II SA/Po 456/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 sierpnia 2015r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia /-/ K. Witkowicz-Grochowska postanawia oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skarżący T. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF argumentował, że choruje, z tego powodu uzyskuje rentę w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Choruje na różne schorzenia. Do listopada 2007r. prowadził działalność gospodarczą polegającą na budowie domów, wybudował ich 58, później działalność tą zakończył i wyrejestrował z ewidencji działalności gospodarczej. Oświadczył, że obecnie ma zakaz podejmowania pracy, stan zdrowia się pogarsza. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe tylko z żoną, która uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że posiada dom o powierzchni [...] m², dwie działki o powierzchni [...] m² i [...] m², samochód osobowy Kia Picanto o wartości [...] zł. Podał, że wraz z żoną ma wysokie zadłużenie w bankach, instytucjach finansowych oraz u osób prywatnych na łączną kwotę przekraczająca [...] zł. Zobowiązania z tytułu rat kredytowych przekraczają łączne dochody, utrzymują się zatem z darowizn i datków organizacja charytatywnych. Wnioskodawca wezwany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") dodatkowo wskazał, że na skutek choroby stracił dodatkowe źródło dochodu i pozostaje mu tylko renta w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Wynagrodzenie żony wynosi średnio [...] zł miesięcznie. Stan zdrowia systematycznie pogarsza się. Zaciąga kolejne pożyczki na spłatę poprzednich. Skarżący wyszczególnił wszystkie zobowiązania kredytowe swoje i żony na łączna kwotę [...] zł, co skutkuje koniecznością ponoszenia miesięcznych rat w łącznej wysokości [...] zł. W dniu 10 marca 2015r. żona skarżącego uzyskała środki z tytułu zaciągniętego kredytu w wysokości [...] zł. oraz [...] zł z tytułu zwrotu składki ubezpieczenia. Do tego płacą podatek od nieruchomości łącznie [...] zł płatne w czterech ratach, rachunki za prąd i gaz [...] zł. Oświadczył, że wszystkie zobowiązania spłacane są terminowo, nie mają zajęć komorniczych. Nieruchomość w B. przy ul. K. przekazał córce w 2008r. Nie posiada żadnych lokat, papierów wartościowych czy akcji spółek. Nie posiada także samochodu Toyota Land Crusier, który został sprzedany w 2006r. Jedyna nieruchomość jaką posiada to ½ części domu w R. o powierzchni [...] m². Żona posiada w B. 2 działki o powierzchni [...] m² i [...] m² (podatek od nieruchomości to [...] zł). Wskazał, że nieruchomości w B. obciążone są kredytami hipotecznymi. Oboje z żoną nie prowadzą żadnej działalności gospodarczej, ani nie wykonują pracy dorywczej. Wnioskodawca przedłożył kserokopie: - umów pożyczek i kredytów gotówkowych - PIT-u 37 za 2014r. żony wnioskodawcy, z którego wynika dochód w wysokości [...]zł - PIT-u 40A wnioskodawcy, z którego wynika jego dochód w 2014r. w wysokości. [...] zł - wyciągu z rachunku bankowego w Plus Bank SA za okres od stycznia do czerwca 2015r., gdzie wpływa wynagrodzenie żony skarżącego za kolejne miesiące w kwocie od [...] zł do [...] zł i dokonywane są spłaty raty kredytowej w kwocie [...] zł. miesięcznie, - wyciągu z rachunku bankowego w Banku Pocztowym SA za okres od stycznia do czerwca 2015r., na który wpływa świadczenie rentowe wnioskodawcy, na którym widnieje saldo w wysokości – [...] zł, wykorzystano limit debetowy w kwocie [...] zł. Nadto na ten rachunek dokonywane są osobiste wpłaty przez wnioskodawcę w kwocie [...] zł - 07 stycznia 2015r., [...] zł - 14 stycznia 2015r., [...] zł – 10 kwietnia 2015r. na pokrycie należności za media, raty kredytowe oraz za trzy numery telefonu komórkowego. Zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest obowiązek ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Wniosek o prawo pomocy można wnieść w każdym czasie i obejmuje on koszty postępowania aktualne na dzień wniesienia wniosku oraz na przyszłość (art. 243 §1 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w całości następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na wnioskodawcy ubiegającym się o prawo pomocy. Owe wykazanie polega w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że nie dysponuje środkami, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie kosztów postępowania chociażby w części. Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach nie wynika jednoznacznie, że sytuacja wnioskodawcy pozwala na przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie chociażby częściowo. Istotna w tym zakresie jest aktualna sytuacja majątkowa i finansowa wszystkich członków rodziny prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Możliwości płatnicze wnioskodawcy oceniane są przez pryzmat dochodów osiąganych przez wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, a takie wraz z żoną prowadzi wnioskodawca. Wspólnie utrzymują się z jego renty i wynagrodzenia za pracę żony wnioskodawcy w łącznej wysokości do około [...] zł netto miesięcznie. Z oświadczenia wynika, że wspólnie ponoszą koszty kredytów, pożyczek i utrzymania domu oraz samochodu w łącznej wysokości około [...] zł miesięcznie. Jak wynika z przedstawionych przez wnioskodawcę oświadczeń oraz dokumentów, wydatki jakie ponosi miesięcznie wraz z żoną na utrzymanie domu, zakup wyżywienia i lekarstw oraz spłatę zaciągniętych kredytów i pożyczek przewyższają uzyskiwane dochody, na które składa się renta skarżącego oraz wynagrodzenie za pracę jego żony. Wnioskodawca argumentował, że brakujące środki na wydatki rodziny pokrywa z pomocy organizacji charytatywnych oraz z doraźnego wsparcia finansowego z komercyjnych instytucji pożyczkowych. Zauważyć należy, że skarżący mimo takiej sytuacji finansowej zaciąga kolejne kredyty w bankach. Oznacza to, sytuacja finansowa wnioskodawcy i jego żony została pozytywnie oceniona przez profesjonalną instytucję finansową i gwarantuje, mimo dotychczasowego obciążenia kredytowego, spłatę kolejnych obciążeń. Zaznaczyć należy, że fakt ponoszenia tak wysokich kosztów spłaty zaciągniętych w bankach i instytucjach finansowych zobowiązań, nie może stanowić okoliczności uzasadniającej zwolnienie strony od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Koszty sądowe należy bowiem traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Kredyty i pożyczki zaciągnięte przez wnioskodawcę nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, albowiem nie można przyjąć, że prywatne zobowiązania finansowe mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. o sygn. akt II OZ 72/12 oraz z dnia 8 lipca 2014 r. o sygn. akt II OZ 671/14, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć przy tym należy, że wnioskodawca tak skutecznie operuje swoimi finansami, że jak oświadczył, wszystkie zobowiązania reguluje terminowo i nie ma żadnych zajęć komorniczych. Należy także podkreślić, że z wyciągu z rachunku bankowego skarżącego wynika, że w okresie ostatnich miesięcy osobiście dokonywał systematycznych wpłat na ten rachunek w kwocie pozwalającej na pokrycie rat kredytowych, należności za media i telefony komórkowe. Pomimo wezwania wnioskodawca nie wyjaśnił, z jakiego tytułu uzyskał dodatkowe środki. Posiadany przez wnioskodawcę majątek stanowi nieruchomość w R., która zaspokaja potrzeby mieszkaniowe rodziny, a nadto żona wnioskodawcy posiada dwie działki budowlane w B., posiadają także samochód osobowy Fiat Panda. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy majątek ten nie przynosi żadnych dodatkowych dochodów, a wiąże się z kosztami jego utrzymania. Wnioskodawca wskazał, że majątek ten został obciążony hipotecznie. Okoliczność ta jednak nie uniemożliwia jego zbycia. Posiadanie majątku nieruchomego, co do zasady stanowi negatywną przesłankę przyznania prawa pomocy, gdyż może stanowić przedmiot obciążenia lub dzierżawy, czy zbycia i tym samym pokryć należności zabezpieczone hipotecznie (zwolnić się od obciążeń) i dostarczyć dodatkowych środków finansowych. Powyższe pozwala przyjąć, że skarżący ma możliwości by uzyskać dodatkowe dochody, żona dysponuje także majątkiem nieruchomym, który może zbyć celem pozyskania dodatkowych środków i wsparcia domowego budżetu. Ponadto skarżący nie uprawdopodobnił żadnymi dokumentami niemożności zbycia, wydzierżawienia lub innego zagospodarowania posiadanych przez niego i żonę działek. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, z dnia 29 maja 2013 r. o sygn. II OZ 406/13 oraz z 10 lutego 2014 r. o sygn. akt II FZ 51/14, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć należy, że skarżący wraz z żoną posiadał samochód osobowy marki Fiat Panda o wartości, jak deklarował [...]zł., którego obecnie we wniosku nie wykazał. Aktualnie oświadczył, że posiada samochód Kia Picanto o wartości [...]zł, zatem z transakcji wymiany samochodu, który potrzebny jest mu do poruszenia się, winny pozostać wolne środki, czego nie wyjaśnił. W tym stanie rzeczy skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny, że z posiadanego majątku oraz uzyskiwanego dodatkowego dochodu nie ma możliwości wygospodarowania środków na należne koszty postępowania w niniejszej sprawie. Powyższe musiało skutkować odmową przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska