II SA/Po 752/25
WyrokWSA w Poznaniu2026-03-11
Skład orzekający: Izabela Paluszyńska, Tomasz Świstak, Jacek Rejman
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, powołując się na interes faktyczny wynikający z kwestionowania tytułu własności do nieruchomości, posiada interes prawny do uzyskania wypisu z rejestru gruntów i budynków zawierającego dane podmiotowe?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie wykazał interesu prawnego do uzyskania wypisu z rejestru gruntów i budynków zawierającego dane podmiotowe. Interes faktyczny, wynikający z zamiaru podjęcia działań prawnych zmierzających do uzyskania własności nieruchomości, nie jest tożsamy z interesem prawnym, który musi być oparty na prawie lub chroniony przez prawo, być indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie.Stan faktyczny
Skarżący D. K. złożył wniosek o wydanie z ewidencji gruntów i budynków różnych dokumentów, w tym wypisów i wyrysów, powołując się na interes prawny wynikający z kwestionowania tytułu własności do nieruchomości, która należała do jego dziadków. Starosta odmówił wydania części dokumentów, a Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy tę decyzję w części dotyczącej odmowy udostępnienia wypisu z rejestru gruntów i innych dokumentów zawierających dane podmiotowe, uznając brak interesu prawnego skarżącego. Skarżący zaskarżył decyzję organu II instancji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, Konstytucji RP oraz przepisów P.g.k. i K.p.c.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świstak (sprawozdawca) Asesor WSA Jacek Rejman Protokolant starszy sekretarz sądowy Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2026 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 20 sierpnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie wypisów z rejestru gruntów i budynków oddala skargę
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: "WWINGiK") decyzją z 20 sierpnia 2025 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania D. K. (dalej: "strona") od decyzji Starosty [...] z 26 czerwca 2025 r., nr [...], orzekł - utrzymać w mocy decyzję w części dotyczącej odmowy udostępnienia wypisu z rejestru gruntów, wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej, wypisu z kartoteki budynków, wypisu z kartoteki lokali, wypisu z rejestru budynków, wypisu z rejestru lokali, wypisu z wykazu działek ewidencyjnych, wypisu z wykazu podmiotów dla działek nr [...] w obrębie [...], gmina [...], - uchylić decyzję I instancji w części dotyczącej odmowy udostępnienia wyrysu z mapy ewidencyjnej dla działek nr [...] w obrębie [...], gmina [...], - udostępnić wyrys z mapy ewidencyjnej dla działek nr [...] w obrębie [...], gmina [...].
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.
W dniu 14 maja 2025 r. do Starostwa Powiatowego w [...] wpłynął wniosek strony o wydanie z ewidencji gruntów i budynków wypisu z rejestru gruntów, wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej, wyrysu z mapy ewidencyjnej, wypisu z kartoteki budynków, wypisu z kartoteki lokali, wypisu z rejestru budynków, wypisu z rejestru lokali, wypisu z wykazu działek ewidencyjnych, wypisu z wykazu podmiotów. Jako dane identyfikujące nieruchomość we wniosku wskazano działki ewid. "nr [...] itd." położone w obrębie ewid. [...], gmina [...], powiat [...]. Jako uzasadnienie wniesionego żądania danych wskazano interes prawny wynikający z "przepisanie i wykreślenie – zasiedzenie 1995-2009" w związku z "przepisanie nie realizowane – zamieszkanie [...], pełnomocnik bez uprawnień rolniczych lat ’90, nieprawidłowość przepisania J. K.. W wyjaśnieniach dodatkowych i uwagach zawarto informacje "spadek po dziadku J. i J. K.", "wnioskuję o udostępnienie nr Księgi Wieczystej i jej wpisu, w tym kto podpisał zrzeczenie i jej treść, bo mogło dojść do nieprawidłowości przepisania – 1988 r. na rzecz J. K. – [...] – [...]".
Starosta [...] decyzją z 26 czerwca 2025 r., nr [...], na podstawie art. 104 i 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "K.p.a.") oraz art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy z 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm., dalej: "P.g.k.") odmówił wydania żądanych dokumentów dla działek oznaczonych numerami 699, 218, 175, 562 położonych w obrębie geodezyjnym [...], gmina [...], powiat [...].
WWIGiK w decyzji wskazanej na wstępie niniejszego uzasadnienia wskazał, że przedmiotem sprawy zainicjowanej wnioskiem odwołującej się strony jest wydanie wypisów oraz wyrysu z operatu ewidencji gruntów i budynków dla działek ewidencyjnych podanych we wniosku. Ustawą normującą te kwestie jest P.g.k. Organ II instancji wskazał jednocześnie, że gdy dane ewidencji gruntów i budynków zawierają dane właścicieli (czy też innych podmiotów władających lub posiadających nieruchomość), starosta udostępnia takie dane oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego zawierające takie dane podmiotom ściśle określonym w art. 24 ust. 5 P.g.k. W przypadku, gdy takich danych żąda inny podmiot musi mieć on interes prawny w tym zakresie.
W dalszej kolejności organ odwoławczy stwierdził, iż bezspornym jest, że aktualnie w rejestrze ewidencji gruntów i budynków oraz w księdze wieczystej działki wymienione we wniosku, położone w obrębie ewidencyjnym [...], stanowią przedmiot własności innych osób fizycznych niż odwołujący. Nie budzi też wątpliwości, że wypis z rejestru gruntów oraz wyrys z mapy ewidencyjnej zawiera dane podmiotowo-przedmiotowe, wobec czego odwołujący, by uzyskać taki dokument powinien wykazać interes prawny.
Odwołujący wywodzi swój interes prawny z faktu, że jest jedynym spadkobiercą po dziadkach i ojcu praw do nieruchomości wskazanej we wniosku, a jego wolą jest, co można stwierdzić na podstawie treści wniesionego odwołania, podważenie tytułu prawa własności do tej nieruchomości. WWIGiK podkreślił przy tym, że ów nieruchomość stanowi własność osoby trzeciej.
W ocenie organu odwoławczego zamiar podjęcia działań o charakterze roszczeniowym w odniesieniu do wymienionej we wniosku nieruchomości potwierdza interes faktyczny odwołującego, który dopiero w sytuacji wszczęcia odpowiednich procedur administracyjnych bądź sądowych i zobligowania do uzyskania w takim postępowaniu danych o charakterze podmiotowym, będzie mógł być uznany za interes prawny. Dołączone do odwołania kopie dokumentów zdaniem organu II instancji nie dowodzą istnienia interesu prawnego odwołującego, uzasadniającego żądanie wskazanych we wniosku dokumentów. Wykazanie interesu prawnego w uzyskaniu tych dokumentów jest konieczne z uwagi na dane podmiotowe w nich zawarte, do czego zobowiązuje art. 24 ust. 5 P.g.k.
Mając powyższe na uwadze WWINGiK podzielił stanowisko organu I instancji, iż odwołujący nie posiada interesu prawnego w otrzymaniu następujących dokumentów: - wypisu z rejestru gruntów, - wypisu z rejestru oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej, - wypisu z wykazu podmiotów, zatem nie może skutecznie wnioskować o udostępnienie dokumentów zawierających dane podmiotowe. Ponadto, dokumenty takie jak wypis z kartoteki budynków, wypis z kartoteki lokali zawierają numery księgi wieczystej nieruchomości, jeśli została wyodrębniona nieruchomość budynkowa lub lokalowa, którego znajomość umożliwia dostęp do danych osobowych podmiotów ewidencyjnych. Dokumentów takich nie może więc uzyskać osoba, która nie posiada w tym interesu prawnego. Organ odwoławczy spostrzegł przy tym, że wskazane we wniosku działki ewidencyjne stanowią jedną nieruchomość gruntową, bez wyodrębnienia nieruchomości budynkowej i lokalowej. Wobec tego wniosek w zakresie żądania udostepnienia wypisu z rejestru budynków i rejestru lokali należy uznać za bezprzedmiotowy.
Za uzasadnioną należy również uznać odmowę udostępnienia wykazu działek ewidencyjnych dla działek wskazanych we wniosku, gdyż zgodnie z §. 37 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 219) wykaz działek ewidencyjnych jest spisem działek dla obrębu ewidencyjnego zawierającym numery oraz oznaczenia jednostek rejestrowych. Rozumieć należy przez to, że wykaz działek sporządza się dla wskazanego obrębu, nie dla pojedynczych działek ewidencyjnych.
