II SA/Po 395/13

Dnia 18 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2013r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Decyzją Nr [...] z dnia [...].09.2012 roku Wójt Gminy M., działając na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4 oraz art. 82 i 85 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, a także § 3 ust. 1 pkt 6 lit b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 roku w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, z związku z art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego - ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na "Budowie elektrowni wiatrowych w miejscowości [...], gmina M." zlokalizowanego na działce oznaczonej numerem geodezyjnym: [...] i [...] obręb [...], gmina M. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji Wójta Gminy M. i odwołanie od w/w decyzji złożył D. K., podnosząc, że o planowanej inwestycji dowiedział się dopiero w dniu 23 listopada 2012 roku, kiedy zostało mu pokazane zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla budowy elektrowni wiatrowej. Wnioskodawca podnosi, że o toczącym się postępowaniu nie mógł się dowiedzieć z obwieszczeń umieszczanych na tablicy ogłoszeń swojego sołectwa, ponieważ sołectwo [...] nie posiada tablicy ogłoszeń przy domu sołtysa Pani I. I. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu Pan D. K. złożył odwołanie od przedmiotowej decyzji. Z poczynionych ustaleń SKO wynika, że D. K. nie jest właścicielem ani użytkownikiem działki znajdującej się w obszarze na który będzie oddziaływać planowane przedsięwzięcie. Organ I instancji wyjaśnił również, że obwieszczenie o wydaniu przedmiotowej decyzji zostało wywieszone w gablotce UG w M., oraz na tablicy przed sklepem w [...] (około 100 metrów od domu Pani Sołtys). Punkt ten od lat służy ogólnie do informowania mieszkańców [...] jako sposób zwyczajowo przyjęty. Skarżący w piśmie z dnia 18.01.2013 roku uzasadniając swój wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazał, że swój interes prawny w przedmiotowej sprawie wywodzi z faktu, że zgodnie z zapisem testamentu swojej matki W. K. zostanie on powołany do spadku po niej. Matka zaś jest właścicielem m.in, działki oznaczonej numerem geodezyjnym [...] obręb [...], tym samym D. K. wywodzi, że ma interes prawny aby dbać o w/w działkę. Obecnie pomaga matce w uprawianiu tej ziemi. Sołtys sołectwa [...] w piśmie z dnia 06.01.2013 roku wyjaśniła, że "obwieszczenie Wójta Gminy M. z dnia [...] września 2012 roku Nr [...] zostało publicznie ogłoszone w terminie od 05.10.2012 do 21.10.2012 roku". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w rozważaniach prawnych wskazało, że stosownie do treści przepisu art. 129 § 2 kpa odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Wniesienie odwołania po upływie tego terminu nakłada na organ odwoławczy, jak to wynika z treści przepisu art. 134 kpa, obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, które to postanowienie jest ostateczne. W myśl art. 49 kpa strony mogą być zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania, jeżeli przepis szczególny tak stanowi; w tych przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia. Zatem bieg terminu, o którym mowa w omawianym przepisie, rozpoczyna się w dniu, w którym dokonano publicznego (w sensie dostępności dla osób zainteresowanych) udostępnienia decyzji administracyjnej. Chodzi zatem o dzień, w którym dokonano zamieszczenia obwieszczenia o wydaniu i treści decyzji na tablicy ogłoszeń właściwego urzędu, na jego stronie internetowej lub we właściwej gazecie. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że "przepis art. 49 kpa w sposób jednoznaczny stwierdza, że w przypadku obwieszczenia, doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia. Decyzja ta jest natomiast publicznie ogłoszona w dniu, w którym obwieszczenie zostało udostępnione w sposób umożliwiający zapoznanie się z nim potencjalnym stronom postępowania. Niezależnie od faktycznej daty zapoznania się stron z treścią obwieszczanej decyzji przyjmuje się, w oparciu o treść art. 49 k.p.a., fikcję prawną, że doręczenie nastąpiło z upływem czternastu dni od publicznego ogłoszenia. Termin doręczenia decyzji obliczać zatem należy od pierwszego dnia, w którym obwieszczenie zostało udostępnione do wiedzy publicznej w sposób zwyczajowo przyjęty" (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II OSK 2136/11, publikowany w zbiorze LEX nr 1070376, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1903/10, z dnia 23 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 45/10, publikowane na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl.). Zgodnie z treścią art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko: "Jeżeli liczba stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 20, stosuje się przepis art. 49 kodeksu postępowania administracyjnego". W niniejszej sprawie obwieszczeniem z dnia [...].09.2012 roku Wójt Gminy M. zawiadomił, na podstawie art. 49 kpa i art. 85 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227 ze zm.) o wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na "Budowie elektrowni wiatrowych w miejscowości [...], gmina M." zlokalizowanego na działce oznaczonej numerem geodezyjnym: [...] i [...] obręb [...], gmina M., powiat t.. Z akt sprawy wynika że: 1) liczba stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w niniejszej sprawie przekracza 20 (ustalono na podstawie wypisów z rejestru gruntów nieruchomości, na które może oddziaływać planowane przedsięwzięcie) 2) o wydaniu zaskarżonej decyzji Wójta Gminy M. Nr [...] z dnia [...] września 2012 roku strony zostały zawiadomione w drodze obwieszczenia, 3) obwieszczenie datowane na dzień [...] września 2011 roku zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Gminy w M. przy ul. [...] - od 02.10.2012 r. do 16.10.2012 r. oraz na tablicy przed sklepem w [...] (około 100 metrów od domu Pani Sołtys), która "od lat służy ogólnie do informowania mieszkańców [...] jako sposób zwyczajowo przyjęty" -od 05.10.2012 r. do 21.10.2012 r. Zgodnie z art. 127 § 1 w zw. z art. 129 § 2 kpa odwołanie służy stronie, a termin 14 - dniowy do jego wniesienia biegnie od doręczenia stronie decyzji organu pierwszej instancji. Zatem wniesione pismem z dnia 30 listopada 2012 roku odwołanie Pana D. K. zostało wniesione po terminie. Ustawodawca dla uchronienia strony przed ujemnymi skutkami procesowymi wynikłymi z uchybienia terminowi bez winy strony, przewidział instytucję przywrócenia terminu na wniosek zainteresowanego, o ile zostaną spełnione przesłanki wymienione w art. 58 kpa, tj.: jeżeli zachodzą łącznie ustawowe przesłanki wymienione w tym przepisie, czyli: zainteresowany złoży wniosek o przywrócenie terminu, 2. prośba o przywrócenie terminu została wniesiona w ciągu 7 dnia od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, 3. jednocześnie z wniesieniem prośby zainteresowany dopełni czynności, dla której określony był termin, zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ właściwy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania bądź też samego odwołania może podjąć czynności procesowe tylko na skutek wniesienia takiego wniosku lub odwołania przez uprawniony podmiot. Już na etapie wstępnym organ II instancji zobligowany jest do zbadania i oceny, czy środek zaskarżenia wniesiony został przez uprawniony do tego podmiot. Zgodnie z treścią art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego "Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". W orzecznictwie i literaturze formułuje się tezę, iż kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do prawa materialnego. Czynnikiem różnicującym interes prawny i interes faktyczny jest więc istnienie lub brak normy prawnej przyznającej ochronę danemu podmiotowi. O istnieniu interesu prawnego decydują zatem przepisy prawa powszechnie obowiązującego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści. Z uwagi na szeroko rozumianą podstawę legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym oraz brak legalnej definicji pojęcia interesu prawnego nie może ulegać wątpliwości, że kwestie zdolności administracyjnoprawnej danej osoby w konkretnym postępowaniu administracyjnym powinny być rozważane bardzo wnikliwie i z uwzględnieniem okoliczności konkretnej, indywidualnej sprawy oraz przepisów mających w niej zastosowanie. Dalej argumentowano, że interes prawny musi być interesem indywidualnym strony postępowania i dotyczyć jej bezpośrednio. Interes prawny wyrażać się winien w możliwości zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji konkretnego podmiotu prawa. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym jednostka wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga zatem ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym pomiędzy obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającego na tym, że fakt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej spraw, Kolegium uznało, że Pan D. K. nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa, bowiem na chwilę obecną nie jest on właścicielem nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, tj. działki o nr geod. [...]. Nie zmienia tego również fakt, iż W. K. do całości swojego spadku powołała swojego syna D. K., bowiem jedną z podstawowych cech testamentu jest jego odwołalność. Ustawa wyraźnie wskazuje na możliwość odwołania w każdym czasie sporządzonego już testamentu w całości lub w części. Poza tym skutki prawne testamentu powstają z chwilą śmierci spadkodawcy. Mając powyższe na uwadze wskazano że D. K. ma jedynie interes faktyczny, ponieważ z racji zapisu testamentu jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem przedmiotowej sprawy administracyjnej. Wnioskujący o przywrócenie terminu nie posiada jednak interesu prawnego, w rozumieniu art. 28 kpa, co wyklucza możliwość dokonania czynności procesowych w niniejszym postępowaniu. Wobec tego, w sytuacji, gdy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożyła osoba nie będąca zainteresowanym (stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., czy uczestnikiem postępowania), wówczas nie można mówić o uruchomieniu terminu 14 -dniowego, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. Skoro tak, to nie można też mówić o uchybieniu terminu do wniesienia podania (art. 58 § 1 k.p.a.), a zatem istnieje podstawa do odmowy przywrócenia terminu. Mając powyższe na uwadze Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem Nr [...] z dnia [...] lutego 2013 roku odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył D. K, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i zwrotu kosztów postępowania zarzucając: 1. naruszenie art. 145 par. 1 pkt. 4 kpa w zw. z art. 28 kpa poprzez odmówienie przymiotu strony w ramach prowadzonego przez Wójta Gminy M. postępowania administracyjnego jako czynnikowi społecznemu, 2. naruszenie art. 8 kpa w zw. z art. 49 kpa w zw. art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r., o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, poprzez uznanie, iż obwieszczenie o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia zostało dokonane zgodnie z cytowanymi przepisami mimo, iż obwieszczenie w/w decyzji na terenie prywatnej posesji, ogrodzonej płotem z zamykaną furtką uniemożliwia zapoznanie się z treścią pisma i nie posiada cech ogólnodostępności i nie było dla mieszkańców [...] zwyczajowym miejscem ogłaszania, 3. naruszenie art. 30, 33 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r., o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej zwana "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Przedmiotem skargi jest decyzja SKO odmawiająca skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w toczącym się postępowaniu w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowych zlokalizowanych na działce o numerach geodezyjnych [...] i [...] obręb [...]. Wnioskujący o przywrócenie terminu argumentował, że jego matka właścicielka działek nr [...] zapisała mu w testamencie prawo do działki. SKO przyjęło trafną argumentację, że potencjalne spadkobranie tej działki nie daje skarżącemu przymiotu strony w postępowaniu. Sąd doda do prawidłowej argumentacji tylko tyle, że ewentualne nabycie prawa do wskazanej działki jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym. Sprawę zaś oceniamy według stanu faktycznego jaki istnieje w dacie rozstrzygania. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący jest obecnie właścicielem działki nr [...] i na jego działkę obszar oddziaływania zamierzenia inwestycyjnego nie zachodzi. W tych okolicznościach stanu faktycznego skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Zupełnie ubocznie i dodatkowo należy wskazać, że obwieszczenie o wydanej decyzji Wójta Gminy z dnia [...].09.2012 r. zostało dokonane prawidłowo zgodnie z art. 49 kpa. Zgodnie z tym przepisem strony mogą być zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania, jeżeli przepis szczególny tak stanowi; w tych przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia. Obwieszczenie, o którym stanowi art. 49 k.p.a., ma ten skutek, że każdy zainteresowany, kto uważa się za stronę postępowania, może dowiedzieć się o toczącym się postępowaniu i jego przebiegu, co umożliwia ewentualny czynny w nim udział. Skoro skarżący miał możliwość zapoznania się z wydaną decyzją, a nie wykazał, że bez swojej winy z decyzją się nie zapoznał, to brak przesłanek do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności. Trafnie wskazuje organ, że jednym z elementów postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko są konsultacje społeczne. Realizowane są one poprzez zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu, ale wyłącznie w przypadku, gdy w sprawie sporządzany jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Do udziału w takich konsultacjach ma prawo każdy, bez względu na jego status prawny. Prawo to ogranicza się jednak jedynie do możliwości składania uwag i wniosków co do realizacji przedsięwzięcia i nie jest równoznaczne z uzyskaniem uprawnień strony w postępowaniu. Osoby wchodzące w skład społeczeństwa mogą brać zatem udział w postępowaniu jako jego członkowie, wówczas gdy nie mają własnego interesu prawnego, jeżeli bowiem by go posiadały, to brałyby udział w postępowaniu jako jego strony. Skarżący jak wykazano w zaskarżonej decyzji, nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa, co wyklucza możliwość dokonania czynności procesowych w niniejszym postępowaniu. Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd na zasadzie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł o oddaleniu skargi .