II SA/Po 318/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania w sprawie ze skargi A.K. K. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowanego z dnia [...] lutego 2015r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowanego postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. /-/ E. Brychcy W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowanego z dnia [...] lutego 2015r. skarżący zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowanego – zbiornika wodnego o powierzchni [...] m², na działce nr ewidencyjny [...] w miejscowości K., gm. S pobudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że dokonanie rozbiórki będącego przedmiotem sprawy zbiornika wodnego spowoduje trwałą zmianę, po której przywrócenie stanu pierwotnego niewątpliwie wymagałoby nakładów, w tym finansowych i niemożliwe byłoby odtworzenie powstałego w wodzie ekosystemu. Podkreślono, że rozbiórka obiektu budowlanego ze swej istoty wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków, gdy nakaz rozbiórki okaże się wadliwy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, iż stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. dalej: "P.p.s.a.") po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w część aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Z treści powołanego przepisu art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, iż przesłanką uzasadniającą wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest skonkretyzowane niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obie te przesłanki (niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków) są pojęciami nieostrymi, co wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich ogólnej normy i nadania im treści z uwzględnieniem okoliczności faktycznych każdej indywidualnej sprawy. Użycie spójnika "lub" oznacza, iż przesłanki te mogą zachodzić alternatywnie. Trzeba także wyjaśnić, że szkoda, o której mowa w przepisie art. 61 § 3 P.p.s.a, nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi mianowicie o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to z kolei takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (patrz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 grudnia 2004 r. w sprawie sygn. akt GZ 138/04, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie sygn. II SA/Bk 352/06 oraz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 marca 2009 r., w sprawie sygn. akt I SA/Kr 975/08, wszystkie orzeczenia dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z konstrukcji przepisu, dopuszczającego wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu przez Sąd wynika, że to na wnioskujących spoczywa ciężar wykazania, że w przypadku odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu wystąpić może niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący muszą przytoczyć istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest zasadne, co potwierdza liczne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. w sprawach o sygn. akt II OZ 550/07, II OZ 802/06, II OZ 788/06, II OZ 166/06, II OZ 113/06, II FZ585/06, II FZ 598/06, II FZ 666/06, FZ 250/04). W przypadku rozbiórki obiektu budowlanego, nie chodzi więc o ocenę, czy dokonanie rozbiórki obiektu budowlanego jest słuszne, czy też nie, ale o ocenę, czy może powstać znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wywołane wykonaniem tej rozbiórki, jeżeli okazałoby się, że w wyniku uwzględnienia skargi rozbiórka nie powinna być przeprowadzona. Rozbiórka obiektu budowlanego przed rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed przeprowadzeniem rozbiórki obiektu budowlanego. Wyrządzenie szkody lub trudnych do odwrócenia skutków może dotknąć przede wszystkim inwestora. W przypadku rozbiórki obiektu budowlanego, nie chodzi więc o ocenę, czy obiekt budowlany został wybudowany zgodnie z przepisami prawa budowlanego, ale o ocenę czy może powstać znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wywołane rozbiórką obiektu, jeżeli okazałoby się, że w wyniku uwzględnienia skargi decyzja o nakazie rozbiórki zostanie uchylona. Rozbiórka obiektu budowlanego przed rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny z reguły łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi może okazać się, że decyzja o nakazie rozbiórki była wadliwa, a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed wykonaniem zaskarżonej decyzji. Należy także podkreślić, że celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania skargi w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom, a nie ocena legalności decyzji. Rozbiórka obiektu budowlanego w postaci zbiornika wodnego przed rozpoznaniem sprawy przez sąd może sprawić, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi, udzielona właścicielowi obiektu ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Słusznie podnoszą skarżący, że rozbiórka zbiornika wodnego bezpowrotnie dokona zmian w miejscowym środowisku, wywrze bezpośredni wpływ na żyjące tam zwierzęta i rośliny. Nawet przywrócenie stanu poprzedniego po dokonanej rozbiórce nie doprowadzi do odtworzenia istniejącego w zbiorniku wodnym ekosystemu. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia. /-/ E. Brychcy