Na koniec organ II instancji wskazał, że art. 24 ust. 5 P.g.k. nie ma zastosowania przy rozpatrywaniu zasadności żądania przez odwołującego wyrysu z mapy ewidencyjnej, bowiem na dokumencie tym nie wykazuje się danych podmiotowych. Oznacza to, że uzyskanie tego rodzaju dokumentu nie wymaga od odwołującego wykazania interesu prawnego, a zatem dokument taki może być udostępniony każdemu wnioskującemu.
W skierowanej do tut. Sądu skardze D. K. wskazał, że zaskarża część I, odmowną decyzji, zaś z częścią II i III się zgadza. Skarżący wskazał, że jest spadkobiercą po J. i J. K. (dziadkowie) i L. K. (ojciec) dla akt Sądu Rejonowego w [...]. Skarżący zarzucił naruszenie: 1. przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy: - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., w tym niewyjaśnienie odmowy w pkt I, dlaczego odmówiono spadkobiercy dokumentów, - art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., przez odmowę mocy dowodowej dokumentów urzędowych Urzędu Gminy [...], ZUS, Urzędu Skarbowego, Urzędu Pocztowego w [...], z którymi wiąże się domniemanie istnienia faktów, co doprowadziło do uznania ich nieudowodnienia, - art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., - art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. z uwagi na zbyt ogólne stwierdzenia, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania i kontrolę zaskarżonej decyzji, - art. 28 K.p.a., przez odmowę w pkt I a przyznanie racji skarżącemu w pkt II i II, gdy w I instancji w całości decyzja była negatywna; 2. naruszenie Konstytucji RP oraz art. 23 i art. 24 P.g.k. oraz art. 6268 Kodeksu postępowania cywilnego; 3. naruszenie art. 21 § 1 Konstytucji RP, prawo dziedziczenia i inne prawa majątkowe skarżącego według prawa wpisanego w P.G.k., art. 25 Konstytucji RP, stronniczość urzędu I i II instancji dla skarżącego, art. 23 Konstytucji RP, ustrój rolny, art. 34 Konstytucji RP, brak obywatelstwa J. K. i nie przebywanie na terenie Rzeczypospolitej Polskiej oraz UE, obywatela [...] od [...] lat, wobec skarżącego obywatela RP i rolnika, art. 37 § 1, art. 51 § 3, art. 64 § 1 i art. 87 § 1 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący podważa akt notarialny z 20 października 1983 r., rep. [...], dla J. K., ponieważ miał wówczas [...] lat i nie obowiązuje go do dziś zapisanie gospodarstwa rolnego w [...] nr [...], Gmina [...]. Zapis dotyczy tylko 45% dla J. K. według KW, a brak zapisu na 55% lub 100% dla skarżącego rolnika i opłacającego podatek rolny w innej gminie.
Skarżący powołał się na załączone do skargi dowody.
WWINGiK w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
W piśmie z 17 listopada 2025 r. skarżący podtrzymał wszystkie zarzuty podniesione w skardze i ponownie nie zgodził się z WWINGiK. Skarżący powołał się także na załączone do pisma dowody.
Pismem z 30 grudnia 2025 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów.
Postanowieniem z 19 stycznia 2026 r., sygn. akt II SA/Po 752/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 5a § 6 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) odrzucił wniosek o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego WSA Tomasza Świstaka.
Na rozprawie w dniu11 marca 2026 r. skarżący wnosił i wywodził jak w skardze, a nadto wskazał, iż przed Sądem Rejonowym w [...] toczy się postępowanie spadkowe o nabycie spadku po J. i J. K., w którym to postępowaniu na ostatnim posiedzeniu Sąd zobowiązał Powiatowego Inspektora Geodezji i Kartografii do udostępnienie dokumentacji nieruchomości położonej w [...] gm. [...]. Skarżący podął nadto, że w dniu 2 stycznia 2026 r. Wojewoda [...] uchylił decyzję organu I instancji dotyczącą odmowy udostępnienia skarżącemu numeru PESEL i adresu zamieszkania J. K., przy czym z decyzji tej wynika, ze J. K. nie posiada polskiego obywatelstwa i numeru PESEL
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega na badaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi i zawartą w skardze argumentacją. Obowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Podkreślić w tym miejscu trzeba, iż ocena powyższa jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu, co wynika z tego, że sąd administracyjny nie jest organem kolejnej instancji rozpoznającym merytorycznie sprawę administracyjną, a jedynie kontroluje zgodności z prawem działania takich organów.
Powyższe oznacza, iż sądy administracyjne nie mogą zastępować organów w rozstrzyganiu spraw administracyjnych.
Rozpatrując sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...], nie narusza ani prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. dawałby podstawy do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z 20 sierpnia 2025 r., nr [...] w części w jakiej utrzymała w mocy decyzę Starosty [...] o odmowie udostępnienia skarżącemu wypisu z rejestru gruntów, wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej, wypisu z kartoteki budynków, wypisu z kartoteki lokali, wypisu z rejestru budynków, wypisu z rejestru lokali, wypisu z wykazu działek ewidencyjnych, wypisu z wykazu podmiotów dla działek nr [...] w obrębie [...], gmina [...].
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm., dalej: P.g.k.).
Przypomnieć w tym miejscu trzeba, iż zgodnie z art. 20 ust. 1 P.g.k. ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: 1) gruntów – ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; 2) budynków – ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; 3) lokali – ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. Stosownie do treści art. 20 ust. 2 pkt 1 P.g.k. w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: właścicieli nieruchomości, a w przypadku: nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego – oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości (lit. a), gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli – osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania (lit. b).
Przepis art. 24 ust. 2 P.g.k. stanowi, że informacje zawarte w operacie ewidencyjnym są jawne. Jawność ewidencji gruntów i budynków oznacza, że informacje zawarte w ewidencji nie mają charakteru informacji niejawnych w rozumieniu prawa.
Inaczej rzecz ujmując co do samej zasady, informacje zawarte w operacie ewidencyjnym prowadzonym przez służby geodezyjne, są jawne, niemniej jednak nie jest to jawność niczym nieskrępowana, dostępna każdemu "od ręki", bowiem prawodawca określił ograniczenia w dostępie do danych zawierających dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 P.g.k..
Przepis art. 24 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne przewiduje udostępnianie przez starostę informacji zawartych w operacie ewidencyjnym w formie:
1) wypisów z rejestrów, kartotek i wykazów tego operatu;
2) wyrysów z mapy ewidencyjnej;
3) kopii dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych operatu ewidencyjnego;
4) plików komputerowych sformatowanych zgodnie z obowiązującym standardem wymiany danych ewidencyjnych;
5) usług, o których mowa w art. 9 ustawy z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej.
Wydanie wyrysu i wypisu z operatu ewidencji gruntów i budynków stanowi czynność materialno-techniczną. Natomiast odmowa wydania wypisu z ewidencji gruntów i wyrysu z mapy ewidencyjnej winna być dokonana w formie decyzji administracyjnej. W sytuacji zatem, gdy organ administracji publicznej może zadośćuczynić wnioskowi strony, czyni to w formie czynności materialno-technicznej. Natomiast, gdy nie może spełnić żądania strony, wydaje negatywne rozstrzygnięcie – decyzję o odmowie wydania wypisu bądź wyrysu.
Na mocy art. 24 ust. 4 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne każdy, z zastrzeżeniem ust. 5, może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym.
Stosownie zaś do art. 24 ust. 5 ustawy starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, na żądanie:
1) właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;
2) organów administracji publicznej albo podmiotów niebędących organami administracji publicznej, realizujących, na skutek powierzenia lub zlecenia przez organ administracji publicznej, zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;
2a) operatorów: a) sieci, w rozumieniu ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 604 i 834), b) systemu przesyłowego, systemu dystrybucyjnego oraz systemu połączonego, w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 266, 834 i 859);
2b) sądów na potrzeby prowadzonych postępowań (dodany z dniem 15 sierpnia 2024 r. – przypomnienie Sądu);
3) innych podmiotów niż wymienione w pkt 1-2a, które mają interes prawny w tym zakresie.
Z przywołanej treści art. 24 ust. 5 ustawy wynika, że oprócz organów i podmiotów wymienionych w punktach 2, 2a i 2b tego ustępu, z żądaniem wydania wypisu z rejestru ewidencji gruntów może wystąpić zarówno właściciel gruntu, władający gruntem, jak i inny podmiot, który ma interes prawny w tym zakresie.
Drugim warunkiem, który musi być spełniony dla skuteczności wniosku o wydanie wypisu z rejestru ewidencji gruntów, jest posiadanie w prowadzonych przez organ ewidencjach i rejestrach danych, których domaga się wnioskodawca.
Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 4198/18, w sytuacji, gdy przedmiot żądania wkracza w sferę informacji o konkretnym podmiocie (a tak jest w tej sprawie - przyp. Sądu), to wniosek taki ma charakter przedmiotowo-podmiotowy, podlegając regułom ustalonym w art. 24 ust. 5 P.g.k. Tym samym, już chociażby uzyskanie z ewidencji gruntów numeru księgi wieczystej prowadzi do niczym nieograniczonego dostępu do danych w niej zawartych, które obejmują również dane osobowe właściciela nieruchomości. W tych warunkach, zgodnie z art. 24 ust. 5 pkt 3 P.g.k., wnioskodawca powinien wykazać interes prawny w uzyskaniu informacji podmiotowo-przedmiotowej.
Pojęcie "interes prawny", użyte w art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, nie zostało zdefiniowane w tej ustawie, a także nie zostało zdefiniowane w Kodeksie postępowania administracyjnego. Z uwagi na brak definicji legalnej tego pojęcia, uzasadnione jest przyjęcie jego rozumienia w znaczeniu bezpośrednim, zgodnie z którym jest to interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Cechami tego interesu będzie to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego, jakim w tym przypadku jest przepis art. 24 ust. 3 ustawy.
Kategoria interesu prawnego jest zatem kategorią materialnoprawną i dlatego dla jego wykazania należy wskazać przepis prawa materialnego zobowiązujący organ do wydania dokumentu lub uprawniający wnioskującego do jego otrzymania - tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2010 r. sygn. akt I OSK 1062/09.
Co za tym idzie istnienie interesu prawnego wynikać musi z przepisu prawa, bądź zdarzenia prawnego, które statuują uprawnienie do zrealizowania prawa wglądu w dane ewidencyjne. Należy zatem, w celu realizacji swego prawa, wskazać przepis prawa materialnego, zobowiązujący organ do wydania dokumentu lub uprawniający wnioskującego do jego otrzymania, względnie wylegitymować się np. wezwaniem Sądu, do przedłożenia konkretnych dokumentów z ewidencji gruntów, niezbędnych w procesie orzekania w sprawie zawisłej przed sądem.
Inaczej mówiąc, o interesie prawnym mówimy wówczas, gdy wykazać można istniejący związek pomiędzy obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną określonego podmiotu prawa. Jako oczywiste należy przy tym traktować to, że wykazanie tej przesłanki obciąża stronę wnioskującą o wydanie danych, a nadto, interes takiej osoby winien być indywidualny, konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić, aktualny i znajdujący podstawę w przepisach prawa materialnego.
Tegoż interesu prawnego w toku postępowania przed organami administracji skarżący nie wykazał.
Przypomnieć bowiem trzeba, iż odnośnie interesu prawnego analiza stanowiska skarżącego przedstawianego zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i przed tut. Sądem wskazuje, że swój interes ten skarżący upatruje w tym, iż kwestionuje on tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości, jaki przysługiwać ma J. K.. Gospodarstwo rolne, którego wniosek o wydanie wypisów i wyrysów dotyczy, w 1983 r. zostało przekazane przez dziadków skarżącego J. K. i czynność tą skarżący stara się zakwestionować. Nie sposób uznać by właściwym trybem do tego było poddane kontroli postępowanie administracyjne w przedmiocie udostępnienia danych zawartych w operacie ewidencyjnym.
Nie sposób w konsekwencji przyjąć, by skarżący dysponował aktualnym interesem prawnym. Podkreślić wypada, że skarżący przedkłada i powołuje się na pisma z Sądu Rejonowego, jednak wynika z nich, że chciał on uzyskać dostęp do ksiąg wieczystych powyższej nieruchomości. Na etapie postępowania sądowego przedstawił on zaś pismo Sądu Rejonowego w [...] z 9 października 2025 r., a więc pochodzące już po wydaniu decyzji, z którego można się dowiedzieć, że został on wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po J. K. i J. K. oraz L. K., przy czym braki te nie obejmują obowiązku przedłożenia dokumentów z ewidencji gruntów. Oznacza to, że postępowanie spadkowe jest co najwyżej w toku. Z żadnego z tych pism nie wynika, by można było przyznać skarżącemu interes prawny.
Podkreślić w tym miejscu trzeba, iż o istnieniu interesu prawnego nie decyduje subiektywne przekonanie skarżącego o przydatności, czy niezbędności wejścia w posiadanie żądanych danych. Powoływane przez skarżącego okoliczności wskazują na istnienie interesu faktycznego (związanego z zamiarem podejmowania dalszych działań prawnych zmierzających do uzyskania własności nieruchomości), który nie jest tożsamy z interesem prawnym.
Skoro interes prawny powinien być sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny oraz aktualny, to nałożenie na osobę lub jednostkę organizacyjną obowiązku wykazania interesu prawnego oznacza, że żądający dla skuteczności złożonego żądania udostępnienia informacji musi udowodnić w sposób sprawdzalny przez fakty, własny interes prawny. Przesłanką, która mogłaby stanowić o posiadaniu przez stronę skarżącą prawnie uzasadnionego celu w pozyskaniu danych o właścicielu działek699, 218, 175 i 562 jest istnienie przepisu prawa warunkującego uzyskanie danych niezbędnych do zainicjowania ewentualnego postępowania cywilnego. Nie jest jednak wykazaniem interesu prawnego w uzyskaniu danych ewidencji danych właściciela nieruchomości, samo zadeklarowanie zamiaru zainicjowania jakiegoś postępowania, bądź postępowań przed sądem powszechnym.
Zamiar zainicjowania postępowania sądowego nie wypełnia istotnych elementarnych wartości na jakich oparty jest interes prawny. Nie jest to bowiem interes prawny konkretny, aktualny, obiektywnie istniejący. Samo deklarowanie zainicjowania w przyszłości postępowania sądowego, zwłaszcza w okolicznościach faktycznych sprawy, w której na gruncie materialnoprawnym nie występuje relacja łącząca stronę skarżącą z osobą, których żądanie ujawnienia danych z ewidencji obejmuje, przesądza o braku uzasadnionych podstaw prawnych i faktycznych wykazania interesu prawnego. Jak wykazano już powyżej niewątpliwy interes faktyczny skarżącego przybrałby charakter interesu prawnego, dopiero w sytuacji gdyby to sąd powszechny w postępowaniu zainicjowanym przez niego zobowiązał go do przedłożenia określonych dokumentów, co jednak w sprawie nie zaistniało.
Oceny powyższej nie zmienia powołana przez skarżącego na rozprawie okoliczność, iż Sąd Rejonowy w [...], przed którym toczy się postępowanie z wniosku skarżącego o nabycie spadku po J. i J. K., zobowiązał Powiatowego Inspektora Geodezji i Kartografii do udostępnienie dokumentacji nieruchomości położonej w [...] gm. [...].
Zauważyć bowiem należy, iż do wydania powyższego orzeczenia Sądu Rejonowego doszło już po dacie wydania zaskarżonej decyzji WWINGiK, co oznacza, iż rozstrzygnięcie to nie ma jakiegokolwiek znaczenia dla oceny zgodności z prawem decyzji organu administracji. Ze stanowiska skarżącego wprost wynika wręcz, iż na moment wydawania przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji nie istniało jakiekolwiek orzeczenie sądu powszechnego, kreujące po jego stronie interes prawny w uzyskaniu dostępu do danych z ewidencji gruntów i budynków dotyczących przedmiotowych działek, a zawierających dane podmiotów będących właścicielami nieruchomości wykazanymi w ewidencji gruntów i budynków. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, a pogląd ten w całości podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie, że dopiero zobowiązanie przez sąd cywilny do złożenia dokumentów stanowić będzie o legitymowanym interesie do złożenia wniosku w trybie art. 24 ust. 5 pkt 3 u.p.g.k. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 15 marca 2021 r. sygn. II SA/Wr 143/21, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 23 sierpnia 2019r. sygn. II SA/Gl 339/19, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nadto przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 24 ust. 5 lit. 2b P.g.k. sądy na potrzeby prowadzonych postępowań uprawnione są żądania od starosty wydania danych z ewidencji gruntów i budynków zawierających dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, oraz wypisów z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, a uprawnienie to ma charakter samodzielny i nie zostało powiązane przez ustawodawcę, odmiennie niż w przypadku osób fizycznych bądź prawnyc,h ze spełnieniem jakiegokolwiek dodatkowego kryterium, które podlegałoby ocenie ze strony organy, w tym w szczególności kryterium interesu prawnego.
Wobec prawidłowego ustalenia w zaskarżonej decyzji, iż w dacie jej wydania D. K. nie wykazał interesu prawnego w zakresie udostępnienia mu wypisu z rejestru gruntów, wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej, wypisu z wykazu działek ewidencyjnych, wypisu z wykazu podmiotów dla działek nr [...] w obrębie [...], gmina [...] zawierających dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 P.g.k. (a więc wykazywanych jako właściciele i władający tymi działkami) za oczywiście bezzasadne uznać należy podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem organy zgromadziły kompletny i wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy, zaś skarżący nie wskazał jakie konkretnie środki dowodowe zostały przez organy pominięte, jakie dowody winny zostać przeprowadzone oraz nie uprawdopodobnił choćby potencjalnego wpływu rzekomych naruszeń na treść rozstrzygnięcia. Tym samym nie ma podstaw do stwierdzenia naruszenia zasad wyrażonych we wskazanych w skardze jako wzorce kontroli przepisach art. 7, 8, art. 76 § 1, 77 § 1 art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.
Ze względu na sposób sformułowania skargi co najmniej utrudnione jest odniesienie się do zgłoszonych w niej zarzutów naruszenia Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego. Autor skargi nie wskazuje w niej bowiem konkretnie na czym naruszenia te miałyby polegać, a jednocześnie wskazuje jako wzorce kontroli nieistniejące jednostki redakcyjne tych ustaw, jak na przykład art. 23 pkt A i art. 24 pkr 2A Kodeksu cywilnego, czy art. 6268 Kodeksu postępowania cywilnego. Rzeczą sądu administracyjnego nie jest zaś domyślanie się intencji czy zamiarów autora skargi. Jednocześnie podkreślić należy, iż działając z urzędu Sąd nie dopatrzył się po stronie organów służby geodezyjnej i kartograficznej naruszenia przepisów w/w ustaw, które uzasadniałyby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Za oczywiście bezzasadne uznać wreszcie należało podniesione w skardze zarzutu naruszenia art. 64 § 1 i art. 21 § 1 Konstytucji RP. Przepisy te nie mogły zostać naruszone przez orzekające w sprawie organy służby geodezyjnej i kartograficznej, albowiem przedmiotem rozstrzygania nie były zagadnienia związane z ochroną własności i prawa dziedziczenia uregulowane w wskazanych jako wzorce kontroli regulacjach konstytucyjnych, a jedynie zagadnienie dostępu do informacji zgromadzonych w ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 P.g.k.
Gwoli wszechstronnego wyjaśnienia sprawy Sąd zauważa nadto, iż z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że przyczyny odmowy udostępnienia skarżącemu wypisów i wyrysów o jakich mowa w tiret pierwszym kwestionowanego rozstrzygnięcia były różne.
Poza szeroko omówioną powyżej i sporną w sprawie kwestią braku interesu prawnego skarżącego (co dotyczy odmowy udostępnienia: - wypisu z rejestru gruntów, - wypisu z rejestru oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej, - wypisu z wykazu podmiotów), organ II instancji powołał się bowiem nadto na bezprzedmiotowość wniosku w zakresie w jakim dotyczył on: wypisu z kartoteki budynków, wypisu z kartoteki lokali oraz wykazu działek ewidencyjnych. Jeżeli chodzi o wypisy z kartoteki budynków i kartoteki lokali w uzasadnieniu decyzji WWINGiK wskazano, że wniosek dotyczy nieruchomości gruntowej, bez wyodrębnionej nieruchomości budynkowej bądź lokalowej, zaś odnośnie wykazu działek ewidencyjnych organ podniósł, że sporządza się ją dla obrębu ewidencyjnego, a nie dla pojedynczych działek ewidencyjnych. Takie stanowisko organu uzasadniało raczej umorzenie postępowania w przedmiocie wniosku skarżącego, a nie orzeczenie o odmowie udostępnienia w/w dokumentów, jednakże uchybienie to nie miało istotnego wpływ na treść rozstrzygnięcia, które z perspektywy strony wnioskującej o udostępnienie informacji zawartych w operacie ewidencyjnym, ma taki sam efekt, to jest brak wydania określonych dokumentów z ewidencji gruntów i budynków, a jednocześnie uzasadnienie decyzji jednoznacznie wskazuje na powód poszczególnych odmów.
Wobec powyższego Sąd uznając, iż zaskarżona decyzja nie jest obarczona wadami uzasadniającymi jej uchylenie i pozostaje w zgodzie z przepisami prawa rzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a. o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło