II SA/Po 795/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Zieliński Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr.) Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant Sekr.sąd. Dobrosława Sobczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 marca 2005r. sprawy ze skargi A.G. i A. F. na uchwałę Rady Miasta L. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej działki oznaczonej w dacie podjęcia uchwały numerem [...] oraz ustalającej jednorazową opłatę w wysokości 30% wzrostu wartości nieruchomości w odniesieniu do tej działki, II. zasądza od Rady Miasta L. na rzecz skarżących kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona uchwała w części określonej w punkcie I nie może być wykonana. /-/ B.Drzazga /-/ A.Zieliński /-/ B.Kamieńska Rada Miejska L. uchwałami z dnia [...].:- nr [...] (Dz.Urzęd.Woj. . nr 36, poz. 419) zmieniła plan ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta L., zatwierdzony uchwałą Rady Miejskiej z dnia [...]. nr [...], w rejonie ulic: [...], [...]i [...]oraz terenu [...],- nr [...] (Dz.Urzęd.Woj. nr 36, poz. 420) zmieniła miejscowy plan szczegółowego zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położonego w L. - "[...]" zatwierdzony uchwałą nr [...] Miejskiej Rady Narodowej w L. z dnia [...]1984r. w rejonie ulic: [...], [...], [...] i terenu [...]. W każdej z tych uchwał (§ 22) ustalono opłatę planistyczna, pobieraną w przypadku zbycia nieruchomości objętej planem, w wysokości 30% wzrostu wartości nieruchomości. A. G. i A. F. , którym ostatecznymi i prawomocnymi decyzjami Prezydent Miasta L. wymierzył tego rodzaju opłaty, wnieśli do Sądu skargę na pierwszą z wymienionych na wstępie uchwał, domagając się stwierdzenia jej nieważności albo stwierdzenia, że uchwała została wydana z naruszeniem procedury planistycznej przewidzianej przepisami art. 18 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym. W uzasadnieniu wyjaśnili, iż stali się współwłaścicielami nieruchomości stanowiących działki nr [...], [...], [...], [...], [...] (uprzednio działka nr [...]) z tytułu nabycia spadku po ojcu M. F., zmarłym w dniu [...]. w G. . Swoje udziały we współwłasności działek skarżący sprzedali aktem notarialnym z dnia [...] nie wiedząc o tym, że działki te - należące do obszaru przeznaczonego na cele upraw ogrodniczych z dopuszczeniem zabudowy zagrodowej - w wyniku zmiany planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego zostały zaliczone do terenów przeznaczonych na cele zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z usługami nieuciążliwymi. Skarżący zarzucili, że ojciec - M. F. - nie został zawiadomiony na piśmie o terminie wyłożenia projektu zmiany planu zagospodarowania przestrzennego. Zawiadomienie dla M. F. wysłano na adres: ul. [...]w L., gdy tymczasem właściciel nieruchomości w tym czasie stale przebywał w G. przy ul. [...] na ten ostatni adres doręczona została decyzja ustalająca wysokość podatku za 1999r. od nieruchomości położonej w L.. Kwestia doręczenia M. F. zawiadomienia o wyłożeniu planu oraz autentyczności podpisu złożonego na druku potwierdzenia odbioru tego zawiadomienia była przedmiotem badania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w L. w sprawie sygn. [...]. W postępowaniu, zakończonym umorzeniem dochodzenia, ustalono, że za nieprzebywającego w tym czasie w L. właściciela nieruchomości M. F., odbiór zawiadomienia potwierdził sąsiad B. T. . W podsumowaniu skarżący stwierdzili, że na skutek naruszenia procedury planistycznej M. F., a po dniu jego śmierci ([...].) - skarżący jako następcy prawni "nie mogli podjąć przewidzianych prawem kroków i wykorzystać przysługujących im uprawnień, w tym w szczególności wnieść protestu lub sprzeciwu". Rada Miejska L. wnosząc o oddalenie skargi podkreśliła, że w dacie zawiadomienia o terminie wyłożenia planu, to jest w styczniu 1999r. jedynym wykazanym w ewidencji gruntów właścicielem działki o numerze [...] był M. F. i do niego skierowane zostało zawiadomienie o terminie wyłożenia planu z dnia [...]. Właściciel nieruchomości, który jak się później okazało, od kilku lat mieszkał w G., nie dopełnił ustawowego obowiązku zgłoszenia zmiany danych objętych ewidencją gruntów. Obowiązek taki nakłada Prawo geodezyjne i kartograficzne. Skarżący nie wykazali również, że posiadali upoważnienie M. F. do występowania w jego imieniu. W tych okolicznościach zawiadomienie o terminie wyłożenia planu zostało, stosownie do przepisu art. 43 kpa, doręczone sąsiadowi M. F. - B. T.. Nie zostały naruszone, ani uprawnienia M. F., ani skarżących, a w konsekwencji nie doszło do naruszenia ich interesów majątkowych. Poza tym skarżący znali i akceptowali w całej rozciągłości zmiany planu ogólnego dla obszaru położonego w L. - . Wskazuje na to dokumentacja dołączona przez skarżących do skargi, a w szczególności ich pismo z dnia [...]2002r. skierowane do Wojewody informujące o wystąpieniu w sierpniu 2000r. do Prezydenta Miasta L. z inicjatywą podziału nieruchomości nr 3 [...] na działki i udzieleniu pełnomocnictwa do sprzedaży działek. Tak długo jak osiągali tylko korzyści ze sprzedaży działek - nie mieli żadnych zastrzeżeń do uchwały o zmianie planu. Z chwilą jednak "zmniejszenia" tych korzyści po ustaleniu przez Miasto L. opłat z tytułu wzrostu wartości nieruchomości powstałych w wyniku podziału, skarżący wszczęli przed Wojewodą Wielkopolskim postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych na podstawie zaskarżonej uchwały. Skargi na ostateczne decyzje administracyjne w przedmiocie wymierzenia skarżącym opłat planistycznych zostały przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnie oddalone w sprawach sygn. II SA/Po 288/02 i II SA/Po 1350/02. Stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały nie jest możliwe, bowiem od dnia jej podjęcia upłynął rok (art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga wniesiona w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (t.jedn. Dz.U. z 2001r. nr 1421, poz. 1591 ze zm.) jest uzasadniona. W myśl tego przepisu każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Skarżący wypełnili wszystkie te przesłanki. Z zaświadczenia Urzędu Miasta G. z dnia [...]. (k. 72 akt sądowych) wynika, że M. F. zapisany w ewidencji gruntów jako właściciel działki nr [...] w L., zamieszkały przy ul. [...] od dnia [...]września 1952r. do dnia swojego zgonu [...]1999r.) był zameldowany w G.. Nawet gdyby zgodzić się z twierdzeniem zawartym w odpowiedzi na skargę, iż obowiązkiem właściciela jest informowanie organu prowadzącego ewidencję gruntów o wszelkich zmianach dotyczących właściciela, a w konsekwencji zaaprobować kierowanie do właściciela korespondencji na ostatni wskazany adres, to i tak w rozstrzyganej sprawie prowadzi to do stwierdzenia ewidentnego naruszenia przez Zarząd Miasta L. art. 18 ust. 2 pkt 5 a,b ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym. Przepisy te nakazują zawiadamianie na piśmie o terminie wyłożenia projektu planu: właścicieli lub władających nieruchomością, których interes prawny może być naruszony ustaleniami planu oraz właścicieli nieruchomości, od których może być pobrana opłata planistyczna. Tymczasem dokumentacja planistyczna zmiany planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Miasta L. w rejonie ulic: [...], [...], [...] i Torów [...] w ogóle nie zawiera dowodu doręczenia M. F. zawiadomienia o wyłożeniu projektu tego planu do publicznego wglądu w dniach od [...] sierpnia do [...]września 1999r., mimo że został wymieniony w punkcie 12 rozdzielnika do zawiadomienia o wyłożeniu planu z dnia [...] sierpnia 1999r. Zresztą w tej dacie M. F. już nie żył, więc omawiane zawiadomienie powinno było zostać skierowane do następców prawnych właściciela. Przedmiotem dochodzenia prokuratorskiego były nieprawidłowości we wcześniejszym doręczeniu M. F. zawiadomienia Zarządu Miasta L. o wyłożeniu do publicznego wglądu w dniach od [...] do [...] lutego 1999r. projektu zmiany planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w L. - "[...]". W tym postępowaniu wyjaśniło się, że zawiadomienie adresowane do M. F. odebrał sąsiad B. T., najprawdopodobniej w siedzibie Wydziału Architektury, Planowania Przestrzennego i Budownictwa UM w L. (postanowienie o umorzeniu dochodzenia, pismo Prokuratury Rejonowej w L. z dnia [...]2003r. i kserokopia dowodu doręczenia - k. 20, 21 i 23 akt sądowych). Z akt administracyjnych wynika, że B. T. mieszkał przy ul. [...] , zaś M. F. przy ul. [...], a zatem nie było podstaw do uznania tych osób za sąsiadów w rozumieniu art. 43 kpa. Doręczenie w trybie art. 43 kpa jest skuteczne dopiero wtedy, gdy pismo kierowane do adresata, czasowo nieobecnego w mieszkaniu, odbierze za pokwitowaniem dorosły domownik, sąsiad lub dozorca domu z zamiarem oddania pisma adresatowi. Poza tym - gdy pismo zostanie przyjęte przez sąsiada lub dozorcę - o doręczeniu pisma tym osobom umieszcza się zawiadomienie w skrzynce na korespondencję lub, gdy to jest niemożliwe, w drzwiach mieszkania. Stosownie do art. 7 - obowiązującej w chwili podjęcia zaskarżonej uchwały - ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest przepisem gminnym, a jego ustalenia mają moc przepisów powszechnie obowiązujących. Tryb uchwalania tego przepisu został szczegółowo uregulowany w art. 18 ust. 2 ustawy, a każde odstępstwo od niego powoduje nieważność w całości lub w części uchwały, stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 stycznia 1997r. sygn.. II SA/Łd 1681/96 opublikowanym w OSS 2001r. nr 1, poz. 12 - ten szczególny tryb postępowania, a także przewidziana sankcja za jego naruszenie wynikają z tego, iż uchwalony plan zagospodarowania przestrzennego precyzuje zakres gospodarczego wykorzystania terenu, przy czym powinien uwzględniać interesy właścicieli, użytkowników gruntów, a także interesy wspólnoty samorządowej i Państwa. W toku procesu uchwalania planu, wszystkie zainteresowane podmioty muszą mieć zatem zagwarantowane prawa przedstawienia i obrony swoich interesów. Powyższe dotyczy również zmiany już istniejącego planu zagospodarowania przestrzennego - art. 18 ust. 3 ustawy. Skarżącym nie można odmówić statusu zainteresowanego podmiotu, skoro nie jest w sprawie kwestionowane, że są spadkobiercami M. F.. Z chwilą śmierci M. F. ([...].) ogół jego spraw majątkowych przeszedł na spadkobierców, w tym prawo własności nieruchomości objętej kwestionowaną uchwała w sprawie zmiany ogólnego planu zagospodarowania dla obszaru położonego w L. - "[...]". Jak już wyżej wskazano, do wyłożenia projektu zmiany miejscowego planu ogólnego doszło w dniach od [...] sierpnia do [...] września 1999r., czyli już po śmierci M. F.. Stwierdzone naruszenie procedury planistycznej powoduje konieczność stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały, mimo że od jej podjęcia upłynęło 5 lat. Stosownie do art. 101 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1999r. o samorządzie gminnym (t.jedn. Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) w sprawach, o których mowa w ust. 1. stosuje się odpowiednio art. 94. Ostatnio wymieniony przepis w ustępie 1 stanowi, że "nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego". Takim aktem jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (art. 7 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 7 lipca 1994r.). Zniesienie w art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym czasowego ograniczenia wykluczającego możliwość wyeliminowania ich z obiegu prawnego po upływie roku od dnia podjęcia nastąpiło na mocy art. 4ustawy nowelizującej z dnia 12 maja 2000r. (Dz.U. nr 48, poz. 552) przez dodanie wyrazów "albo jeżeli uchwała jest aktem prawa miejscowego". Ta nowela weszła wprawdzie w życie dnia 15lipca 2000r., czyli już po podjęciu zaskarżonej uchwały, ale z powodu braku odmiennych ustaleń w przepisach przejściowych ma zastosowanie do wszelkich aktów prawa miejscowego, bez względu na datę uchwalenia (patrz: wyrok NDSA z dnia 16.05.2001r., II SA/2622/00 - ONSA 2002/3/114). Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 147 § 1, art. 152 i art. 200 - ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. nr 153, poz. 1270) orzeczono, jak w sentencji. /-/ B.Drzazga /-/ A.Zieliński /-/ B.Kamieńska MarK