II SA/Po 592/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 28 września 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2015r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia 1. ustanowić dla T. K. radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych. 2. oddalić wniosek o prawo pomocy w pozostałym zakresie. /-/ K. Witkowicz - Grochowska Skarżący T. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF argumentował, że choruje na różne schorzenia, z tego powodu uzyskuje rentę w wysokości [...] zł miesięcznie. Do listopada 2007r. prowadził działalność gospodarczą polegającą na budowie domów. Oświadczył że obecnie ma zakaz podejmowania pracy, stan jego zdrowia się pogarsza. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe tylko z żoną, która uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości około [...] zł miesięcznie. Skarżący oświadczył, że posiada dom we współwłasności o powierzchni [...] m² w R., działkę w B. o powierzchni [...] m² i [...] m², samochód osobowy Kia Picanto z 2004r. o wartości [...] zł oraz rower rehabilitacyjny o wartości [...] zł . Nadto skarżący oświadczył, że łączne zobowiązania z tytułu kredytów, pożyczek zaciągniętych na ratowanie zdrowia przekroczyło już [...] zł. Podał, że korzysta z pomocy instytucji charytatywnych. Wnioskodawca wezwany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") dodatkowo wskazał, że stan zdrowia nie pozwala na jakąkolwiek pracę i pozostaje mu tylko renta w wysokości [...] zł netto oraz wynagrodzenie żony z tytułu pracy na etacie w wysokości [...] zł miesięcznie. Oświadczył, że na spłatę rat zmuszony jest zaciągać coraz to nowe pożyczki i w różnych parabankach, gdzie oprocentowanie sięga 300 % rocznie, dlatego by nie doszło do windykacji i zajęcia komorniczego. Pozostał do spłaty kredyt zaciągnięty pod budowę domu w R. w kwocie około [...] euro. Posiada łączne zadłużenie w wysokości [...] zł. Nie posiada z żona żadnych akcji, obligacji, ani podobnych walorów. Oświadczył, że działek w B. nie może sprzedać z uwagi na wpisaną hipotekę. Nieruchomość w R. z uwagi na nieuregulowany stan prawny również nie może być sprzedana. Pogarsza się stan zdrowia i skarżący wymaga zabiegów medycznych ponadstandardowych, które kosztują znaczne kwoty, które uzyskuje z pożyczek. Oświadczył, że po spłacie rat kredytowych zmuszony jest korzystać z pożyczek chwilowych oraz pomocy brata. Nie prowadzi działalności gospodarczej i nie ma środków na jej wznowienie. Oświadczył, że wszystkie zobowiązania spłacane są terminowo, nie mają zajęć komorniczych. Wyszczególnił, że z tytułu zaciągniętych pożyczek i kredytów łączne miesięczne raty wynoszą około [...] zł. Skarżący przedłożył kserokopie: - decyzji ZUS o wysokości renty – [...] zł netto miesięcznie - PIT-u 37 za 2014r. żony skarżącego, z którego wynika dochód w wysokości [...] zł - PIT-u 40A skarżącego, z którego wynika jego dochód w 2013r. w wysokości. [...] zł - wyciągu z rachunku bankowego Plus Bank, na który wpływa wynagrodzenie żony skarżącego w wysokości około [...] zł miesięcznie saldem na dzień 4 sierpnia 2015r. w wysokości [...] zł, z którego spłaca kredyt z ratą w wysokości [...] zł, nadto w dniu 11 marca 2015r. uzyskała kredyt w wysokości [...] zł. - wyciągu z rachunku bankowego w Banku Pocztowym SA za okres od 9 lutego 2015r. do 10 czerwca 2015r. na który wpływa świadczenie rentowe skarżącego, na którym widnieje saldo ujemne w wysokości [...] zł do wykorzystania pozostaje limit debetowy do kwoty [...] zł. Nadto na ten rachunek dokonywane są osobiste wpłaty przez skarżącego w kwocie [...] zł w dniu 10 lutego 2015r., [...] zł – 10 kwietnia 2015r., dokonuje także płatności za prąd, gaz, dwa telefony, rat odsetkowych w Provident, za RTV, - umowy kredytu z 10 marca 2015r. na kwotę [...] zł, z 12 maja 2015r. na kwotę [...] zł, z 20 stycznia 2015r. na kwotę [...] zł, z 8 kwietnia 2015r. na kwotę [...] zł, z 15 czerwca 2015r. na kwotę [...], przy czym prowizja od tej pożyczki wynosi jednorazowo [...] zł, pożyczki zaciągniętej 31 lipca 2015r. na kwotę [...] zł, pożyczkę w Bocianie z 11 czerwca 2015r. na kwotę [...] zł z 11 lipca 2015r. na kwotę [...] zł. Zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest obowiązek ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Wniosek o prawo pomocy można wnieść w każdym czasie i obejmuje on koszty postępowania aktualne na dzień wniesienia wniosku oraz na przyszłość (art. 243 §1 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na wnioskodawcy ubiegającym się o prawo pomocy. Owe wykazanie polega w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że nie dysponuje środkami, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie kosztów postępowania chociażby w części. Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że sytuacja wnioskodawcy pozwala na częściowe przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Istotna w tym zakresie jest aktualna sytuacja majątkowa i finansowa wszystkich członków rodziny prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Możliwości płatnicze skarżącego oceniane są przez pryzmat dochodów osiąganych przez wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, a takie wraz z żoną prowadzi skarżący. Wspólnie utrzymują się z jego renty i wynagrodzenia za pracę żony wnioskodawcy w łącznej wysokości około [...] zł netto miesięcznie. Z oświadczenia wynika, że wspólnie ponoszą koszty obsługi kredytów i pożyczek w łącznej wysokości około [...] zł (co generuje raty miesięczne w wysokości około [...] zł) oraz koszty utrzymania domu, samochodu, wyżywienia i leków, a także ponadstandardowych zabiegów leczniczych skarżącego. Gdy brakuje środków korzystają z pożyczek chwilowych oraz pomocy brata skarżącego, a także z limitu w rachunku bankowym do wysokości [...] zł. i pomocy organizacji charytatywnych. Skarżący oświadczył, że wszystkie zobowiązania reguluje terminowo i nie ma żadnych zajęć komorniczych. Zauważyć należy, że z wyciągu z rachunku bankowego skarżącego wynika, że osobiście dokonuje wpłat na ten rachunek dodatkowych środków finansowych celem pokrycia bieżących zobowiązań z tytułu opłat za media, telefony, czy raty kredytowe. Skarżący przedłożył dokumentację źródłową, z której wynika, że mimo trudnej, jak deklaruje sytuacji finansowej, zaciąga kolejne kredyty i pożyczki w bankach i innych instytucjach parabankowych. Oznacza to, sytuacja finansowa wnioskodawcy i jego żony została pozytywnie oceniona przez profesjonalną instytucję finansową i gwarantuje, mimo dotychczasowego obciążenia kredytowego, spłatę kolejnych zobowiązań. Zaznaczyć należy, że fakt ponoszenia tak wysokich kosztów spłaty zobowiązań zaciągniętych w bankach i instytucjach finansowych, nie może stanowić okoliczności uzasadniającej zwolnienie strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Koszty te należy bowiem traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi wydatkami. Kredyty i pożyczki zaciągnięte przez wnioskodawcę nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, albowiem nie można przyjąć, że prywatne zobowiązania finansowe mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. o sygn. akt II OZ 72/12 oraz z dnia 8 lipca 2014 r. o sygn. akt II OZ 671/14, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć przy tym należy, że wnioskodawca tak skutecznie operuje swoimi finansami, że jak oświadczył, wszystkie zobowiązania reguluje terminowo i nie ma żadnych zajęć komorniczych. Posiadany majątek stanowi nieruchomość w R., która zaspokaja potrzeby mieszkaniowe rodziny, a nadto dwie działki budowlane w B., posiada także samochód osobowy Kia Picanto. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy majątek ten nie przynosi żadnych dodatkowych dochodów, a wiąże się z kosztami jego utrzymania. Wnioskodawca wskazał, że majątek ten został obciążony hipotecznie. Okoliczność ta jednak nie uniemożliwia jego zbycia. Posiadanie majątku nieruchomego, co do zasady stanowi negatywną przesłankę przyznania prawa pomocy, gdyż może stanowić przedmiot obciążenia lub dzierżawy, czy zbycia i tym samym pokryć należności zabezpieczone hipotecznie (zwolnić się od obciążeń) i dostarczyć dodatkowych środków finansowych. Ponadto skarżący nie uprawdopodobnił żadnymi dokumentami niemożności zbycia, wydzierżawienia lub innego zagospodarowania posiadanych przez niego i żonę działek. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, z dnia 29 maja 2013 r. o sygn. II OZ 406/13 oraz z 10 lutego 2014 r. o sygn. akt II FZ 51/14, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć należy, że skarżący wraz z żoną posiadał samochód osobowy marki Fiat Panda o wartości, jak deklarował [...] zł., którego obecnie we wniosku nie wykazał. Aktualnie oświadczył, że posiada samochód Kia Picanto o wartości [...] zł, zatem z transakcji wymiany samochodu, który potrzebny jest mu do poruszenia się, winny pozostać wolne środki, czego nie wyjaśnił. W tym stanie rzeczy skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny, że z posiadanego majątku oraz uzyskiwanego dodatkowego dochodu z pożyczek, kredytów, czy limitów debetowych nie ma możliwości wygospodarowania środków na należne koszty sądowe w niniejszej sprawie (aktualnie jest to wpis od skargi w wysokości 200 zł.). Odmówiono zatem zwolnienia od obowiązku poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Przedstawiona przez skarżącego sytuacja finansowa wskazuje, że aktualnie środki jakimi dysponuje nie wystarczą na pokrycie wolnorynkowego wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Przyznano zatem prawo pomocy w tej części i ustanowiono radcę prawnego (art. 246 §1 pkt 2 w zw. z art. 243 §3 p.p.s.a). Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 i 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz - Grochowska