II SA/Po 600/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant St. sekretarz sąd. Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2014 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania; oddala skargę. Postanowieniem z ... 2014 r. znak ... Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza M. z ... 2013 r., znak ..., o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Burmistrza M. z ... 2011 r. znak .... Wymienioną decyzją ustalone zostały warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku przeznaczonego do hodowli trzody chlewnej w technologii bezściółkowej, przyłącza elektrycznego i wodociągowego, dwóch silosów na zboże i komponenty o pojemności 80 ton, jednego silosu na paszę o pojemności 100 ton oraz szczelnego zbiornika na gnojowicę o pojemności 100,00 m2, na terenie położonym na części działki nr ..., arkusz mapy ..., obręb K. Postanowienie organu I instancji wydane zostało w następującym stanie faktycznym. W dniu 13.03.2013 r. do Urzędu Miasta i Gminy w M. wpłynął wniosek D. K. o wznowienie postepowania zakończonego ww. decyzją. Wniosek złożył pełnomocnik - adwokat A.D. Wobec nie uzupełnienia przez pełnomocnika braku formalnego wniosku, zgodnie z doręczonym mu w dniu 08.04.2013 r. wezwaniem, wniosek pozostawiono bez dalszego rozpatrzenia. W dniu 12.07.2013 r. wpłynął kolejny wniosek D. K. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocną decyzją o warunkach zabudowy z dnia ... 2011 r. Nr ..., złożony przez pełnomocnika adwokat J. S., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Uzasadniając ten wniosek podniesiono, że uchybienie terminu jednego miesiąca nie nastąpiło z winy wnioskodawcy, który udzielił pełnomocnictwa do prowadzenia postępowania dotyczącego wznowienia postępowania profesjonaliście, lecz pełnomocnik ten bez wiedzy oraz zgody wnioskodawcy nie uzupełnił braków formalnych wniosku, pomimo doręczonego mu wezwania. O powyższym wnioskodawca dowiedział się w dniu 10.07.2013 r., po tym jak jego pełnomocnik adwokat J. S. przeglądała akta sprawy. Podkreślono, że strona działająca przez pełnomocnika nie może ponosić ujemnych konsekwencji jego nieprofesjonalnego działania. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 2 sierpnia 2013 r., wydanego na podstawie art. 58 kpa, organ I instancji następnie wyjaśnił, iż z treści drugiego wniosku o wznowienie postępowania wynika, że został on oparty na tej samej przesłance wznowieniowej, co wniosek z 13.03.2013 r., tj. określonej art. 145 §1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. 2013 poz. 267, dalej "kpa"). Organ uznał, że wnioskodawca działał przez profesjonalnego pełnomocnika, zatem ponosi konsekwencje jego zaniedbań. Wnosząc zażalenie na powyższe postanowienie organu I instancji pełnomocnik wnioskodawcy adwokat J. S. podniosła, że aczkolwiek wnioskodawca działał przez pełnomocnika, to brak załączenia pełnomocnictwa do wniosku nie pozwoliło organowi ocenić, jaki był jego zakres. Wobec nie udzielenia odpowiedzi na doręczone pełnomocnikowi wezwanie, obowiązkiem organu było w takiej sytuacji skierowanie wezwania do wnioskodawcy – o podpisanie wniosku o wznowienie postępowania. Zaniechanie w tym zakresie uzasadnia postawienie organowi I instancji zarzutu naruszenia art. 156 §1 pkt 4 kpa. Podniesiono, że organ powinien w pierwszej kolejności ustalić, jaki był zakres udzielonego pełnomocnictwa przez stronę, a następnie wezwać do usunięcia braków formalnych pełnomocnika, którego pełnomocnictwo mogło się zamykać tylko i wyłącznie do napisania wniosku o wznowienie postępowania z wyłączeniem odbioru korespondencji. Wadliwe było pozostawienie przez organ sprawy bez dalszego rozpoznania w sytuacji, gdy nie wezwano wnioskodawcy do podpisania wniosku. Podniesiono, odwołując się do orzecznictwa, że pozostawienie żądania strony bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 kpa nie rozstrzyga wprawdzie sprawy co do jej istoty, lecz kończy postępowanie w danej instancji, a zatem czynność ta musi być podjęta w formie decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie w całości podzieliło stanowisko organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W tym zakresie odwołano się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 12 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 1289/12. Wina w uchybieniu terminu to również wina osób trzecich upoważnionych przez danego uczestnika postępowania do dokonania określonej czynności procesowej w postępowaniu. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu powinno być oceniane z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności przez profesjonalnego pełnomocnika. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Dodatkowo, pełnomocnik profesjonalny podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (post. NSA z dnia 11 marca 2009r. sygn. akt I OZ 198/09,. post. NSA z dnia 3 marca 2009r. sygn. akt I OZ 155/09, post. NSA z dnia 9 maja 2006r. sygn. akt II OZ 468/06). Odnosząc się do rozpatrywanej sprawy Kolegium wskazało, że nie można przywrócić stronie terminu do wniesienia podania o wznowienie przedmiotowego postępowania. Zdaniem organu, a także w świetle ww. poglądów sądów administracyjnych, strona ponosi negatywne konsekwencje czynności dokonanych bądź nie dokonanych przez wybranego przez siebie pełnomocnika. Wskazano, że organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy zastosował przepis art. 64 § 2 kpa prawidłowo pouczył adw. A. D. o konsekwencjach niezastosowania się do wystosowanego do niego wezwania. Na powyższe postanowienie skargę, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wywiódł D. K., reprezentowany przez adw. J. S. Zaskarżonemu w całości postanowieniu zarzucono naruszenie art. 7 kpa poprzez zaniechanie przez organ podjęcia wszelkich czynności związanych z wyjaśnieniem stanu faktycznego w sprawie, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli; naruszenie art. 10 § 1 kpa poprzez niezapewnienie stronie możliwości brania czynnego udziału w sprawie, oraz uniemożliwienie wypowiedzenie się co do sprawy jak i zgłoszenia żądań; naruszenie art. 58 § 1 kpa w zw. z art. 59 § 1 kpa poprzez nieuwzględnienie wniosku w sytuacji, gdy prawidłowa analiza zebranego materiału w sprawie powinna prowadzić do ustalenia, iż termin został uchybiony bez winy strony, a w związku z tym winien zostać przywrócony, co powinno w konsekwencji wiązać się z podjęciem postępowania dotyczącego wznowienia sprawy. Zarzucono również sprzeczność istotnych ustaleń organu I instancji ze zgromadzonym w przedmiotowej sprawie materiałem dowodowym poprzez przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie brak przesłanek związanych z przywróceniem skarżącemu terminu do wniesienia podania w wznowienie przedmiotowego postępowania, podczas gdy dokonanie oceny zgromadzonego materiału dowodowego zgodnie z zasadami logicznego myślenia oraz doświadczenia życiowego winno prowadzić do odmiennych wniosków; naruszenie art. 64 § 2 kpa poprzez ustalenie, iż niezawezwanie strony - tj. D. K., do uzupełnienia braków formalnych wniosku, oraz do przedłożenia pełnomocnictwa, ustalenia zakresu umocowania pełnomocnika oraz, czy pełnomocnictwo wygasło, czy też złożenia podpisu przez stronę pod podaniem o wznowienie postępowania, co skutkowało pozostawieniem sprawy przez organ bez rozpoznania; naruszenie art. 148 § 1 kpa poprzez przyjęcie, iż termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania został uchybiony w sytuacji, gdy strona nie została wezwana do usunięcia braków w myśl art. 64 § 2 kpa; naruszenie art. 104 § 1 i § 2 kpa poprzez ustalenie że organ nie ma obowiązku wydania decyzji w sprawie dotyczącej pozostawienia żądania strony bez rozpoznania oraz zawiadomienia jej o tym. Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Burmistrza M. z dnia ... 2013r. w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Burmistrza M. z dnia ... 2013r. w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Przytaczając argumentację podniesioną w uzasadnieniu zażalenia na postanowienie organu I instancji dodatkowo podniesiono, że na organie administracji ciąży obowiązek dokonywania czynności procesowych w sposób życzliwy dla obywateli, tak aby wzbudzić w nich przekonanie, iż organy administracji podejmują działania w celu wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy i udzielają im koniecznych informacji o stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wobec powyższego skoro strona nie została poinformowana o braku formalnym wniosku, tj. braku pełnomocnictwa, a nadto nie został poinformowana oraz wezwana przez organ do potwierdzenia czynności podjętych przez pełnomocnika, wskazania zakresu pełnomocnictwa czy też do osobistego podpisania wniosku o wznowienie, nie można wywodzić ujemnych skutków prawnych w zakresie następstw co do niezachowania przez skarżącego terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, czy też tym bardziej oddalenia wniosku o przywrócenie terminu. Kończąc argumentowano, że nie bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy pozostaje okoliczność, iż przedmiotowe postępowanie dotyczy ważnej kwestii związanej z wydaniem decyzji o warunkach zabudowy dotyczącej inwestycji związanej z budową świniarni tuż przy działkach, na których usytuowane są domy mieszkalne, również skarżącego. Pomimo okoliczności, iż bliskie sąsiedztwo świniami bezsprzecznie będzie uciążliwe oraz "odbije się" niekorzystnie na właścicielach działek sąsiednich, którzy mają posadowione domu tuż przy planowej inwestycji, organ zaniechał podjęcia jakichkolwiek czynności w celu weryfikacji wydanej decyzji dotyczącej warunków zabudowy, w którym to postępowaniu odmówiono skarżącemu prawa do udziału w nim oraz do wypowiedzenia się. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a. Sąd oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa. Zgodnie z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W świetle poglądów prezentowanych zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym, kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku, wiąże się z obowiązkiem strony dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji o braku winy można mówić tylko w sytuacji, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Podzielić należy argumentację organu, że w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika oraz to, że zaniedbania osób, którymi on się posługuje, obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają one strony od winy w niezachowaniu terminu. Mając zatem na uwadze znaczenie dochowania terminu do wykonania określonej czynności procesowej, należy wskazać, że składając pismem z dnia 13.03.2014 r. wniosek o wznowienie postępowania adwokat A. D. powołał się na udzielone mu przez skarżącego pełnomocnictwo. W świetle redakcji tego pisma nie budzi wątpliwości, że pełnomocnictwo udzielone zostało "do działania w sprawie", a nie jak obecnie strona skarżąca wywodzi - wyłącznie do napisania i złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Skarżący przy tym na żadnym etapie nie podnosił, iż składając przedmiotowy wniosek adwokat A. D. działał bez jego umocowania, czy też poza zakresem udzielonego mu pełnomocnictwa. Co więcej, niezwłocznie po powzięciu informacji o pozostawieniu wniosku o wznowienie bez rozpoznania oraz tego przyczynie, skarżący poinformował organ I instancji o wypowiedzeniu z dniem 10.07.2014 r. pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi A. D. Skarżący tym samym potwierdził, że wymieniony adwokat był przez niego umocowany do działania w sprawie dotyczącej inwestycji planowanej do realizacji na sąsiedniej działce. Wskazać nadto należy, iż również z uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu, jak i zażalenia wniesionego na postanowienie organu I instancji wynika, że pierwszy z pełnomocników skarżącego został przez niego umocowany do prowadzenia postępowania dotyczącego wznowienia postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż prawidłowo organ I instancji skierował wezwanie do usunięcia braku formalnego wniosku o wznowienie postępowania do pełnomocnika, który wniosek ten złożył. W tej sytuacji nie można skutecznie wywodzić, iż w związku z brakiem reakcji na to wezwanie obowiązkiem organu I instancji było ustalenie zakresu umocowania wynikającego z pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego adwokatowi A. D., jak i wezwanie skarżącego do podpisania wniosku o wznowienie postępowania. Organ I instancji nie miał również obowiązku powiadomienia skarżącego o pozostawieniu podania bez rozpoznania. Jeżeli strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania szczególnej zawodowej staranności w postępowaniu przez tego pełnomocnika, bowiem to mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika procesowego, tym samym to na stronie ciąży obowiązek starannego wyboru pełnomocnika. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością i zaangażowaniem w sprawę, jak gdyby działał na własną rzecz. O braku winy w niedokonaniu w ustawowym terminie określonej czynności można mówić tylko w razie uprawdopodobnienia przez stronę, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia. Za przeszkodę taką nie można uznać braku działania profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, gdy ten był do tego umocowany. Wina w uchybieniu terminu przez pełnomocnika wywołuje negatywne skutki dla reprezentowanego. Tak więc strona postępowania, która ustanowiła pełnomocnika, ponosi konsekwencje uchybienia terminu przez jego pełnomocnika, co wynika z samej istoty pełnomocnictwa. Mając powyższe na uwadze Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko organu, iż podawane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie uzasadniały przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi, zaś dokonaną przez organ odwoławczy ocenę całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego należy ocenić jako wnikliwą, spójną i wyczerpującą, a zatem zgodną z wymogami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Analiza ta znalazła również odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, stosownie do art. 107 § 3 kpa. Nadmienić w tym miejscu należy, iż ocena, czy prawidłowa była przyjęta przez organ I instancji forma zakończenia postępowania (pozostawienie wniosku bez rozpoznania), mogłaby nastąpić w drodze wywiedzenia skargi na bezczynność. Z przytoczonych względów Sąd, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.