II SA/Po 572/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2016 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] (znak: [...]), II. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 757,- (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...], wskazując na art. 51 ust. 1 pkt 1 i art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm., dalej jako p.b.) nakazał Prezydentowi [...] rozbiórkę schodów zewnętrznych, prowadzących do pomieszczenia piwnicznego w budynku przy ul. [...], zlokalizowanych w pasie drogowym ul. [...]. Uzasadniając napisał, że w dniu [...] sierpnia 2010 r. otrzymał pismo od Wspólnoty Mieszkaniowej [...], z oceną, że schody prowadzące od strony chodnika i ulicy do piwnicy i otaczająca je częściowo barierka nie spełniają stosownych przepisów budowlanych, stanowiąc zagrożenie dla użytkowników chodnika. W trakcie kontroli w dniu [...] września 2010 r. stwierdzono, iż od strony ul. [...] (dalej jako Ulica) znajduje się zejście do piwnicy budynku - schody betonowe, dookoła schodów istnieje metalowa balustrada, a przed aluminiowymi, przeszklonymi drzwiami wejściowymi do piwnicy zamontowana jest wycieraczka. Uczestniczące w kontroli osoby nie okazały dokumentów dotyczących legalności wykonania przedmiotowych schodów oraz drzwi w ścianie zewnętrznej budynku. Z wyjaśnień złożonych w trakcie kontroli wynikało, że wyżej wymienione schody i drzwi zostały wykonane przez poprzedniego właściciela lokalu nr 1 w przedmiotowym budynku, W. D. PINB wystąpił do organu administracji architektoniczno-budowlanej o z wnioskiem o przekazanie archiwalnych akt dotyczących pozwoleń i zgłoszeń robót budowlanych związanych z przedmiotową nieruchomością. W odpowiedzi otrzymał akta dotyczące remontu elewacji i dachu budynku, oraz akta dotyczące przyjęcia zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na montażu dwóch nośników reklamowych na ścianach szczytowych budynku. Wobec powyższego PINB uznał, że organ administracji architektoniczno- budowlanej w swoich zasobach archiwalnych nie posiada decyzji administracyjnej potwierdzającej legalności istniejących drzwi i schodów. Dalej PINB napisał, że zwrócił się do Zespołu Zarządców Nieruchomości [...] oraz Wojskowej Agencji Mieszkaniowej [...] z zapytaniem, czy w zasobach archiwalnych posiadają dokumenty wskazujące kto był inwestorem wejścia do piwnicy w przedmiotowym budynku. W odpowiedzi Spółka poinformowała, że nie posiada dokumentów. Wojskowa Agencja Mieszkaniowa pismem z dnia [...] listopada 2011 r. poinformowała, iż w zasobach agencji brak jest dokumentów potwierdzających wykonanie schodów zewnętrznych do piwnicy. Do pisma dołączone było oświadczenie, podpisane imieniem i nazwiskiem – E. Z., datowane na dzień [...].11.2011 r. o treści "Oświadczam, że będąc pracownikiem Wojskowej Agencji Mieszkaniowej [...] od 1980 roku gdy zajmowałam się lokalami użytkowymi istniało wejście schodami zewnętrznymi do piwnicy budynku przy ul [...] (od strony ul. [...] wejście od zewnątrz).". PINB uznał za konieczne przesłuchanie E. Z. W dniu [...] maja 2013 r. Wojskowa Agencja Mieszkaniowa, do której zwrócono się o wskazanie adresu zamieszkania E. Z., poinformowała, że ww. osoba zmarła, w dniu [...] maja 2013 r. Z odpowiedzi udzielonych przez Archiwum Państwowe w [...], Zarząd Dróg [...], Wielkopolski Urząd Wojewódzki oraz Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego w [...] wynika, że w zasobach Archiwum Państwowego w [...] jak również w zasobach Urzędu Wojewódzkiego brak jest dokumentów dotyczących legalności wykonanych schodów i drzwi będących przedmiotem niniejszego postępowania. Zarząd Dróg [...] poinformował, iż nie posiada żadnych dokumentów potwierdzających legalność wejścia, jednocześnie przekazując pismo z dnia 30 sierpnia 2011 r. I. i W. D. z wyjaśnieniami w sprawie. We wskazanym piśmie poprzedni właściciele lokalu mieszkalnego, do którego przynależy piwnica oświadczyli, że Z. M. (dalej jako Właściciel, Skarżący) kupił lokal przy ul [...]. W momencie zbywania tej nieruchomości wejście do piwnicy budynku od strony chodnika już istniało. Taki stan rzeczy miał miejsce już wcześniej tj. w momencie nabycia przez poprzednich właścicieli lokalu od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, na początku lat 90-tych. Od tamtego czasu miały miejsce jedynie czynności modernizacyjne, zmierzające do utrzymania tego wejścia (dawne wejście do schronu) w należytym stanie technicznym. Poprzedni właściciele zostali wezwani do udzielenia odpowiedzi na pytanie od kiedy mieszkali w przedmiotowym lokalu, czy byli inwestorem istniejących schodów i drzwi wejściowych do piwnicy, a jeżeli tak to czy uzyskali decyzję administracyjną na wykonane roboty, jaki organ wydał decyzję i w którym roku, czy decyzja zawierała załącznik graficzny. W odpowiedzi poprzedni właściciel, pismem z dnia [...] maja 2012 r. poinformował, że był inwestorem istniejących schodów i drzwi wejściowych do piwnicy. Schody i drzwi odtworzone zostały w porozumieniu z Garnizonową Administracją Mieszkań, zgodą na zrobienie schodów wydał [...] w roku 1990-1991. Jeśli chodzi o załącznik rysunkowy, to poprzedni właściciel nie miał pewności, czy był. PINB napisał, że wobec powyższego dał wiarę jednoznacznemu oświadczeniu poprzedniego właściciela lokalu, że to on był inwestorem odtworzenia przedmiotowych drzwi. PINB zaznaczył, że Zarząd [...] nie będąc organem administracji architektoniczno - budowlanej nie mógł wydać "zgody" na przedmiotowe schody. PINB wskazał, że z kwerendy materiałów archiwalnych będących w zasobach Miejskiego Konserwatora Zabytków wynika, iż przedmiotowy budynek znajduje się na terenie, który decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] października 1982 r. został wpisany do rejestru zabytków pod oznaczeniem [...], jako układ urbanistyczno-architektoniczny. Najstarsze zdjęcie budynku, będące w zasobach MKZ, pochodzi z 1993 r. (nr negatywu [...]). Budynek nie jest indywidualnie wpisany do rejestru zabytków. PINB stwierdził, że nie podziela stanowiska pełnomocnika Właściciela, że schody powstały w latach 1905-1910, gdyż ze zgromadzonego materiału nie wynika, aby prowadzone były jakiekolwiek prace budowlane służące utworzeniu schodów. Zdaniem PINB brak dokumentów wskazuje na to, że powstały one bez pozwolenia organu administracji architektoniczno—budowlanej i dlatego brak jest dokumentów potwierdzających ich powstanie. PINB wskazał, że w opinii technicznej autorstwa technika budowlanego [...] stwierdzono, że wejście zewnętrzne do piwnicy budynku zostało prawdopodobnie, wykonane podczas budowy tego budynku o czym świadczy nadproże zbliżone do kształtu nadproża nad pozostałymi drzwiami i podkreślił brak pewności autora opinii technicznej. W dniu [...] lipca 2013 r. pracownicy PINB przeprowadzili czynności kontrolne i stwierdzili, iż w nadprożu nad drzwiami (drzwi w kondygnacji piwnicznej, wejście od strony ulicy [...]) wykonana jest odkrywka, głębokość otworu 2,5cm. Stwierdzono jednoznacznie, że materiałem w którym wykonano odkrywkę jest beton, który pokryty jest siatką podtynkową (syntetyczną), na której zatarty jest tynk cienkowarstwowy. Stwierdzono również, że nadproże nad drzwiami wejściowymi do budynku ma inną krzywiznę niż nadproże nad drzwiami do piwnicy, natomiast okienka piwniczne, które tak jak drzwi do piwnicy zlokalizowane są w cokole budynku, mają nadproża "proste" co widoczne jest na zdjęciach w aktach sprawy. PINB ocenił, że nie może podzielić oceny wyrażonej w ww. opinii technicznej, że drzwi powstały w trakcie budowy budynku, gdyż gdyby nadproże wykonane było w czasie budowy budynku byłoby nadprożem ceglanym a jak ustalono podczas kontroli nie jest ono ceglane, na głębokości 2,5cm, co opisano powyżej, jest beton. Do pomieszczenia piwnicznego prowadzą schody oraz drzwi (których legalność jest przedmiotem odrębnego postępowania), powstałe w trakcie użytkowania budynku natomiast obecny właściciel lokalu, do którego jest przynależna piwnica ani właściciel budynku jak również Zarząd Dróg Miejskich oraz Wydział Gospodarki Nieruchomościami nie okazali decyzji administracyjnej na podstawie której wykonano schody prowadzące do pomieszczenia piwnicznego w budynku Odnosząc się do argumentu pełnomocnika Właściciela, że przedmiotowy obiekt znajduje się na każdej mapie służącej do celów projektowych, więc niemożliwym jest, aby schody (w domyśle i drzwi do których prowadzą schody) znalazły się tam wbrew przepisom prawa budowlanego oraz bez odpowiednich pozwoleń, PINB wyjaśnił, że uprawniony geodeta wykonując inwentaryzację powykonawczą budynku zgłasza do zasobów geodezyjnych stan aktualny na działce. Taka mapa jest podstawą do wydania z zasobów geodezyjnych materiałów na podstawie których wykonywana jest mapa zasadnicza do celów projektowych. W trakcie tych czynności geodeta nie bada legalności powstałych obiektów które zinwentaryzował, gdyż nie jest do tego zobowiązany jakimikolwiek przepisami. Odnosząc się do następnej kwestii pełnomocnika, że brak dokumentów w zbiorach organów nie oznacza, że owe dokumenty nie istnieją, PINB stwierdził, że to na właścicielu ciąży obowiązek przechowywania dokumentów związanych z budową i robotami budowlanymi wykonywanymi w obiekcie budowlanym. W obecnie obowiązującym przepisie prawa budowlanego, w art. 63 ust. 1 p.b. wskazano, że właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany przechowywać przez okres istnienia obiektu dokumenty, o których mowa w art. 60, oraz opracowania projektowe i dokumenty techniczne robót budowlanych wykonywanych w obiekcie w toku jego użytkowania. Również w § 34 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8 poz. 48 z późn. zm.) wyrażony był obowiązek, przechowywania przez właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, przez okres istnienia obiektu, planu realizacyjnego i projektu ze wszystkimi rysunkami zamiennymi lub naniesionymi zmianami, wprowadzonymi w toku wykonywania robót budowlanych. PINB zaznaczył, że nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego nie zwalnia strony od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niej niekorzystnych. Z treści przepisów nakładających wspomniane wyżej obowiązki (art 7 i art. 77 k.p.a.) nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, iż organy administracji zobowiązane są do poszukiwania dowodów służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji gdy ostatnia - mimo wezwania - środków takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony, cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Po 330/07). PINB ocenił, że w zaistniałej sytuacji obowiązany był do załatwienia sprawy w oparciu o uregulowania zawarte w 50 i 51 p.b. Przepisy te określają procedurę postępowania w przypadkach innych niż określone w art.48 ust.1 lub art. 49b ust.1, to jest w przypadkach innych niż budowa obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Roboty budowlane, które doprowadziły do powstania zewnętrznych drzwi wejściowych do piwnicy przedmiotowego budynku oraz związanych z nimi funkcjonalnie schodów PINB zakwalifikował do robót o charakterze przebudowy. Następnie PINB wskazał na stanowisko Zarządu Dróg Miejskich zawarte w piśmie z dnia [...] września 2011 r. o nie wyrażeniu zgody na lokalizację schodów w pasie drogowym prowadzącym do lokalu w kondygnacji piwnicznej przedmiotowego budynku, gdyż w trakcie planowanego remont chodnika planuje się w tym ciągu drogę rowerową, przez co należy zastosować art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b., który przewiduje doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego. Zgodnie z art. 52 p.b. adresatem obowiązku doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego można uczynić inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. PINB wskazał, że przedmiotowe schody znajdują się na działce drogowej. Prezydent Miasta wykonuje swoje obowiązki zarządcy drogi na drogach publicznych (z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych) w granicach administracyjnych miasta [...]. Ulica [...] na odcinku od ulicy [...] do ulicy [...] jest drogą powiatową. Wobec powyższego, zgodnie z art. 52 p.b. PINB postanowił uczynić adresatem obowiązku określonego w decyzji zarządcę drogi tj Zarząd Dróg [...], jako podmiot, który posiada uprawnienie do jej zrealizowania. W odwołaniu od opisanej decyzji pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji w całości oraz umorzenie postępowania I instancji, ewentualnie o uchylenie decyzji organu I instancji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zarzucił naruszenie art. 6-8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej k.p.a.), art. 39 i art. 51 p.b. oraz art. 36 z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 r. poz. 1446 z późn. zm., dalej jako u.o.z.). Uzasadniając napisał, że przedmiotowy budynek znajduje się na terenie dawnych [...] i jest elementem zespołu urbanistyczno-architektonicznego wpisanego do rejestru zabytków [...] w związku z czym budynek jest szczególnie chroniony przez przepisy prawa. Jak wynika z oświadczenia E. Z. schody przy przedmiotowym budynku istniały na pewno w 1980 r., co oznacza, że decyzja obejmuje także przedmiotowe schody. Nawet jeżeli decyzja organu o rozbiórce schodów oraz doprowadzeniu przedmiotowego budynku do stanu poprzedniego jest prawidłowa, czemu Skarżący stanowczo zaprzecza, to przed wydaniem decyzji co do nałożenia, względnie odmowy nałożenia obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 p.b. w odniesieniu do budynku wpisanego do rejestru zabytków, należy uzyskać opinię konserwatora zabytków. Pełnomocnik podkreślił, że organ administracji nie udowodnił kiedy powstały schody oraz wejście; należy więc domniemywać, że powstały w momencie budowy budynku. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając napisał, że mimo twierdzeń skarżącego nie można przyjąć, że za legalnością przedmiotowych schodów przemawia oświadczenie E. Z. Według WWINB oświadczenie to zawiera jedynie informacje, iż "istniało wejście schodami zewnętrznymi do piwnicy budynku" - a nie potwierdzenie istnienia dwóch legalnych wejść do piwnic, tym bardziej do schronu. WWINB pokreślił, iż zejście do piwnic znajduje się między budynkami nr [...] i [...]. Takie samo zejście do piwnic istnieje także w budynku bliźniaczym nr [...], w budynku tym nie ma natomiast bezpośredniego zejścia do piwnicy z chodnika. Zatem w ocenie organu odwoławczego oświadczenie to nie jest dowodem na legalne powstanie przedmiotowych schodów jak również na określenie kiedy schody mogły powstać. WWINB zakwestionował także opinię techniczną z marca 2013 r. wskazując, że autor opinii napisał w trybie przypuszczającym, że "wejście zewnętrzne zostało prawdopodobnie wykonane podczas budowy tego budynku". Zdaniem WWINB twierdzeniu temu przeczy sam kształt otworu, jak również umiejscowienie go w stosunku do gzymsu przyziemia. Porównując otwory znajdujące się w przyziemiu (przedmiotowe wejście do piwnicy, wejście do piwnicy znajdujące się między budynkami 28 i 30 oraz otwory okienne) można z sposób jednoznaczny stwierdzić, iż otwory okienne i boczne wejście w obu bliźniaczych budynkach zakończone są prostym nadprożem. Przedmiotowy otwór jest zakończony półokrągło co nie stanowi nawet nawiązania do głównych wejść budynku gdyż zaokrąglenie to jest w innym kształcie. Jak również nadproża proste wykonano dwadzieścia kilka centymetrów poniżej krawędzi gzymsu, natomiast odległość przedmiotowego otworu od krawędzi gzymsu wynosi jedynie 5 cm. Oznacza to, że nadproże przedmiotowego wejścia nie powstało w trakcie realizacji budynku mieszkalnego. Potwierdza to także poprzedni właściciel lokalu, pisząc, że był inwestorem istniejących schodów i drzwi wejściowych do piwnicy i wykonał je w porozumieniu z Garnizonową Administracją Mieszkań, w latach 1990-1991. Zdaniem WWINB także stwierdzenie Skarżącego, że wejście to stanowi zejście do schronu, potwierdza fakt, że otwór ten powstał w późniejszym okresie. Oba budynki mają wejścia do piwnic umiejscowione z boku (nie z chodnika przed budynkiem), ponadto z doświadczenia życiowego wiadomo, iż w przypadku schronów drugie wyjście lokalizowano w pewnej odległości od budynku tak aby gruz z zawalonego budynku nie blokował drogi ucieczki - zatem lokalizowanie potencjalnego wyjścia w strefie gruzowiska jest nielogiczne. WWINB ocenił, że przedmiotowe schody a przez to i również wejście do piwnicy powstało około roku 1990, czyli po wydaniu decyzji przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. W świetle powyższego wykonanie robót budowlanych polegających na: wykonaniu otworu drzwiowego w ścianie budynku i schodów zewnętrznych stanowiło przebudowę budynku i wymagało uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę (przebudowę). W związku z tym, iż inwestor nie uzyskał takiego pozwolenia, zatem zastosowanie mają (w przypadku zakończenia robót budowlanych) przepisy art. 51 ust. 7 p.b. Główną przyczyną likwidacji przedmiotowych schodów zewnętrznych jest brak zgody zarządcy nieruchomości drogowej, negatywnie opiniującego istniejącą lokalizację schodów w pasie drogowym, prowadzących do lokalu w kondygnacji piwnicznej. WWINB podkreślił, że w świetle przepisów p.b. organy architektoniczno-budowlane i organy nadzoru budowlanego właściwe w sprawach uregulowanych tą ustawą są uprawnione i zobowiązane do badania czy inwestor realizuje prawo zabudowy na nieruchomości, do której ma tytuł uprawniający do wykonywania robót budowlanych. Naczelny Sąd Administracyjny podejmując uchwałę w składzie siedmiu sędziów z dnia 10 stycznia 2011 r. sygn. akt II OPS 2/10 (CBOSA) uznał i wyraził to w jej uzasadnieniu, że nie można wykluczyć, iż organ nadzoru budowlanego prowadząc postępowanie naprawcze uregulowane w art. 51 p.b., po ustaleniu, że inwestor nie miał i nadal nie ma wymaganego ustawą prawo do terenu na cele budowlane, skorzysta z uprawnienia określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. i wyda stosowne do ustalonego stanu faktycznego rozstrzygnięcie, którym może być decyzja nakazująca rozbiórkę. W takim przypadku jak wskazał poszerzony skład sędziów NSA, podstawę rozstrzygnięcia stanowiłoby ustalenie, iż inwestor nie dysponuje i nie dysponował prawem do nieruchomości na cele budowlane. Nadto przedmiotowe schody wykonane są przy obiekcie, który znajduje się w zespole historycznego układu urbanistycznego. Oznacza to, iż likwidacja tych schodów stanowi przywrócenie ww. układu urbanistycznego do stanu pierwotnego, czyli do stanu zatwierdzonego przez Konserwatora Zabytków w ww. decyzji. WWINB podkreślił, że ochronie konserwatorskiej podlegają zabytki, układy urbanistyczne, które powstały legalnie, a nie roboty budowlane wykonane samowolnie już po wpisaniu obiektu do rejestru zabytków. Inaczej mówiąc próba legalizacji samowoli budowlanej podlegałaby uzgodnieniu z konserwatorem a nie doprowadzenie obiektu do stanu zgodności z prawem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Z. M., zastępowany przez tego samego zawodowego pełnomocnika, wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, alternatywnie o uchylenie obu decyzji i umorzenie postępowania, alternatywnie o uchylenie obu decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie (1) art. 103 § 2 p.b. poprzez zastosowanie przepisów p.b. do obiektów, których budowa została zakończona przez dniem wejścia w życie tejże ustawy, (2) naruszenie art. 7 i art. 11 w związku z art. 77 k.p.a. poprzez niepełne określenie stanu faktycznego, zgromadzenie niekompletnego materiału dowodowego, oparcie się na niepełnym materiale dowodowym, wyciągnięcie ze zgromadzonego materiału dowodowego niewłaściwych wniosków oraz dokonanie nieobiektywnej oceny dowodów, co stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz naruszenie indywidualnego interesu obywatela, (3) naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości na niekorzyść obywatela co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania organów Państwa, (4) naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, ze były właściciel lokalu był inwestorem budowy schodów, (5) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodanie przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oświadczeniu złożonemu przez byłych właścicieli lokalu, że przedmiotowe schody prowadzące do wejścia piwnicznego istniały na początku lat 90-tych, a w późniejszym czasie miały jedynie miejsce czynności modernizacyjne. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Po 572/15. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], WWINB, po rozpatrzeniu odwołania Z. M. od decyzji PINB z dnia [...] października 2014 r. znak: [...] nakazującej Wspólnocie Mieszkaniowej [...] doprowadzenie przedmiotowego budynku mieszkalnego wielorodzinnego do stanu poprzedniego poprzez zamurowanie otworu drzwiowego, który znajduje się w zewnętrznej ścianie piwnic budynku od strony Ulicy (drzwi do których prowadzą schody objęte kontrolowaną skargą), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skargę na tą decyzję wniósł Skarżący. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Po 585/15. Nieprawomocnym wyrokiem z dnia 17 lutego 2016r. w sprawie II SA/Po 585/15 Sąd skargę oddalił. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Po 572/15 WSA w Poznaniu oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2016r. w sprawie II OZ 1337/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie Z. M. wniesione na to postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - określanej dalej jako p.p.s.a), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, chyba że ustawy przewidują inaczej. Zatem - co do zasady - jedynym kryterium stosowanym przez sąd jest kryterium legalności, a nie kryterium słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, odpowiednio mającego albo mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz jeśli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 p.p.s.a.). Sąd dokonując kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.). Skarga w niniejszej sprawie okazała się uzasadniona aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły art,. 51 ust. 1 pkt 1 i art. 51 ust. 7 ustawy z 7 lipca 1994r. prawo budowlane (t.j.Dz.U. z 2013r., poz. 1409). Przedmiotem sprawy była rozbiórka schodów zewnętrznych prowadzących do pomieszczenia piwnicznego w budynku przy ul. [...], zlokalizowanego w pasie drogowym ul. [...]. Roboty budowlane schodów zostały zakończone. Sporne było ustalenie, kto był ich inwestorem i kiedy zostały wykonane. Z uwagi na fakt, że przedmiotowe schody znajdowały się w pasie drogowym drogi publicznej prawidłowo organy uznały, że adresatem tej decyzji winien być Prezydent [...] poprzez jednostkę organizacyjną jaką jest Zarząd Dróg [...], wykonujący swoje obowiązki zarządcy drogi na drogach publicznych w granicach administracyjnych miasta [...]. Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz.U. 2015.460) zarządcą drogi jest organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg. Zgodnie z art. 52 p.b. Inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50 a oraz 51. Nałożenie tego obowiązku w świetle wskazanego przepisu na zarządcę drogi było więc zasadne. Strony postępowania w postępowaniach prowadzonych na podstawie art. 51 p.b. ustala się na podstawie art. 28 kpa. (tak wyrok NSA z 23 kwietnia 2009r., II OSK 616/08, z 24 stycznia 2012r., II OSK 2111/10, z 1 marca 2012r., II OSK 2414/10)., zgodnie z którym stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Schody, w odróżnieniu od drzwi znajdujących się w ścianie budynku będącego w zarządzie wspólnoty mieszkaniowej nie stanowią części wspólnej budynku, do której reprezentantem interesu zbiorowego jest wspólnota mieszkaniowa. Schody prowadzą do przynależnej indywidualnie Skarżącemu piwnicy a okoliczność, że ma inne wyjście z tej piwnicy nie zmienia faktu, że ma interes prawny w niniejszym postępowaniu wywiedziony z prawa własności przynależnej do piwnicy lokalu. Postępowanie w sprawie dotyczącej ograniczenia korzystania z tego prawa przez brak drugiego dostępu do piwnicy nie wskazuje więc jedynie na istnienie interesu faktycznego. A wspólnota mieszkaniowa, która w tej sprawie ma na dodatek odmienne stanowisko niż Skarżący nie chroni interesu Skarżącego. Z tych względów odmiennie niż w sprawie II SA/Po 585/15 Sąd w niniejszej sprawie uznał, że Skarżący ma również interes prawny do bycia stroną w niniejszym postępowaniu. W niniejszej sprawie organy uznały, że miała miejsce samowolna przebudowa budynku w rozumieniu art. 3 pkt 7a p.b., do której zastosowanie znajduje właśnie tryb przewidziany w art. 50-51 p.b. Zgodnie z art. 3 pkt 7a p.b. za przebudowę należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego. Z kolei za budowę rozumie się budowie wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Przebudowa nie jest więc budową, lecz – jak stanowi przepis art. 3 pkt 7 p.b. – robotami budowlanymi. Wbrew zarzutom skargi organy nie dopuściły się naruszenia art. 103 ust. 2 p.b., albowiem przepis ten nie mógł znaleźć w niniejszej sprawie zastosowania. Zgodnie z art. 103 ust. 1 p.b. do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2. Przepis ust. 2 określa zaś. że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Z przytoczonego brzmienia art. 103 ust. 2 p.b. wynika, że znajduje on zastosowanie do spraw przedmiotowo określonych w art. 48 p.b., a zatem spraw budowy bez wymaganego pozwolenia na budowę obiektu budowlanego lub jego części. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 września 2006 r., II OSK 1098/2005, LexisNexis nr 1513397 (ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 95) zwrócono uwagę, że art. 103 ust. 2 dotyczy wyłącznie stosowania art. 48 i jako wyjątek od zasady nie może być interpretowany w drodze wykładni rozszerzającej. Przepis art. 103 ust. 2 p.b. nie odnosi się też do robót budowlanych wykonanych przed dniem wejścia w życie ustawy - Prawo budowlane, tj. 1 stycznia 1995 r., gdyż w takich przypadkach mają zastosowanie przepisy art. 51 obecnie obowiązującej ustawy (wyroki NSA: z 29 maja 2009 r., II OSK 861/2008, Lexis.pl nr 2475780; z 24 lipca 2009 r., II OSK 1217/2008, Lexis.pl nr 2475294; z 5 listopada 2010 r., II OSK 1719/2009, Lexis.pl nr 2473416; z 17 czerwca 2011 r., II OSK 1100/2010, Lexis.pl nr 2579512). Nie można było zatem – wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego zastosować przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. Prawidłowo również organy uznały, że z uwagi na fakt, że przedmiotowe roboty zostały wykonane nie było potrzeby wydawania postanowienia o ich wstrzymaniu w oparciu o treść art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. Zgodnie bowiem z art. 51 ust. 7 przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49 b zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. Przyjmując, że w przedmiotowej sprawie miała miejsca przebudowa schodów zastosowany przez organy tryb postępowania był prawidłowy. Aby zastosować te przepisy musi istnieć niezgodność z prawem dokonanej przebudowy. O niezgodności w przedmiotowej sprawie organ, zdaniem Sądu orzekającego, orzekł przedwcześnie nie ustalając bez wątpliwości, że faktycznie przedmiotowe schody zostały wybudowane w latach 90 – tych, czym jak słusznie wskazał Skarżący naruszył przepisy postępowania, tj. art., 7, 77 i 80 kpa. A to ma istotny wpływ nie tylko na kwalifikację robót ( ustalenie czy faktycznie był to remont, tj. odtworzenie stanu pierwotnego a nie stanowiące bieżącej konserwacji – art. 3 pkt 8 p.b., czy przebudowa) ale również i na to, czy można twierdzić, że należy w ogóle wszcząć procedurę legalizacyjną i w jakim zakresie. Gdyby bowiem nawet uznać, że wykonano remont bez zgłoszenia, to by nakazać rozbiórkę schodów należałoby ustalić zakres tego remontu, czy powstały schody od nowa, czy też zostały odbudowane w części, obudowane itp. Wprawdzie z materiałów zgromadzonych w sprawie nie wynika, że przedmiotowe schody zostały wybudowane, jak wskazywał Skarżący, wraz z budową samego budynku, to jednak nie można przyjąć, że organy w sposób dostatecznie wnikliwy usunęły wszelkie wątpliwości związane z ustaleniem, że schody powstały w okresie ostatnich 20 lat. Nie można też zgodzić się z organem, że brak aktywnego uczestnictwa strony zwalnia organ z dokonania wszechstronnych ustaleń. Jakkolwiek zasadna była wskazana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji teza, że obowiązki wynikające z art. 7 i 77 kpa nie zobowiązują organów administracji do poszukiwania dowodów służących poparciu twierdzeń strony, podczas, gdy ona takich nie przedstawia, czyli do dowodzenia faktów podważających własne ustalenia organu. Ma ona jednak zastosowanie w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie budzi wątpliwości w zakresie ustalenia na jego podstawie stanu faktycznego. W przedmiotowej sprawie organy przeprowadziły szerokie postępowanie dowodowe, Skarżący poza składaniem oświadczeń i jednej opinii nie przedstawił żadnych innych dowodów. Dowody znajdujące się w sprawie są jednak niepełne. A ich uzupełnienie pozostaje w zakresie obowiązków organu. Zmierzając do ustalenia, w jakiej dacie, jaki inwestor i czy w oparciu o wymagane pozwolenie na budowę powstał przedmiotowy otwór drzwiowy organ I instancji zwracał się do: [...] na podstawie tych ustaleń organy przyjęły, że nie zostało wydane pozwolenie na budowę dla przedmiotowej przebudowy. Żaden z tych podmiotów nie przedstawił bowiem jakiegokolwiek dowodu na tę okoliczność. Dowody te, jak wyżej wskazano nie pozwoliły wprawdzie stwierdzić, że przedmiotowe schody powstały, jak twierdził Skarżący, w chwili wybudowania budynku. Nie pozwalały jednak bez wątpliwości ustalić, że schody powstały później a nie z chwilą wybudowania budynku oraz, że powstały w drodze przebudowy budynku a nie remontu. W ocenie Sądu rację ma Skarżący o tyle, że wśród zgromadzonych dowodów znajdują się takie, które wymagają doprecyzowania z uwagi na pojawiające się wątpliwości. Rację ma Skarżący wskazując na budzące wątpliwości oceny oświadczeń składanych przez pracownicę WAM E. Z. oraz poprzednich właścicieli mieszkania pp. [...]. E. Z. w swoim oświadczeniu podała, że " od 1980r. gdy zajmowała się lokalami użytkowymi istniało wejście schodami zewnętrznymi do piwnicy budynku od strony przy ul. [...] (od strony ul. [...] wejście od zewnątrz)". Na podstawie tego oświadczenia trudno było przyjąć, że osobie tej mogło chodzić o inne zewnętrzne schody znajdujące się z boku budynku, wyraźnie bowiem podała, że pisze o schodach od strony ul. [...]. Oświadczenia, z uwagi na śmierć E. Z. zweryfikować nie można było. Z tych względów nie mogło ono, w świetle innych zebranych materiałów potwierdzać okoliczności, że schodów od ul. [...] wcześniej niż w latach 90 – tych nie było. Z uwagi na fakt, że dotyczyło okresu od roku 1980, oświadczenie to również nie potwierdzało tezy Skarżącego o istnieniu schodów od wybudowania budynku. Z oświadczenia poprzedniego właściciela W. D. z 29 maja 2012r. wynikało, że był inwestorem istniejących schodów i drzwi. Jak jednak słusznie wskazał Skarżący w tym oświadczeniu W. D. podał, że schody zostały odtworzone w porozumieniu z Garnizonową Administracją Mieszkań a zgodę na zrobienie schodów wydał [...] w roku 1990 – 91. Użycie sformułowania o odtworzeniu schodów winno być przez organ wyjaśnione, przez dopytanie W. D., czy też jego żony w formie pisemnej bądź w drodze przesłuchania w charakterze świadka, tym bardziej, że nie ma w aktach żadnej informacji, że jest to, tak jak w przypadku E. Z., niemożliwe. Organ winien również zweryfikować tezę o odtworzeniu schodów – ewentualnym remoncie przez zwrócenie się do organów architektoniczno – budowlanych o podanie, czy posiadają jakiekolwiek dokumenty wskazujące na dokonanie zgłoszenia remontu ( a nie jedynie pozwolenia na budowę) schodów. Celowym byłoby również poszerzenie poszukiwań w kwestii ustalenia czy istnieje jakakolwiek dokumentacja dot. pierwotnego wyglądu budynku, przebudowy, w wydziale ksiąg wieczystych Sądu Rejonowego w [...]. Odnosząc się do opinii rzeczoznawcy branży budowlanej – J. D., który wskazał na prawdopodobieństwo wykonania otworu drzwiowego podczas budowy budynku organy prawidłowo uznały ta opinię za nieprzydatną. Poza ogólnikowym stwierdzeniem na podstawie aktualnych zdjęć budynku nie wskazywała ona żadnych podstaw do stawiania takiej tezy. Organy wykonały również odkrywkę w nadprożu przedmiotowych drzwi, na głębokość otworu 2,5 cm, w której wyniku stwierdzono, że materiałem, w którym wykonano odkrywkę był beton, który pokryty jest siatką podtynkową (syntetyczną), na której zatarty jest tynk cienkowarstwowy. Stwierdzono również, że nadproże nad drzwiami wejściowymi do budynku ma inną krzywiznę (łuk) niż nadproże nad drzwiami do piwnicy, a okienko piwniczne, które tak jak drzwi do piwnicy zlokalizowane jest w cokole budynku mają nadproża proste. Okoliczności te winny być doprecyzowane przez usunięcie wskazanych wyżej wątpliwości, nie mogą Stanowic samoistnej podstawy do twierdzenia, że schody zostały wykonane w latach 90 – tych. Organy prawidłowo podały, ustosunkowując się do wskazanych przez Skarżącego okoliczności, że przedmiotowe wejście do piwnicy znajduje się na mapach do celów projektowych, że uprawniony geodeta wykonujący inwentaryzację podwykonawczą budynku zgłasza w zasobach geodezyjnych stan aktualny na działce, lecz nie bada w trakcie swych czynności legalności powstałych na nieruchomości obiektów. Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie przy braku znalezienia dokumentów legalizujących wybudowanie schodów nie ma znaczenia czy schody wybudowane były w latach 90 tych, czy 80 – tych ubiegłego stulecia, a jedynie to, czy istniały w chwili wybudowania budynku. Gdyby bowiem okazało się, że istniały w chwili wybudowania budynku nie można by uznać ich wybudowania za samowolę. Należy również zwrócić uwagę, że organ podał, iż likwidacja schodów stanowi przywrócenie układu urbanistycznego do stanu pierwotnego. Z uwagi na fakt, że budynek znajdował się we wpisanym do rejestru zabytków układzie urbanistycznym organy winny rozważyć czy wymagało to zezwolenia organu konserwatorskiego. Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, których stanowisko, Sąd podziela przed wydaniem decyzji co do nałożenia obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 pr.bud w odniesieniu do budynku mającego charakter zabytkowy należy uzyskać opinię konserwatora zabytków. (por. wyrok WSA w Lublinie z 18.09.2008r., II SA/Lu 343/08). Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. Nr 162,poz. 1566 ze zm.) prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Przedmiotowy budynek nie jest wpisany do rejestru zabytków, znajduje się jedynie w układzie urbanistycznym wpisanym do takiego rejestru. Wpisanie do rejestru zabytków układu urbanistycznego w skład którego wchodzi przedmiotowy budynek oznacza zatem, że również on objęty jest ochroną wynikającą z wpisu do rejestru zabytków w zakresie układu urbanistycznego. Konieczność ochrony układu, rozumianej jako ochrona "przestrzennego założenia miejskiego lub wiejskiego, zawierającego zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg" (art. 3 pkt 12 ustawy) powoduje zaś konieczność zastosowania sankcji z art. 45 do budynków i innych budowli nie będących zabytkami "indywidualnymi", ale posadowionych na terenie układu objętego ochroną konserwatorską, jeżeli zostaną spełnione przesłanki zastosowania tych sankcji, co podlega ustaleniu każdorazowo na gruncie indywidualnej sprawy administracyjnej. Przedmiotem decyzji wydawanej przez konserwatora na podstawie ww. art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jest ochrona przestrzeni zabytkowej - układu urbanistycznego objętego ochroną, co w praktyce oznacza, że zabudowa tej przestrzeni, co do zasady zawsze będzie ingerowała w zabytkowy układ urbanistyczny. Nie można zatem sposobu zagospodarowania tej przestrzeni zmienić, chyba, że konserwator wyrazi zgodę na taką zmianę. Niezależnie zaś od tego w jaki sposób charakter tej przestrzeni został zaburzony, jest prawem i obowiązkiem konserwatora doprowadzić ją albo do stanu pierwotnego (co w praktyce oznacza usunięcie zmian lub naniesień obiektów budowlanych), albo też, nakazanie doprowadzenia zabytkowego układu urbanistycznego do jak najlepszego stanu. Pomimo jednak, że w praktyce nakaz konserwatora prowadzić mógłby do rozbiórki obiektu to wynika on nie z normy Prawa budowlanego, lecz z kompetencji wynikającej z ustawy o ochronie zabytków i nie ma na celu doprowadzenie obiektu do zgodności z Prawem budowlanym lub jego rozbiórkę, lecz doprowadzenie zabytku do właściwego stanu.(por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 4.07.2014r., II SA/Kr 575/14, wyrok NSA z 18.06.2013, II OSK 427/12). Z uwagi na fakt, że sprawa dotyczy rozbiórki schodów, czyli zewnętrzny element przestrzenny budynku" organ winien ustalić, czy element ten był przez organ konserwatorski objęty ochroną (ma walor historyczny), i tym samym wymaga decyzji konserwatora), czy też z uwagi na fakt, że powstał później, nie był objęty ochroną konserwatorską. W kontekście zastosowania powołanych przepisów stwierdzić również należy, iż organy I i II instancji dopuściły się naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 , albowiem w sposób niepełny ustaliły stan faktyczny sprawy, co wymaga uzupełnienia w zakresie wskazanym w uzasadnieniu i następnie w zależności do uzupełniających ustaleń organ podejmie stosowane rozstrzygnięcie również w aspekcie uwzględniania ochrony konserwatorskiej.. W sytuacji, gdy nie udowodni samowoli budowlanej czy też pojawią się dowody wskazujące na fakt, iż schody były wybudowane wraz z budynkiem organ umorzy postępowania. Uwzględniając powyższe orzeczono jak w pkt I wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. 2013.490) i w zw. z § 22 rozporządzenia z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015.1804), zasądzając od organu na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania, na które składają się: wpis w kwocie 500 zł, opłata za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego w kwocie 240 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Zaznaczyć trzeba, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują stawki w wysokości obowiązującej przed 1 stycznia 2016 r. i na podstawie przepisów dotychczasowych, ponieważ postępowanie w niniejszej sprawie przed sądem pierwszej instancji zostało wszczęte przed wejściem w życie zmian rozporządzeniem z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015.1804)