II SA/Po 630/12

Dnia 11 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2012r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. przyznaje adwokat E. I. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę 295,20 zł (w tym 55,20 zł tytułem podatku od towarów i usług), III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej we W., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy W. decyzją z dnia [...] 2011 r. o nr [...] przyznał A. K. pomoc w formie zasiłku celowego w miesiącu grudniu 2011 r. w wysokości 70,- zł na zakup odzieży. Powyższą decyzję doręczono A. K. w dniu 1 grudnia 2011 r. W dniu 16 grudnia 2012 r. A. K. złożył osobiście w siedzibie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. pismo zatytułowanie odwołanie. Z treści pisma wynika, iż odwołanie dotyczy, między innymi decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] 2011 r., nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie z treścią art. 129 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Organ zauważył, iż decyzja I instancja została doręczona stronie w dniu 1 grudnia 2011 r., natomiast odwołanie A. K. złożył w dniu 16 grudnia 2011 r. bezpośrednio w siedzibie organu odwoławczego, a zatem z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Kolegium stwierdziło jednocześnie, iż strona wraz z odwołaniem nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Skargę na powyższe postanowienie wniósł A. K. domagając się jego uchylenia i "wznowienia" postępowania. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Występujący na rozprawie pełnomocnik skarżącego poparł skargę oraz podniósł, iż zdaniem skarżącego, iż skoro składał odwołanie po terminie to na pewno składał także wniosek o przywrócenie terminu, bowiem ma sporo spraw w sądach i innych instytucjach i zawsze gdy uchybi terminowi składa wniosek o przywrócenie terminu i tak uczynił w tej sprawie, w której uchybił terminowi z powodu choroby. Pełnomocnik wskazał nadto, iż skarżący jest po udarze w związku z tym czasami sam nie potrafi odczytać swego pisma. Występujący na rozprawie A. K. wnosił i wywodził jak pełnomocnik, a nadto po okazaniu mu złożonego odwołania wskazał, iż nieczytelny charakter pisma wskazuje, że sporządzając je znajdował się w złym stanie zdrowia i nie przyjmował leków. Nadto skarżący podniósł, iż nie jest w stanie odczytać co zawarł w piśmie ale jest pewny, iż zawarł w nim wniosek o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej p.p.s.a.) kontrola sądu administracyjnego, ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega na badaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Z kolei w myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. W art. 145 § 1 p.p.s.a. ustawodawca wskazał wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania ich z naruszeniem prawa. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu między innymi wówczas, gdy narusza przepisy postępowania w sposób, mogący mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W realiach niniejszej sprawy podkreślić nadto trzeba, iż sąd administracyjny nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi i zawartą w skardze argumentacją. Obowiązany jest natomiast, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Oznacza to, iż podniesione w skardze zarzuty i ich uzasadnienie nie są wyłącznym kryterium badania legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd ma bowiem obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony. Mając powyższe stwierdzić należy, iż skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2012 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. stwierdziło, iż odwołanie A. K. od decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] 2011 r., nr [...] zostało wniesione z uchybieniem termin. Z dokonanymi w uzasadnieniu postanowienia ustaleniami, iż odwołanie A. K. zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego złożenia nie sposób się nie zgodzić. Zgodnie bowiem z powołanym przez organ odwoławczy art. 129 § 1 i 2 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Termin do wniesienia odwołania wynosi czternaście dni liczonych od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Kolegium prawidłowo ustaliło, iż decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu w dniu 1 grudnia 2011 r., a odwołanie złożono bezpośrednio w siedzibie organu odwoławczego w dniu 16 grudnia 2011 r., a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia, który upłynął w dniu 15 grudnia 2011 r. W tym miejscu zauważyć należy, iż stosownie do treść powołanego art. 129 § 1 k.p.a. odwołanie powinno być wniesione za pośrednictwem organu I instancji a tymczasem A. K. wniósł jej bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P.. Powyższa okoliczność nie wpływa jednak na prawidłowość ustalenia przez Kolegium daty złożenia odwołania, zgodnie bowiem z treścią art. 65 § 2 k.p.a. złożenie podania do niewłaściwego organu wywołuje takie same skutki w zakresie obliczania terminu jakby podanie to zostało złożone w organie właściwym. Niewątpliwie ustalenie przez organ odwoławczy, ze odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu obliguje ten organ do wydania na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia o stwierdzeniu chybienia terminu do wniesienia odwołania. Zwrócić jednak należy uwagę, iż w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, że postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy może wydać dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu wniosku strony o przywrócenie terminu – jeżeli taki wniosek został złożony wraz z odwołaniem lub przed wydaniem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie o przywróceniu terminu wyłącza bowiem dopuszczalność wydania postanowienia o uchybieniu terminu, a zatem przed rozpatrzeniem prośby strony o wydanie takiego postanowienia stwierdzenie uchybienie terminu jest niezgodne z prawem (patrz: A. Wróbel. Komentarz do art. 134 k.p.a., Wydawnictwo: System Informacji Prawnej Lex 2012 r.; B. Adamiak, J. Borkowski, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. C.H. Beck. 2011 r. str. 504 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. I OSK 129/08, z dnia 16 marca 2010 r., sygn. II GSK 473/09, z dnia 25 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 521/10 oraz z dnia 2 sierpnia 2011 r., sygn. I OSK 884/11 – dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się do zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. zauważyć nadto należy, iż przesłanką wszelkich rozstrzygnięć organów administracji winny być kompletne ustalenia faktyczne. Zasada powyższa wynika wprost z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. i znajduje zastosowanie do postępowania toczącego się przed organami obu instancji. Mając na uwadze wyżej przedstawione rozważania stwierdzić trzeba, iż zasadniczą przesłanką faktyczną wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest ustalenie, iż odwołanie zostało wniesione po terminie, a termin ten, na wniosek strony, nie został przywrócony. Organ winien zatem przed wydaniem postanowienia o którym mowa w art. 134 k.p.a. ustalić czy strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a jeżeli tak to w pierwszej kolejności rozpatrzyć ten wniosek. Zdaniem Sądu zawarte w zaskarżonym postanowieniu stwierdzenie, iż A. K. nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest przedwczesne - nie można go bowiem zweryfikować w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał, a w szczególności w oparciu o treść odwołania złożonego przez stronę. Zauważyć należy, iż złożone przez A. K. pismo z dnia 16 grudnia 2011 r. (k. 1 akt organu II instancji) jest w znacznej części sporządzone nieczytelnym charakterem pisma. Jakkolwiek nie budzi wątpliwości, iż pismo to stanowi odwołanie od decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] 2011 r., nr [...], to jednak całkowicie nieczytelna jest część pisma następująca za zwrotem "odwołanie". Sąd nie jest wstanie ustalić, czy ten niezrozumiały fragment odwołania nie zawiera w istocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołana. Ponadto z akt sprawy w żaden sposób nie wynika, na jakiej podstawie organ odwoławczy ustalił, iż A. K. w swoim odwołaniu z dnia 16 grudnia 2012 r. nie zawarł wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, iż brak jednoznacznego wyjaśnienia treści żądania strony, stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego, określonych w art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a. Jeżeli bowiem charakter pisma budzić może wątpliwości, to organ administracji ma obowiązek, stosownie do postanowień powołanych wyżej przepisów, wyjaśnić rzeczywistą wolę strony i treść jej żądania. Nie można przyjąć, że jeżeli podanie jest zredagowane niezręcznie, bądź mało zrozumiale, to organ administracji publicznej jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. co najmniej przedwcześnie przyjęło, iż odwołanie A. K. z dna 16 grudnia 2012 r. nie zawiera w swojej treści wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Powyższe stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, 8, 9 i 10 oraz art. 77 § 1 k.p.a. , które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1pkt 1 lit. c p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno wezwać skarżącego do sprecyzowania żądań zawartych w odwołaniu w celu ustalenia czy zwierało ono wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a następnie dokonać rozpoznania odwołania strony w oparciu o kompletny materiał dowodowy. O wynagrodzeniu pełnomocnika wyznaczonego z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r., nr 163, poz.1348 ze zm.). O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a w punkcie III sentencji wyroku.