku znajduje się z tyłu budynku, co dodatkowo wskazuje na konieczność jego wyprowadzenia do kolektora poprzez działkę nr (...). Twierdzenia skarżącego zdają się potwierdzać załączone do akt administracyjnych sprawy mapy z naniesionym rzutem budynku oraz sieci poszczególnych mediów. Zauważyć nadto należy, że w świetle pisma Spółki z (...).04.2008 r. kwestia budowy kanalizacji w dz. Nr (...) nie została odrzucona, lecz z braku środków finansowych nie uwzględniono jej na tym etapie inwestycji, a to nie pozwala pominąć argumentacji skarżącego. Zdaniem Sądu bez rozpatrzenia okoliczności przestawionych przez skarżącego nie można ocenić, czy będąca jego własnością nieruchomość będzie miała zapewniony dostęp do sieci kanalizacyjnej, gdy jej budowa zostanie zakończona. W tych okolicznościach Sąd uznał, że również w tym zakresie na etapie postępowania organu II instancji w sprawie doszło do naruszenia wymienionych powyżej przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W konsekwencji powyższych ustaleń, w ocenie Sądu stwierdzić należało, że w niniejszej sprawie organy zaniechały wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, co uniemożliwia właściwą kontrolę sprawy w aspekcie zaistnienia przesłanki do wniesienia sprzeciwu, określonej w art. 30 ust. 6 pkt 2 Prawa budowlanego. To z kolei prowadzi do wniosku, że brak było dostatecznych podstaw do wydania w sprawie decyzji o sprzeciwie. Uchybienia te dają podstawę do stwierdzenia, że w sprawie naruszone zostały przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Brak należytego uzasadnienia decyzji skutkował ponadto naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty P. z dnia (...) stycznia 2012 r.
W tym miejscu wyjaśnić należy, iż niewątpliwie upłynął już 30-dniowy termin do zgłoszenia sprzeciwu. W orzecznictwie sądów administracyjnych od 2009 roku ukształtował się pogląd, zgodnie z którym uchylenie przez organ odwoławczy decyzji o sprzeciwie nie otwiera ponownie dla organu I instancji terminu 30-dniowego z art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, bowiem termin ten został w takiej sytuacji "skonsumowany" Decyzja o sprzeciwie podlega kontroli instancyjnej (przez organ odwoławczy), a także kontroli sądowej (przez sąd administracyjny), co jednakże nie ma żadnego wpływu na bieg ustawowego terminu do jej wydania, który to termin jest terminem prawa materialnego, w konsekwencji jego upływ skutkuje pozbawieniem organu kompetencji do wniesienia sprzeciwu (por. wyrok NSA z 26 października 2009 r. sygn. II OSK 1674/08 Lex nr 573598, z dnia 6 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 307/08 Lex nr 530044, a dnia 13 października 2011 r. sygn. II OSK 1439/10 – dostępnym na stronach internetowych NSA – Baza orzeczeń). W świetle powyższego uznać należy, iż w następstwie niniejszego wyroku sprawa będzie ponownie rozpatrzona przez organ I instancji, który wydając rozstrzygnięcie w przedmiocie zgłoszenia zamiaru budowy przydomowej oczyszczalni ścieków na nieruchomości skarżącego zastosuje się do oceny prawnej i wskazań Sądu, umarzając postępowanie administracyjne wobec stwierdzenia upływu terminu, o którym mowa w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego.
Na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło