II SA/Po 51/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 stycznia 2010r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] listopada 2008r. Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia oddalić wniosek. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 5 października 2009r. oddalił zażalenie skarżącego R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 sierpnia 2009r., którym oddalono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Uprawomocniło się zatem postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2009r. stwierdzające, że skarżący nie spełnia przesłanek uprawniających do skorzystania z prawa pomocy w części. Wobec powyższego skarżący został ponownie wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. W odpowiedzi pismem z dnia 30 października 2009r. skarżący wniósł o zwolnienie od konieczności uiszczenia wpisu od skargi od kwoty ponad 100 zł, albowiem zaistniały nowe niekorzystne okoliczności w sytuacji ekonomiczno-finansowej skarżącego. Skarżący wezwany do złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości (k. 80 akt). W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca argumentował, że uzyskuje minimalne dochody, przebywa bowiem na zasiłku chorobowym. Leczy się na różne schorzenia. Nadto wskazał, że organy egzekucyjne prowadzą egzekucję z jego nieruchomości. W rubryce dotyczącej stanu rodziny podał, że ma syna w wieku sześciu lat. Oświadczył, że posiada zakładowe mieszkanie o powierzchni 30 m², pozostałe nieruchomości opisał w załączniku do wniosku. Nadto oświadczył, że nie ma żadnych oszczędności, czy wartościowych ruchomości. Do wniosku o prawo pomocy wnioskodawca dołączył załącznik, w którym złożył szczegółowe oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Wnioskodawca oświadczył, że jest żonaty i ma czworo dzieci w wieku 30, 8, 6 i 5 lat. Najstarszy syn pracuje, jego zarobki nie są wnioskodawcy znane, prowadzi bowiem odrębne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca oświadczył, że jest z żoną w separacji, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, nie zamieszkują w tym samym miejscu, nie są zameldowani pod tym samym adresem. W małżeństwie panuje ustrój rozdzielności majątkowej. Wnioskodawca podał, że nie są mu znane dochody oraz źródła utrzymania żony. Oświadczył, że zatrudniony jest w przedsiębiorstwie budowy dróg od dnia 23 grudnia 2003r. na pół etatu z poborami [...] zł, od dnia 1 lutego 2007r. na cały etat z poborami w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. W dniu 31 grudnia 2008r. złożył wniosek do pracodawcy o zwolnienie z pracy w związku ze złym stanem zdrowia. W dniu 2 stycznia 2009r. złożył wniosek do ZUS o przyznanie renty. Otrzymuje zasiłek chorobowy w wysokości [...] zł. Dalej wnioskodawca oświadczył, że nie prowadzi działalności gospodarczej. Następnie wnioskodawca opisał posiadane nieruchomości: - działka nr [...] w P. przy ul. [...], o powierzchni [...] ha (KW nr [...]), obciążona hipoteką na łączną kwotę [...]mln. zł. zajęta, przez komornika sądowego, wszczęta jest egzekucja z tej nieruchomości, - współwłasność działki nr [...] w S. o powierzchni [...] m² (Kw nr [...]), na której znajduje się rozpoczęta budowa domku letniskowego w ramach samowoli budowlanej, działka znajduje się we współwłasności z byłą żoną, nie dokonano podziału majątku, wszczęta jest egzekucja z tego majątku, - działka nr [...] S. powierzchni [..-.] egzekucja z tej nieruchomości jest na etapie przysądzenia własności, nabywcy wpłacili całą kwotę ceny (sygn. akt SR w G. [....]), - działka nr [...] w S., niezabudowana, egzekucja z tej nieruchomości jest na etapie przysądzenia własności, nabywcy wpłacili całą kwotę ceny (sygn. akt SR w G. [...]), Nadto wnioskodawca podał, że nie jest właścicielem żadnego mieszkania oraz innych nieruchomości. W dalszej części wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnych ruchomości, nie posiada samochodu, wyrobów ze złota, platyny i podobnych. Nadto podał, że jest zobowiązany wyrokami sądowymi do ponoszenia renty alimentacyjnej na trzech małoletnich synów w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie, po [...] zł na każdego z nich (sygn. akt SR w P. [...], [...] ). Wskazał, że alimenty nie są regulowane z powodu braku środków. Wnioskodawca zobowiązany jest do ponoszenia renty na rzecz E.M. po [...] zł miesięcznie na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 25 czerwca 2002r. (sygn. akt [...]), podał, że renta ta nie jest regulowana z powodu braku środków. Wnioskodawca podał, że wydatki miesięcznego utrzymania zamykają się w kwocie [...] zł, w tym na zakup leków w wysokości [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada własnego konta bankowego. Wobec powyższego w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.) wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych w celu uprawdopodobnienia podnoszonych okoliczności. Wezwano go do przedłożenia odpisu rocznego zeznania podatkowego PIT za 2008r., co pozwoliłoby na ustalenia rzeczywistych dochodów wnioskodawcy. Skoro wnioskodawca oświadczył, że nie prowadzi już działalności gospodarczej wezwano go do podania czy Przedsiębiorstwo A Sp. z o.o. zakończyło swoją działalność, a jeżeli tak to zwrócono się o przedłożenie orzeczenie o wykreśleniu go z Krajowego Rejestru Sądowego wraz z podaniem sposobu rozdysponowania majątku w toku likwidacji spółki, w szczególności jaki majątek otrzymał skarżący jako jego jedyny właściciel. Natomiast w przypadku, gdyby Przedsiębiorstwo A Sp. z o.o. nadal funkcjonowano zwrócono się o przedłożenie dokumentacji podatkowej i finansowej za ostatni rok obrotowy. Z uwagi na informacje o toczących się i zakończonych postępowaniach egzekucyjnych zwrócono się o przedłożenie odpisów zawiadomień o wszczęciu egzekucji z opisanych nieruchomości w P. przy ul [...] oraz w S. wraz z podaniem wysokości środków jakie przekazano wnioskodawcy na skutek zakończonej egzekucji z nieruchomości. Nadto z uwagi na fakt, że wnioskodawca podał, iż utrzymuje się jedynie ze świadczenia chorobowego, a jego wydatki zamykają się kwotą [...] zł zwrócono się o podanie z jakich źródeł finansowania pokrywa koszty swojego utrzymania ponad uzyskiwane świadczenie chorobowe. W odpowiedzi wnioskodawca przedłożył jedynie rachunek zysków i strat Przedsiębiorstwa A na dzień 31 grudnia 2008r. z którego wynika, że przychody wyniosły [...] zł oraz poniesiono koszty działalności w wysokości [...] zł, zatem rachunek ten zamknął się stratą w wysokości [...] zł. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolite jest stanowisko, że każde prawomocne orzeczenie wiąże strony i sąd co do ustaleń w nim zawartych (sygn. akt II GZ 14/06, II GZ 25/05, II GZ 101/05). Oznacza to, że strony i sąd mają obowiązek przyjmować, że rozstrzygnięta kwestia prawna kształtuje się tak, jak ustalono w orzeczeniu. W konsekwencji, należy podzielić pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 9 grudnia 2002r. (sygn. akt III RN 144/02), w którym Sąd ten stwierdził, że z przymiotu prawomocności postanowienia w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych, odmawiającego takiego zwolnienia, wypływa obowiązek strony do zapłaty wymaganego wpisu i faktu tego nie zmienia obowiązek sądu do ponownego wezwania do jego uiszczenia, ze wskazaniem kwoty i skutków jej nie uiszczenia (por. post. NSA z dnia 18 kwietnia 2004r., sygn. akt II FZ 110/05, pos. NSA z dnia 4 marca 2005r., sygn. II FZ 58/05 i post. NSA z dnia 26 kwietnia 2005r., sygn. II FZ 125/05). Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie wskazanym w wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i z tej przyczyny nie ma wpływu na bieg terminu określonego w ustawie. Tylko wydanie i uprawomocnienie się postanowienia odmiennej treści w tym przedmiocie powoduje utratę mocy pierwszego postanowienia. Wobec powyższego kluczową kwestią jest, czy nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych dotyczących sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego uzasadniająca odmienną ocenę możliwości poniesienia przez stronę kosztów sądowych chociażby w części. Na stronie ciąży zatem obowiązek wykazania, iż w obecnym stanie zasługuje na zastosowanie dobrodziejstwa prawa pomocy chociażby w części. Wnioskodawca wprawdzie złożył szerokie oświadczenie co do jego stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego, ale podnoszone okoliczności wymagały uprawdopodobnienia i weryfikacji. Podnoszono, bowiem okoliczności, których wnioskodawca nie wskazywał przy rozpoznaniu pierwszego wniosku o prawo pomocy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje bowiem, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Rola sądu w gromadzeniu materiału dowodowego została ograniczona do obowiązku wezwania wnioskodawcy do przekazania dodatkowych wyjaśnień i dokumentów źródłowych, gdy oświadczenie majątkowe zwarte na urzędowym formularzu jest niewystarczające lub budzi wątpliwości - art. 255 p.p.s.a. Oświadczenie majątkowe wnioskodawcy wprawdzie obszerne, wskazywało na skomplikowaną sytuację majątkową, ale z jego treści nie wynikało, że rzeczywiście nie ma on możliwości uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, chociażby w części. Wnioskodawca powoływał się na pogorszenie sytuacji finansowej i majątkowej oraz na znaczne ograniczenie dochodów i zlicytowanie nieruchomości, jednak okoliczności te wymagały wyjaśnienia i udokumentowania, zwłaszcza w sytuacji, gdy z akt sprawy wynika, że wnioskodawca prowadził dochodową działalność gospodarczą (k. 47 akt). Niewystarczające jest, bowiem samo twierdzenie, że w chwili obecnej nie prowadzi działalności gospodarczej, a z jego nieruchomości prowadzi się egzekucję. Zakończenie działalności prowadzonej w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wymaga przeprowadzenia procedury likwidacji spółki i wykreślenia jej z Krajowego Rejestru Przedsiębiorców. Skoro wnioskodawca był jedynym właścicielem przedsiębiorstwa to winien na wezwanie podać, czy po likwidacji pozostał w jego dyspozycji jakiś majątek lub wolne środki finansowe. Informacja w tym zakresie pozwoliłaby określić jego rzeczywiste i aktualne możliwości płatnicze. Wnioskodawca tymczasem nie złożył żadnego oświadczenia w tym przedmiocie i nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających, że chociażby rozpoczął proces likwidacji przedsiębiorstwa. Przedłożył tylko rachunek zysków i strat Spółki na dzień 31 grudnia 2008r., z którego wynika strata finansowa, więc i to że pokrył koszty działalności w kwocie [...] zł z innych źródeł, skoro przychód wyniósł jedynie [...] zł. Prócz tego z faktu, że w dniu 31 grudnia 2008r. złożył wniosek do pracodawcy o zwolnienie z pracy w związku ze złym stanem zdrowia nie oznacza, że przestał być właścicielem przedsiębiorstwa A i czerpać dochody z tego tytułu. Wnioskodawca podał, że przeprowadzono egzekucję z jego nieruchomości, ale z informacji podanej przez wnioskodawcę nie wynikało, że po jej zakończeniu nie pozostały mu jakieś wolne środki. Na wnioskodawcy ciążył obowiązek wykazania podnoszonych twierdzeń konkretnymi okolicznościami, a także poparcie ich w miarę możliwości dokumentami źródłowymi. Wnioskodawca nie złożył żadnych przydatnych wyjaśnień w tym zakresie. Nadto sam podał, że utrzymuje się jedynie ze świadczenia chorobowego w kwocie [...] zł miesięcznie i jednocześnie na pokrycie swoich wydatków przeznacza miesięcznie kwotę [...] zł. Nie wyjaśnił z jakich źródeł finansowania pokrywa istniejącą różnicę. Wobec powyższego opierając się tylko o treść formularza wniosku o prawo pomocy przyjąć należy, iż wnioskodawca nie zrealizował warunku wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie, chociażby w części. Niewystarczające jest bowiem samo powoływanie się na okoliczności o pogorszeniu sytuacji finansowej. Brak materiału dowodowego, który uzasadniałby stanowisko, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych, musiał skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska