II SA/Po 62/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 listopada 2012 r. wniosku Komendanta Miejskiego Policji o wykładnię wyroku z dnia 13 czerwca 2012 r. o sygn. akt II SA/Po 62/12 w sprawie ze skargi B.K. na rozkaz personalny Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia 16 listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby: postanawia: I. dokonać wykładni wyroku z dnia 13 czerwca 2012 r. o sygn. akt II SA/Po 62/12 w ten sposób, że zawarte w pkt IV sentencji wyroku orzeczenie "zaskarżony rozkaz personalny nie może być wykonany" w zakresie skutków prawnych powinno być odczytywane wyłącznie przez pryzmat art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270); II. w pozostałej części odmówić wykładni wyroku. Rozkazem personalnym z dnia 16 listopada 2011 r. nr [...] Wielkopolski Wojewódzki Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w Poznaniu z dnia 14 października 2011 r. nr [...] r., którym zwolniono B.K. ze służby. Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2012 r. o sygn. akt II SA/Po 62/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu: I. uchylił zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w Poznaniu z dnia 14 października 2011 r. nr [...] w części dotyczącej nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, II. w pozostałym zakresie oddalił skargę, III. zasądził od Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu na rzecz skarżącego kwotę 257 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, IV. określił, że zaskarżony rozkaz nie może być wykonany. Wnioskiem datowanym na 3 października 2012 r. (omyłkowo wpisano rok "2010") nr [...] Komendant Miejski Policji w Poznaniu wystąpił o wyjaśnienie wątpliwości związanych z treścią wyroku z dnia 13 czerwca 2012 r. Z wniosku wraz z jego uzasadnieniem wynika, iż dla organu niejasne pozostaje przede wszystkim sformułowanie zawarte w punkcie IV wyroku: "zaskarżony rozkaz nie może być wykonany". Ponadto Komendant Miejski zwrócił się nadto o wyjaśnienie: – czy uchylenie przez Sąd w punkcie I wyroku zaskarżonego rozkazu personalnego z dnia 14 października 2011 r. "w części dotyczącej nadania rygoru natychmiastowej wykonalności,, w związku z treścią punktu II wyroku "w pozostałym zakresie skargę oddala" skutkuje tym, że de facto policjant pozostaje zwolniony z Policji bez określenia daty tej czynności, a więc w tej części organ Policji musi wydać decyzję określającą datę zwolnienia z odpowiednim wyprzedzeniem, by strona mogła wnieść od niej ewentualne odwołanie do i ewentualnie ponowną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego?; – czy w związku z treścią punktu II wyroku "w pozostałym zakresie skargę oddala" oraz art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r o Policji stanowiącego iż ",uchylenie decyzji o zwolnieniu ze służby w Policji z powodu jej wadliwości stanowi podstawę przywrócenia do służby" nie skutkuje w niniejszym przypadku przywróceniem byłego policjanta do służby, a jedynie koniecznością ponownego określenia daty zwolnienia określonej przez organ Policji?; – czy treść wyroku skutkuje tym, że były policjant musi zostać przywrócony do służby w Policji na podstawie art. 42 ust. 1 ustawy o Policji z wszelkimi skutkami wynikającymi z tego przepisu? Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek częściowo zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 158 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "P.p.s.a."), sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Postanowienie w tym przedmiocie może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Dokonanie wykładni nie jest ograniczone czasowo, zatem dla dopuszczalności orzeczenia na podstawie art. 158 P.p.s.a. nie ma znaczenia upływ czasu pomiędzy datą wyroku a złożeniem wniosku czy wszczęciem z urzędu postępowania w tym przedmiocie. Wniosek o wykładnię złożył organ pierwszej instancji, który nie był stroną postępowania sądowego. Trzeba jednak wskazać, że wyrok z dnia 13 czerwca 2012 r. uchylał w części zarówno rozkaz personalny wydany w postępowaniu odwoławczym, jak i poprzedzający go rozkaz Komendanta Miejskiego Policji w Poznaniu, który obecnie domaga się wykładni. Obowiązek ewentualnego wykonania orzeczenia (o tym niżej) faktycznie obciąża zatem wnioskodawcę w sprawie, a nie organ drugiej instancji, który był stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zważywszy, że Sąd może w uzasadnionych przypadkach dokonać wykładni z urzędu (B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2009, s. 405), należało przyjąć, że dopuszczalny jest wniosek o wykładnię złożony przez organ pierwszej instancji, który co prawda nie był stroną w tej sprawie, ale z uwagi na uchylenie decyzji obydwu instancji jest faktycznie odpowiedzialny za jego wykonanie (zob. postanowienie z dnia 16 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Bk 287/04, publ. Lex nr 811778; postanowienie z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Po 628/08, postanowienie z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 1154/10, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Z art. 158 P.p.s.a. wynika, że potrzeba wykładni wyroku zachodzi, gdy jego treść jest sformułowana w sposób niejasny lub też gdy wykładnia posłuży wyjaśnieniu wątpliwości, jakie mogą powstać przy wykonywaniu wyroku, bądź też co do innych skutków orzeczenia, np. zakresu powagi rzeczy osądzonej (T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, s. 491). Trzeba podkreślić przy tym, że orzeczenie o wykładni nie może zmierzać do uzyskania przez wnioskodawcę dodatkowego rozwinięcia argumentacji uzasadnienia wyroku, jak również usunięcia uchybień czy wadliwości, jakie w ocenie strony znalazły się w rozstrzygnięciu (postanowienie z dnia 18 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 688/10, publ. Lex 1070396). Służy zatem wyłącznie wyjaśnieniu konkretnej treści zawartej w wyroku, a nie jej ocenie ani rozwinięciu. W tej sprawie potrzeba wykładni wyroku wystąpiła co do jednej z wątpliwości wymienionych we wniosku: dotyczącej orzeczenia o wykonalności rozkazu personalnego. W pozostałym zakresie konieczność wykładni wyroku nie zaistniała, gdyż w istocie pytania postawione przez Komendanta Miejskiego Policji nie wynikają z niejasności w sposobie sformułowania wyroku, ale mają swe źródło w wątpliwościach, które mogą pojawić się w odniesieniu do obowiązującego prawa, zwłaszcza relacji pomiędzy datą zwolnienia ze służby a datą wykonalności rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby. Z wniosku o wyjaśnienie treści wyroku oraz jego uzasadnienia wynika, że Komendant Miejski Policji w Poznaniu powziął wątpliwości w kwestii interpretacji i skutków prawnych orzeczenia zawartego w punkcie IV wyroku z dnia 13 czerwca 2012 r., w którym stwierdzono, iż "zaskarżony rozkaz nie może być wykonany". W pierwszej kolejności należy zauważyć, co wskazano w uzasadnieniu wyroku, że orzeczenie o wykonalności zaskarżonego rozkazu personalnego wydane zostało w oparciu o art. 152 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem: "w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku". Potrzeba zawarcia tego rodzaju orzeczenia jest następstwem przyjęcia dwuinstancyjnego modelu postępowania sądowoadministracyjnego. Skoro wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego jest nieprawomocny, to nie wywiera on jeszcze skutku w postaci wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu lub czynności. Natomiast dotyczy on decyzji, która ma cechy decyzji ostatecznej. Z tego względu niezbędne stało się, aby sąd określił, czy, a jeżeli tak, to w jakim zakresie, zaskarżony akt lub czynność mogą podlegać wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku (tak: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 323). W wyroku z dnia 13 czerwca 2012 r. Sąd stwierdził, że zaskarżony rozkaz nie może być wykonany i nie określił przy tym, że orzeczenie to dotyczy jedynie uchylonej części orzeczenia. Oznacza to, że zdaniem Sądu od dnia wydania wyroku do dnia jego uprawomocnienia rozkaz nie podlegał wykonaniu w całości. W tym miejscu trzeba jednak zaznaczyć, że rozstrzygnięcie zawarte w punkcie IV wyroku ma obecnie znaczenie wyłącznie historyczne, gdyż utraciło moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku (art. 152 zd. 2 P.p.s.a.), to jest z dniem 14 sierpnia 2012 r. Po tej dacie zaskarżony rozkaz personalny, w części wobec której oddalono skargę, może być bez przeszkód wykonany. Pozostałe trzy wątpliwości zawarte we wniosku o wykładnię wyroku, dotyczące skutków uchylenia zaskarżonego rozkazu personalnego oraz poprzedzającego go rozkazu personalnego z dnia 14 października 2011 r. nr [...] w istocie dotyczą obowiązującego prawa, a ich źródło nie wynika z niejasności w treści orzeczenia Sądu z dnia 13 czerwca 2012 r. Dlatego w tym zakresie Sąd oddalił wniosek Komendanta Miejskiego Policji w Poznaniu. W tym miejscu Sąd - odnosząc się do treści wniosku Komendanta - podkreśla, że kwestia rygoru natychmiastowej wykonalności rozkazu personalnego i kwestia daty zwolnienia powinny być rozważane odrębnie. Problematyka ta została przedstawiona i przeanalizowana w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2009 r. o sygn. akt I OSK 297/08 (publ. orzeczenia.nsa.gov.pl), a Sąd w tym składzie podziela zawarte tam poglądy. Decyzja o zwolnieniu ze służby, jako konstytutywna, powoduje, iż zwolnienie następuje od daty w niej określonej. Dlatego data zwolnienia jest istotnym elementem rozkazu personalnego o zwolnieniu policjanta ze służby (§ 22 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów, Dz.U. Nr 151, poz. 1261). Zamieszczenie w rozkazie personalnym "daty zwolnienia" nie powinno być natomiast mylone z datą, w której w ogóle następuje ziszczenie się (zaktualizowanie się) wobec policjanta skutków wynikających z tego rozkazu. Zupełnie czym innym od "daty zwolnienia" jest bowiem to, od kiedy sam rozkaz - jako decyzja organu administracji - zaczyna wywierać skutki prawne, a więc staje się on wykonalny. To zagadnienie regulują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (stosownie do § 18 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia z 2 września 2002 r. do postępowania w sprawach osobowych dotyczących nawiązania, zmiany i rozwiązania stosunku służbowego, o których mowa w ust. 1, w zakresie nieuregulowanym rozporządzeniem stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego). Rozkaz, jako decyzja organu, staje się wykonalny, gdy nabiera waloru ostateczności, chyba że nadano mu rygor natychmiastowej wykonalności (na marginesie można dodać, że w sprawach dotyczących zwolnienia ze służby rygor natychmiastowej wykonalności służy najczęściej temu, aby od "daty zwolnienia", chociażby rozkaz nie był jeszcze w tej dacie ostateczny, faktycznie wykluczyć zwalnianego funkcjonariusza ze służby i odsunąć go od wykonywania czynności służbowych). W niniejszej sprawie treść wyroku nie budzi wątpliwości, gdyż jednoznacznie wynika z niego, że Sąd uchylił zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny z dnia 14 października 2011 r. nr [...] tylko w części dotyczącej nadania im rygoru natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że z obrotu został wyeliminowany wyłącznie akcesoryjny element rozkazu o zwolnieniu B.K. ze służby, który powodował, iż był on wcześniej wykonalny (zanim stał się ostateczny) i umożliwiał faktyczne odsunięcie skarżącego od czynności służbowych od daty zwolnienia. W pozostałym zakresie rozkaz z dnia 14 października 2011 r. oraz rozkaz utrzymujący go w mocy z dnia 16 listopada 2011 r. nie zostały przez Sąd usunięte z obrotu prawnego. Rozkaz personalny z dnia 14 października 2011 r. jest zatem obecnie rozkazem ostatecznym i wykonalnym, co oznacza, że należy przyjmować, iż rozwiązanie stosunku służby B.K. nastąpiło z datą zwolnienia w nim wskazaną - od dnia 28 października 2011 r. Nie ma zatem podstawy do twierdzenia, że data zwolnienia w rozkazie personalnym nie została określona. W konsekwencji nie ma potrzeby wykładni wyroku w zakresie przedstawionym we wniosku Komendanta Miejskiego Policji, to jest czy organ datę tą powinien określić dodatkową decyzją (kwestia taka była już rozważana w orzecznictwie, zob. wyrok z dnia 15 kwietnia 2005 r. o sygn. akt IV SA/Po 1408/04, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyrok z dnia 13 czerwca 2012 r. nie budzi również wątpliwości w kontekście powołanego przez Komendanta Miejskiego Policji w Poznaniu przepisu art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (obecnie: Dz.U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687). Wyrokiem tym nie uchylono bowiem zaskarżonego rozkazu w jego zasadniczej części, a więc w zakresie zwolnienia B.K. ze służby z dniem 28 października 2011 r. W punkcie I wyroku Sąd uznał jedynie, że nie było uzasadnionych podstaw nadawania przez Komendanta Miejskiego Policji w Poznaniu w dniu 14 października 2011 r. temu rozkazowi rygoru natychmiastowej wykonalności powodującego, że mógł być on - jako decyzja organu administracji - wykonalny zanim stał się ostateczny. Uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności w żaden sposób nie rzutuje na zasadnicze rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym rozkazie personalnym, którym jest zwolnienie B.K. ze służby od wskazanej w nim daty. Mając to wszystko na uwadze Sąd, na podstawie art. 158 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.