II SA/Po 773/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2010 r. sprawy ze skarg M. K. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą "A" z siedzibą w K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2009r. Nr [...], [...], [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych; oddala skargi. /-/ D. Rzyminiak – Owczarczak /-/ J. Szaniecka /-/ W. Batorowicz W dniu [...] marca 2009 r. Prezydent Miasta P., na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r., Nr 70, poz. 473 ze zm.), wydał trzy decyzje o numerach [...],[...] i [...], cofające M. K. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą "A" w K. następujące zezwolenia: nr [...] na sprzedaż napojów do 4,5% oraz piwo powyżej 4,5% zawartości alkoholu; nr [...] na sprzedaż napojów powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu oraz nr [...] na sprzedaż napojów powyżej 18% zawartości alkoholu. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż powodem cofnięcia zezwoleń na sprzedaż alkoholu była sprzedaż dwóch puszek piwa (o poj. 0,5 litra) osobie nieletniej dokonana w dniu [...] stycznia 2009 r. w sklepie spożywczym "B" przy ulicy [...] nr [...] w P. O powyższym zdarzeniu organ został poinformowany pismem Komendanta Komisariatu Policji z dnia [...] stycznia 2009 r., z którego wynika, iż funkcjonariusze Policji ujawnili w dniu [...] stycznia 2009 r. fakt dokonania sprzedaży napojów alkoholowych nieletniemu Z. R. przez ekspedientkę sklepu A. M. Ponadto A. M. potwierdziła zdarzenie sprzedaży piwa nieletniemu tłumacząc się dużym ruchem w sklepie i brakiem czasu na sprawdzenie dokumentu tożsamości. Dodatkowo organ I instancji wskazał, iż w toku prowadzonego postępowania, pełnomocnik M. K. - adw. P. S. złożył pismo wyjaśniające, w którym nie kwestionował faktu sprzedaży piwa osobie niepełnoletniej przez pracownika sklepu, lecz podniósł, iż zdarzenie to miało charakter jednorazowy i nie mogło stanowić przesłanki do cofnięcia zezwolenia na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 ustawy. Organ nie uznał argumentacji M. K.j podzielając stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dn. 27 września 2005 r. sygn. akt II GSK 148/05, iż sankcja przewidziana w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a znajduje zastosowanie zarówno w przypadku zajścia zdarzenia jednorazowej jak i wielokrotnej sprzedaży napojów alkoholowych osobom nieletnim. W odwołaniach M. K. zarzuciła niewłaściwą interpretację art. 18 ust 10 pkt 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przez przyjęcie, iż zakaz sprzedaży napojów alkoholowych nieletnim dotyczy zdarzeń jednorazowych jak i powtarzających się. Jej zdaniem z przepisu tego nie wynika w sposób wyraźny, iż już jednorazowa sprzedaż napoju alkoholowego nieletniemu, powinna skutkować cofnięciem zezwolenia. Powołując się na wykładnię celowościową i zasadę proporcjonalności M. K. argumentowała, że cofnięcie zezwolenia na sprzedaż alkoholu w wyniku jednorazowego i izolowanego przypadku naruszenia zasady sprzedaży napojów alkoholowych jest środkiem zbyt rygorystycznym i nieproporcjonalnym do zaistniałych naruszeń. W odwołaniach podniesiono również zarzut naruszania art. 107 § 1 i 3 K.p.a. przez niezawarcie w uzasadnieniu wszystkich wymaganych w nim elementów, a w szczególności przez nieustosunkowanie się do wszystkich zgłoszonych w trakcie postępowania twierdzeń, argumentów i dowodów, które złożyła strona, a także przez zbyt lakoniczne odniesienie się przez organ do rozbieżności interpretacyjnych dotyczących art. 18 ust. 10 pkt 1 ustawy. Decyzjami z dnia [...] lipca 2009 r., o numerach: [...];[...] i [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 utrzymało w mocy zaskarżone decyzje Prezydenta Miasta P. Wskazało, iż zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych cofa się m.in. w przypadku sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim - art. 18 ust 10 pkt 1 lit a). Ponieważ organ I instancji cofnął zezwolenia z uwagi na sprzedaż alkoholu osobie nieletniej, fakt ten musiał być stwierdzony. Zdaniem Kolegium z ustaleń poczynionych przez Prezydenta Miasta P. bezspornie wynika, iż doszło do sprzedaży alkoholu osobie nieletniej. Potwierdziła to sprzedawczyni A. M., która sprzedała dwie puszki piwa nieletniemu Z. R. Również pełnomocnik M. K. nie zakwestionował wystąpienia tego zdarzenia. W ocenie organu nie było, zatem wątpliwości, że zaistniała przesłanka cofnięcia zezwoleń wynikająca z art. 18 ust 10 pkt 1 lit a). Kolegium przyjęło, iż jednorazowa sprzedaż alkoholu osobie nieletniej jest wystarczającą przesłanką zastosowania sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia. W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu pełnomocnik M. K. - adw. P. S. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonych decyzji i zasądzenie kosztów postępowania podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w swoich odwołaniach od decyzji I Instancji. Pełnomocnik skarżącego w szczególności zarzucił organowi, iż pomimo rozbieżności istniejącej w orzecznictwie (wyrok z dnia 07 lipca 1998 r., II SA 714/98) nie dokonał samodzielnej wykładni, nie tylko językowej, ale i celowościowej, przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi celem ustalenia czy w rzeczywistości jednorazowa sprzedaż alkoholu osobie nieletniej może już prowadzić do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi nie zasługują na uwzględnienie. Przed przystąpieniem do wyjaśnienia meritum sprawy Sąd wskazuje, iż postanowieniem z dnia 12 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Po 773/09, II SA/Po 774/09 i II SA/Po 775/09 na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), połączono sprawy ze skarg M. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w przedmiocie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Zgodnie z treścią uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2007 r. II GPS 2/07 w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi warunków sprzedaży napojów alkoholowych objętych jednym zezwoleniem, organ zezwalający cofa wszystkie zezwolenia udzielone temu samemu podmiotowi na sprzedaż napojów alkoholowych w tym samym miejscu. Stąd dalsza część rozważań niniejszego uzasadnienia dotyczy trzech zaskarżonych przez M. K. decyzji. Zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm.) zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych do spożycia w miejscu i poza miejscem sprzedaży cofa się w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego doprowadziła Sąd do przekonania, że zachodziły przesłanki do cofnięcia M.K. zezwoleń o numerach [...],[...] i [...] na sprzedaż napojów alkoholowych w sklepie pod adresem: ul. [...] nr [...] w P... Bezspornym jest fakt dokonania sprzedaży napoju alkoholowego osobie nieletniej – Z. R. - w dniu [...] stycznia 2009 r., w sklepie spożywczym "B" przy ul. [...] nr [...] w P. przez zatrudnioną w nim sprzedawczynię A. M. Zdarzenie to, jak wynika z pisma Komendanta Komisariatu Policji z dnia [...] stycznia 2009 r. (karta nr 2 akt adm.), potwierdziła ekspedientka A.M. jak również jego zajście nie było kwestionowane w trakcie postępowania administracyjnego przez pełnomocnika M. K.. W zaistniałej sytuacji, dla oceny zajścia zdarzenia, o którym mówi art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy i wychowaniu w trzeźwości przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie ma znaczenia umorzenie przez Prokuratora Rejonowego dochodzenia w sprawie sprzedaży napoju alkoholowego osobie nieletniej wszczętego w związku z naruszeniem art. 43 ust. 1 ustawy. Z punktu widzenia ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi istotny jest bowiem obiektywny fakt sprzedaży napojów alkoholowych osobie nieletniej, który w tej sprawie jest bezsporny, a nie wina sprzedawcy. Głównym zarzutem strony skarżącej jest naruszenie przez organy administracji prawa materialnego - art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Zdaniem pełnomocnika strony skarżącej naruszenie to polegało na przyjęciu przez organy, iż już jednorazowe naruszenie zakazu sprzedaży napojów alkoholowych nieletniemu powinno skutkować cofnięciem zezwolenia na sprzedaż alkoholu. Zarzucono organom, iż nie podjęły się dokonania interpretacji celowościowej przepisów, która, zdaniem stronny skarżącej winna doprowadzić do wniosków, iż cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w wyniku jednorazowego i odosobnionego naruszenia zakazu z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a jest środkiem zbyt rygorystycznym oraz nieadekwatnym i niewspółmiernym do czynu. W ocenie Sądu nie sposób zgodzić się z ww. zarzutami strony skarżącej. Nie tylko wykładnia językowa, ale i celowościowa przepisu art. art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przemawia za uznaniem jednorazowego nieprzestrzegania zakazu sprzedaży alkoholu osobom nieletnim za wystarczającą przesłankę cofnięcia zezwolenia. W tym miejscu podnieść należy, że sprzedaż napojów alkoholowych nie jest zwykłą działalnością gospodarczą. Podlega ona wielu ograniczeniom przewidzianym przez ustawę zarówno w postaci wymogów, jakie musi spełnić przedsiębiorca by otrzymać zezwolenie na obrót napojami alkoholowymi, jak i sankcji za naruszenie zasad i warunków sprzedaży określonych w ustawie. Celem ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jest ograniczanie spożycia i dostępu do napojów alkoholowych obywateli, w tym osób nieletnich, w obronie takich wartości jak zdrowie, życie w trzeźwości (art. 1 - zob. też preambuła do ustawy). Dlatego też ustawodawca wyposażył organy udzielające zezwoleń na sprzedaż alkoholu w środki - instrumenty prawne, które pozwalają na podjęcie odpowiednich czynności w przypadku zagrożenia tych wartości przez podmioty czerpiące korzyści finansowe z obrotu napojami alkoholowymi. Takimi środkami jest cofnięcie przedsiębiorcy zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2007 r., II GSK 102/07). Życie obywateli w trzeźwości jest wartością, której nie można w żaden sposób porównać z utratą korzyści majątkowych przez przedsiębiorcę prowadzącego sprzedaż napojów alkoholowych niezgodnie z prawem. Również w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego można spotkać poglądu usprawiedliwiające rygoryzm w określaniu zasad obrotu napojami alkoholowymi. Między innymi w wyroku z dnia 8 kwietnia 1998 r. sygn. akt K 10/97, Trybunał stwierdził, że trudno odmówić ustawodawcy prawa do poddawania stosunkowo ścisłej reglamentacji rynku napojów alkoholowych, ze względu na indywidualne i społeczne skutki wywołane jego nadmiernym spożyciem. Trybunał uznał za oczywiste, że działalność gospodarcza, ze względu na jej charakter, a zwłaszcza na bliski związek zarówno z interesami innych osób, jak i interesem publicznym, może podlegać różnego rodzaju ograniczeniom w stopniu większym niż prawa i wolności o charakterze osobistym bądź politycznym. Poddanie obrotu napojami alkoholowymi reglamentacji prawa publicznego nakazuje przy kolizji interesu jednostki z interesem publicznym uwzględniać w pierwszej kolejności interes publiczny. Z uwagi na powyższe nie można zgodzić się z twierdzeniami, iż sankcja w postaci cofnięcia zezwolenia za chociażby jednorazową sprzedaż napojów alkoholowych osobie nieletniej jest zbyt surowa, dotkliwa i niewspółmierna do czynu. Każde takie zdarzenie jest wyraźnie sprzeczne z celami wyznaczonymi przez ustawę w wychowaniu w trzeźwości i wymaga w związku z tym takiego samego potraktowania ( por. wyrok NSA z dnia 25 października 2006 r., II GSK 175/06). Stanowisko zajęte przez Sąd w niniejszym wyroku zostało ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych m.in. w przytoczonych wcześniej wyrokach a także w uchwale NSA z dnia 30 października 2007 r., II GPS 2/07 i wyroku NSA z dnia 27 września 2005 r., II GSK 148/05. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 P.p.s.a. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Szaniecka /-/ W.Batorowicz MK