II SA/Po 387/21

WyrokWSA w Poznaniu2021-12-10

Skład orzekający: Tomasz Świstak, Danuta Rzyminiak - Owczarczak, Edyta Podrazik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznane od miesiąca złożenia wniosku, jeśli wnioskodawca złożył oświadczenie o rezygnacji z pobieranego wcześniej zasiłku dla opiekuna?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznane od miesiąca złożenia wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, nawet jeśli wnioskodawca pobierał wcześniej zasiłek dla opiekuna. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od miesiąca złożenia wniosku, a przepis o zbiegu uprawnień (art. 27 ust. 5 u.ś.r.) umożliwia wybór korzystniejszego świadczenia, nie powinien stanowić przeszkody w przyznaniu świadczenia od daty złożenia wniosku.
Stan faktyczny
Wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nad swoim ojcem, jednocześnie oświadczając rezygnację z pobieranego zasiłku dla opiekuna. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, powołując się na datę powstania niepełnosprawności ojca oraz fakt pobierania innego świadczenia. Organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji i przyznał świadczenie pielęgnacyjne, jednakże od daty późniejszej niż data złożenia wniosku. Skarżący zakwestionował decyzję organu II instancji w części dotyczącej daty przyznania świadczenia, domagając się jego przyznania od miesiąca złożenia wniosku.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję w części, w jakiej odmówiono skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do dnia 31 października 2020 r. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 10 grudnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 grudnia 2021 roku sprawy ze skargi L. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję w części, w jakiej odmówiono skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do dnia [...] października 2020 r., II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dnia [...] maja 2020 r., do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. wpłynął wniosek L. Ł. (zwanego dalej "wnioskodawcą" lub "Skarżącym") o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nad B. Ł. – jego ojcem. Wniosek został złożony przez pełnomocnika – adw. K. G.. We wniosku wskazano, że w razie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wnioskodawca wnosi o uchylenie decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. w sprawie przyznania wnioskodawcy zasiłku dla opiekuna osoby niepełnosprawnej – B. Ł.. Jak wskazano, B. Ł. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jest wdowcem, a jego syn tj. wnioskodawca jest obowiązany do świadczeń alimentacyjnych względem niego. Pełnomocnik wnioskodawcy wyprzedzająco podkreślił także niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zmianami, zwanej dalej "u.ś.r.") oraz wskazał, że organ powinien uwzględnić możliwość dokonania wyboru świadczenia. Do wniosku dołączono decyzję z 2014 r. w sprawie przyznania wnioskodawcy zasiłku dla opiekuna zmienioną następnie decyzją z [...] listopada 2018 r. w zakresie wysokości świadczenia. Dołączono także orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności B. Ł. z [...] lutego 2012 r. wystawione przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. (znak: [...]), oświadczenie o rezygnacji z przysługującego świadczenia w razie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz oświadczenie o sytuacji wnioskodawcy, z której wynika, że ostatni raz był zatrudniony do dnia [...] grudnia 2011 r. Przedstawiono także opis dnia i czynności, jakie wykonuje opiekun względem ojca, wyciągi z kart informacyjnych leczenia szpitalnego B. Ł.. Wynika z nich, że ojciec wnioskodawcy choruje na serce w związku z przebytym zawałem. Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w W. przeprowadził [...] maja 2020 r. wywiad środowiskowy, w którym ustalono, że wnioskodawca zamieszkuje wraz z żoną – A. Ł. oraz ojcem – B. Ł. (ur. w 1926 r.). Ojciec jest wdowcem. Zarówno wnioskodawca jak i jego żona nie pracują, nie są zarejestrowani w powiatowym urzędzie pracy. Jedyny dochód to zasiłek dla opiekuna (620 zł miesięcznie) przyznana wnioskodawcy oraz emerytura jego ojca (1.613,78 zł miesięcznie). Wnioskodawca ma dwóch synów, jednakże nie zamieszkują z nim. Pracownik socjalny stwierdził, że B. Ł. wymaga pomocy podczas zabiegów higienicznych, ubieraniu się, a cały ciężar obowiązków domowych oraz opiekuńczych spoczywa na wnioskodawcy. Dnia [...] czerwca 2020 r. wnioskodawca oświadczył, że ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, a w momencie przyznania mu tego świadczenia rezygnuje z prawa do zasiłku dla opiekuna przyznanego w 2014 r. Decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy W. (zwany dalej "Burmistrzem" lub "organem I instancji") odmówił wnioskodawcy rzeczonego świadczenia. Podstawą odmowy przyznania świadczenia był fakt, że niepełnosprawność ojca powstała po 25. roku życia, co w świetle art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może prowadzić do przyznania świadczenia. Ponadto, wnioskodawca pobiera świadczenie w postaci zasiłku dla opiekunów, a nie można pobierać dwóch świadczeń rodzinnych, gdyż nie zezwala na to przepis art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. W wyniku rozpoznania odwołania, decyzją z [...] września 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "SKO w P.", "Kolegium" lub "organem II instancji) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zasadniczą przesłanką rozstrzygnięcia była niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b u.ś.r. stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Kolegium wskazało nadto, że fakt pobierania zasiłku dla opiekunów jest przesłanką negatywną, jednakże organ I instancji powinien najpierw pozbawić wnioskodawcę tego zasiłku, a dopiero potem przyznać wnioskowane świadczenie. Organ II instancji zalecił więc Burmistrzowi uchylenie decyzji z 2014 r., a następnie rozpoznanie wniosku. Pismem z [...] października 2020 r. Burmistrz zwrócił się do wnioskodawcy o wyrażenie zgody na uchylenie decyzji z 2014 r. przyznającej zasiłek dla opiekunów. Organ I instancji stwierdził, że najpierw należy uchylić decyzję przyznającą ten zasiłek, aby następnie przyznać świadczenie pielęgnacyjne. Pismem z [...] października 2020 r. wnioskodawca oświadczył, że zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r. oraz w związku ze złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z przyznanego prawa do zasiłku dla opiekuna od dnia złożenia wniosku na świadczenie pielęgnacyjne. Decyzją z [...] listopada 2020 r. nr [...] Burmistrz uchylił z dniem [...] listopada 2020 r. decyzję z 2014 r. przyznającą zasiłek dla opiekuna zmienioną następnie decyzją z 2018 r. Decyzją z [...] grudnia 2020 r., nr [...] Burmistrz odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wnioskowanego na ojca – B. Ł.. Organ I instancji ponownie powołał się na okoliczność, że niepełnosprawność B. Ł. powstała w okresie, z którym ustawodawca nie wiąże możliwości przyznania wnioskowanego świadczenia. W terminowo wniesionym odwołaniu pełnomocnik wnioskodawcy zakwestionował decyzję organu I instancji w całości. Podniesiono zarzut naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez nieuwzględnienie okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenia art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Uzasadnienie odwołania było tożsame ze znaczną częścią uzasadnienia odwołania wniesionego po raz pierwszy, gdy odmówiono wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego. SKO w P. decyzją z [...] lutego 2021 r., nr [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję (pkt 1. rozstrzygnięcia decyzji) oraz przyznało wnioskodawcy świadczenie pielęgnacyjne na okres [...] w wysokości [...] zł miesięcznie, a także na czas nieokreślony od dnia [...] stycznia 2021 r. w wysokości [...] zł miesięcznie (pkt 2. rozstrzygnięcia decyzji). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskowane świadczenie jest świadczeniem opiekuńczym mającym na celu zrekompensowanie osobie ubiegającej się o nie utratę dochodów w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Kolegium podkreśliło, że organ I instancji nie mógł zastosować niekonstytucyjnego przepisu prawa - art. 17 ust. 1b u.ś.r. W uzasadnieniu decyzji SKO w P. wskazało, że z dniem [...] listopada 2020 r. odpadła negatywna przesłanka w zakresie przyznania wnioskowanego świadczenia – uchylono decyzję z 2014 r., zmienioną następnie w 2018 r. w przedmiocie przyznania zasiłku dla opiekunów. Uznano, że od tego dnia wnioskodawca spełnia wszystkie przesłanki uzyskania świadczenia. Pełnomocnik Skarżącego zakwestionował decyzję organu II instancji w części, w jakiej nie orzeczono o wyrównaniu świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku w zakresie sprawowanej opieki nad ojcem, stąd wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarżący podniósł zarzut mający istotny wpływ na wydanie decyzji poprzez niezastosowanie art. 24 ust. 2 u.ś.r., co spowodowało nieprzyznanie świadczenia od dnia, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami tj. od dnia [...] maja 2020 r. Na tej podstawie Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Kolegium w zaskarżonym zakresie, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że prawidłowo wypełnione dokumenty wpłynęły dnia [...] maja 2020 r., stąd świadczenie powinno być przyznane z dniem [...] maja 2020 r., co wynika z art. 24 ust. 2 u.ś.r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło jej oddalenie. Organ II instancji uznał brak podstaw do uwzględnienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy." Skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a Kolegium nie zażądało przeprowadzenia rozprawy. Przedmiotem sprawy jest decyzja reformatoryjna Kolegium uchylająca decyzję Burmistrza w całości oraz rozstrzygająca sprawę co do istoty przez przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] listopada 2020 r. do dnia [...] grudnia 2020 r. w kwocie [...]zł miesięcznie oraz od dnia [...] stycznia 2021 r. na czas nieokreślony w kwocie [...]zł miesięcznie. Przed przystąpieniem do dalszych rozważań sąd pragnie wskazać, iż z zestawienia treści pozytywnego rozstrzygnięcia zawartego w części wstępnej zaskarżonej decyzji z jej uzasadnieniem wyprowadzić należy wniosek, iż Kolegium odmówiło L. Ł. przyznania przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego za okres przed [...] listopada 2020 r. Kolegium uchyliło bowiem w całości zaskarżoną decyzje organu i instancji odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego objętego wnioskiem z [...] maja 2020 r., a jednocześnie przyznało świadczenie pielęgnacyjne od dnia [...] listopada 2020 r., jedynie w uzasadnieniu wskazują, iż z tą datą odpadła uprzednio istniejąca przeszkoda w przyznaniu tegoż świadczenia. Łączne odczytanie zarówno rozstrzygnięcia, jak i uzasadnienia stanowiącej integralną całość decyzji administracyjnej wydanej przez organ II instancji prowadzi zatem do stwierdzenia, iż orzeczono nią nie tylko o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] listopada 2020 r., ale także o odmowie przyznania tego świadczenia za okres od dania złożenia wniosku do [...] października 2020 r. Z uwagi na to, ze decyzja SKO w P. została zaskarżona jedynie w części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za wskazany wyżej okres, a Sąd aprobuje orzeczenia oznaczone jako pkt 1. i 2. rozstrzygnięcia decyzji, dalsza analiza będzie się koncentrować jedynie na przedmiocie zaskarżenia, to jest odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za sporny okres pomiędzy miesiącem złożenia wniosku, a dniem [...] października 2020 r. Wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w dniu [...] maja 2020 r. w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w W. pismem datowanym na [...] kwietnia 2020 r. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zdaniem Skarżącego świadczenie pielęgnacyjne powinno być mu przyznane od dnia [...] maja 2020 r., gdyż właśnie w tym miesiącu wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Organ II instancji stoi jednak na stanowisku, że przyznanie tego świadczenia od dnia [...] maja 2020 r. nie było możliwe, ponieważ dopiero z początkiem listopada 2020 r. uchylono decyzję z 2014 r. zmienioną następnie decyzją z 2018 r., w której przyznano Skarżącemu zasiłek dla opiekunów. Stanowisko to jest, zdaniem Sądu w składzie orzekającym, błędne i należało przyznać rację skarżącemu. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów, Sąd stwierdza, że są one uzasadnione. Zgodnie z art. 27 ust. 5 pkt 2 i 5 u.ś.r. oraz częścią wspólną tego przepisu: "W przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami". Ustawodawca, mając na względzie ratio legis powołanej regulacji, dąży do tego, aby osoba uprawniona mogła skorzystać z tego świadczenia, które jest dla niej korzystniejsze. Wykładnia zarówno językowa jak i funkcjonalna tego przepisu, co zasadnie podnosi Skarżąca, prowadzi do wniosku, że osoba uprawniona pobierająca jedno ze świadczeń może zdecydować, które z nich będzie pobierać. Efekty wykładni przedstawione na podstawie tego przepisu znajdują uzasadnienie aksjologiczne w materii konstytucyjnej, szczególnie zawartej w art. 2 Konstytucji RP wyrażającej przede wszystkim zasadę demokratycznego państwa prawnego, ale przede wszystkim (na gruncie niniejszej sprawy) zasady sprawiedliwości społecznej. Nie może być uznane za sprawiedliwe rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, w którym pozbawia się stronę postępowania świadczenia korzystniejszego dla niej wobec możliwości dokonania wyboru, który daje sam ustawodawca w art. 27 ust. 5 u.ś.r. W niniejszej sprawie skarżący wyraźnie sprecyzował, że w razie przyznania wnioskowanego świadczenia, rezygnuje ze świadczenia przyznanego decyzją z 2014 r. Takie oświadczenie złożył Skarżący razem z wnioskiem inicjującym postępowanie administracyjne. Ponadto, Skarżący złożył dwukrotnie odrębne oświadczenia, że wyraża zgodę na uchylenie decyzji z 2014 r. Zatem należy uznać, że Skarżący dopełnił ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 27 ust. 5 u.ś.r. Wyrażenie woli w przedmiocie wyboru świadczenia korzystniejszego dla osoby sprawującej opiekę uprawnia zaś go do uzyskania tego świadczenia począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). Pomimo wątpliwości proceduralnych podnoszonych w orzecznictwie należy podkreślić, że w tego rodzaju sprawach strona nie ma wpływu na dalsze procedowanie przyznawania świadczenia, a w związku z tym nie powinna ponosić z tego tytułu negatywnych konsekwencji. Powyższa konstatacja, znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego: "Fakt uzyskiwania przez stronę zasiłku dla opiekuna nie może być przeszkodą do przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do tej samej osoby podopiecznej. W sytuacji zbiegu po stronie tego samego podmiotu uprawnień do obydwu tych świadczeń znajduje bowiem zastosowanie przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. Taka wykładnia uwzględnia aspekty celowościowe i wartości chronione konstytucyjnie, a także funkcję tych świadczeń rodzinnych, które związane są z opieką nad osobami niezdolnymi do samodzielnej egzystencji. Przyjęcie stanowiska według którego w przypadku, gdy osoba uprawniona otrzymuje jedno ze świadczeń, ustalenie prawa do innego świadczenia opiekuńczego nie jest możliwe, prowadziłoby do sytuacji, w której możliwość dokonania wyboru korzystniejszego świadczenia - w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń - byłaby praktycznie niemożliwa do realizacji, a zatem uprawnienie to miałoby charakter czysto iluzoryczny" (wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3/19, dostępny na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). W innym orzeczeniu, Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że po stronie organu leży podjęcie działań, by osoba uprawniona do dwóch różnych świadczeń (zbieg uprawnień) nie została pozbawiona realnej możliwości wyboru świadczenia, skoro może jej przysługiwać tylko jedno z tych świadczeń (wyrok NSA z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt I OSK 483/21, dostępny w CBOSA). Sąd w składzie orzekającym stoi na stanowisku, że sprzeczna z zasadą racjonalności prawodawcy, byłaby akceptacja takiej wykładni przepisów, która prowadziłby do sytuacji, w której osoba sprawująca opiekę nad osobą niepełnosprawną, a wnioskująca o przyznanie drugiego ze świadczeń, musiałaby najpierw zrzec się świadczenia uprzednio przyznanego, by następnie oczekiwać w niepewności na wydanie decyzji przyznającej świadczenie korzystniejsze, bez pewności jego uzyskania pozostając bez środków (zob. także wyrok WSA w Poznaniu z dnia: 20 czerwca 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 173/20, 7 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Po 887/20, dostępne w CBOSA). Należy jednak podkreślić, że ten scenariusz spełnił się w niniejszej sprawie. Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] Burmistrz uchylił decyzję z 2014 r. z dniem [...] listopada 2020 r., a następnie decyzją zakwestionowaną w odwołaniu odmówił wnioskowanego świadczenia. Takie rozstrzygnięcie niweczy jakiekolwiek zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, gdyż pozbawia całkowicie Skarżącego środków przeznaczanych na opiekę nad osobą niepełnosprawną, ale także utrzymanie własne. Jak wskazuje się zaś w orzecznictwie trudno się dziwić, że strona nie chce zrezygnować z otrzymywanego świadczenia przed uzyskaniem pewności, że spełnia warunki do otrzymywania świadczenia korzystniejszego (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 200/19, zob. także wyrok NSA z dnia 13 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 235/18, dostępne w CBOSA). W związku z tym, oświadczenie o rezygnacji ze świadczenia mniej korzystnego musi polegać jedynie na precyzyjnym wyartykułowaniu swojej woli. Realizacja przepisów u.ś.r. nie może stać na przeszkodzie w zakresie uzyskania świadczenia korzystniejszego od daty złożenia wniosku (zob. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 200/19, wyrok WSA w Lublinie z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 568/19, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 575/19, dostępne w CBOSA). W niniejszej sprawie, Skarżący dopełnił obowiązku z art. 27 ust. 5 u.ś.r. Sąd w składzie orzekającym podziela także zdanie tut. Sądu, wyrażone w podobnej sprawie: "Nie zachodzi konieczność uprzedniej rezygnacji przez skarżącą z przyznanego już świadczenia, tj. jeszcze przed rozstrzygnięciem co do drugiego świadczenia objętego zbiegiem, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Kierować bowiem należy się zasadami zawartymi w przepisach art. 7-9 k.p.a. Nakładają one na organ administracji publicznej obowiązek wyjaśnienia w pierwszej kolejności, czy strona spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie poinformować stronę, że wyłączną przeszkodą do jego przyznania pozostaje jedynie pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego i dokonanie wyboru jednego z nich. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać" (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 671/19, dostępny w CBOSA). Uzyskiwanie jednego ze świadczeń nie może stać na przeszkodzie uzyskaniu świadczenia korzystniejszego. Ustawodawca zobowiązuje osobę sprawującą opiekę nad osobą niepełnosprawną do wyboru świadczenia, a zatem organy administracji publicznej zobowiązane są do poszukiwania rozwiązań proceduralnych umożliwiających zastosowanie normy z art. 27 ust. 5 u.ś.r. (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 733/19, dostępny w CBOSA). Podsumowując, Sąd w składzie orzekającym stwierdza, że zarzuty Skarżącego są uzasadnione. Kolegium uznając, że wnioskowane świadczenie należy przyznać z dniem [...] listopada 2020 r. uczyniło wybór Skarżącego na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r. wyborem pozornym, a w związku z tym, zakwestionowało przyjęte przez ustawodawcę rozwiązania sytuacji zbiegu praw do świadczeń z ustawy o świadczeniach rodzinnych opierające na zasadzie przyznania stronie prawa wyboru korzystniejszego w jej ocenie świadczenia, co w świetle wykładni celowościowej nie może być uznane za rozstrzygnięcie odpowiadające prawu. Podkreślić w tym miejscu należy, iż w sytuacji procesowej zaistniałej w niniejszej sprawie, gdzie odrębną decyzją ostateczną Burmistrza Miasta i Gminy W. z [...] listopada 2020 r. uchylono z dniem [...] listopada 2020 r. decyzję z 2014 r. przyznającą zasiłek dla opiekuna, rolą organów (w tym Kolegium) orzekających kontrolowanej sprawie, było rozstrzygnięcie w przedmiocie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, bez straty dla skarżącego i z uwzględnieniem przepisu art. 24 ust. 2 u.ś.r. Skutek prawny decyzji ostatecznej Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] listopada 2020 r. jest przy tym tylko i wyłącznie taki, iż zniosła ona przeszkodę dla orzekania w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, natomiast w żadnym razie nie przesądzała ona o dacie od której świadczenie to winno być przyznane. Regulację zawartą w art. 27 ust. 5 u.ś.r. wykładać bowiem należy w ten sposób, iż wyklucza ona równoległe pobieranie wskazanych w niej świadczeń, a nie jak uczynił to organ II instancji, iż stanowi ona przeszkodę w przyznaniu świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną, za okres pomiędzy złożeniem wniosku o przyznanie wybranego świadczenia, a ewentualnym wyeliminowanie z obrotu prawnego wcześniejszej decyzji przyznającej z tego samego tytułu inne, mniej korzystne dla strony świadczenie. Dla uniknięcia zbiegu wypłacanych świadczeń w sytuacji zbiegu uprawnień przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. w kontrolowanej sprawie zastosować będzie należało w ten sposób, iż uzasadniał on będzie na etapie wypłaty przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego, zaliczenie na poczet tegoż świadczenia pobranego uprzednio za ten sam okres zasiłku dla opiekuna osoby niepełnosprawnej i co za tym idzie uzupełniające wypłacenie jedynie różnicy pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego od miesiąca złożenia kompletnego wniosku, a wysokością świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna osoby niepełnosprawnej, faktycznie w tym okresie wypłacanego. Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania o zasadności zarzutów podniesionych w skardze, gdyż decyzja organu II instancji w zaskarżonym zakresie nie odpowiada prawu, bowiem wydana została z naruszeniem art. 24 ust. 2 u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie oraz z naruszeniem art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił decyzję w zaskarżonym zakresie (pkt I. sentencji wyroku). O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. oraz na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania w wysokości [...] zł, co stanowi równowartość opłaty za czynności adwokata (pkt II. sentencji wyroku). Ponownie rozpoznając sprawę, Kolegium będzie się kierować wiążącą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Organ II instancji rozpozna przyznanie świadczenia od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wraz z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło